Interakcje
Lewodopa

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lewodopa, jako podstawowy lek stosowany w leczeniu choroby Parkinsona, wchodzi w liczne interakcje z wieloma grupami leków, co ma istotne znaczenie kliniczne. Interakcje te mogą powodować zarówno zmniejszenie skuteczności terapeutycznej lewodopy, jak i nasilenie jej działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji lewodopy z różnymi grupami leków oraz substancjami.¹

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

U pacjentów leczonych lekami przeciwnadciśnieniowymi, po włączeniu terapii lewodopą z karbidopą, często obserwuje się objawowe niedociśnienie ortostatyczne. Zjawisko to może wymagać dostosowania dawki leku przeciwnadciśnieniowego podczas rozpoczynania leczenia lewodopą z karbidopą.² Wynika to z synergistycznego działania lewodopy i leków przeciwnadciśnieniowych na układ sercowo-naczyniowy. Regularne monitorowanie ciśnienia krwi jest wskazane u pacjentów przyjmujących te leki jednocześnie.³

Interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi

Istnieją nieliczne doniesienia o występowaniu działań niepożądanych, takich jak nadciśnienie tętnicze i dyskinezy, podczas jednoczesnego stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD) i produktów zawierających lewodopę z karbidopą.⁴

Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO). Lewodopa z inhibitorem dekarboksylazy (np. karbidopą lub benserazydem) nie powinna być stosowana jednocześnie z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO, gdyż może to prowadzić do przełomu nadciśnieniowego.⁵ Dopuszcza się natomiast jednoczesne stosowanie selektywnych inhibitorów MAO-B (np. selegiliny w dawce dobowej do 10 mg lub rasagiliny) lub selektywnych inhibitorów MAO-A (np. moklobemidu).⁶

Jednoczesne stosowanie selegiliny i lewodopy z karbidopą może jednak prowadzić do ciężkiej hipotonii ortostatycznej, której nie można przypisać wyłącznie działaniu lewodopy z karbidopą.⁷

Należy pamiętać, że jednoczesne podawanie selektywnego inhibitora MAO-A i selektywnego inhibitora MAO-B odpowiada nieselektywnemu hamowaniu MAO i dlatego nie należy ich stosować jednocześnie z lewodopą z inhibitorem dekarboksylazy.⁸

Interakcje z lekami przeciwcholinergicznymi

Leki przeciwcholinergiczne mogą działać synergistycznie z lewodopą, zmniejszając drżenie, ale jednoczesne stosowanie tych leków może nasilać nieprawidłowe ruchy mimowolne.⁹ Ponadto, leki przeciwcholinergiczne mogą zmniejszać działanie lewodopy przez opóźnianie jej wchłaniania, co może wymagać dostosowania dawki lewodopy.¹⁰

Należy zwrócić uwagę, aby na początku leczenia lewodopą nie odstawiać nagle leków przeciwcholinergicznych, ponieważ pełne działanie lewodopy występuje dopiero po pewnym czasie.¹¹

Interakcje z inhibitorami COMT

Jednoczesne stosowanie inhibitorów COMT (katecholo-O-metylotransferazy), takich jak tolkapon czy entakapon, z produktami zawierającymi lewodopę z inhibitorem dekarboksylazy może zwiększać biodostępność lewodopy.¹² W takich przypadkach może być konieczne dostosowanie dawki lewodopy, aby uniknąć nasilenia działań niepożądanych przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.¹³

Interakcje z sympatykomimetykami

Sympatykomimetyki mogą nasilać niepożądane działanie lewodopy na układ krążenia.¹⁴ Nie zaleca się jednoczesnego stosowania lewodopy z lekami sympatykomimetycznymi, takimi jak epinefryna, norepinefryna, izoproterenol czy amfetamina, ponieważ lewodopa może nasilać ich działanie.¹⁵ Jeżeli jednoczesne podawanie jest konieczne, należy monitorować czynność układu krążenia i ewentualnie zmniejszyć dawkę leków sympatykomimetycznych.¹⁶

Interakcje z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy

Nie przeprowadzono dokładnych badań nad wpływem leków zobojętniających sok żołądkowy podawanych jednocześnie z lekami zawierającymi lewodopę na biodostępność lewodopy w standardowych postaciach.¹⁷ Natomiast wykazano, że jednoczesne podawanie środków zobojętniających sok żołądkowy razem z lewodopą i benserazydem w postaci o przedłużonym uwalnianiu zmniejsza wchłanianie lewodopy o 32%.¹⁸

Interakcje z żelazem

Badania wykazały, że jednoczesne stosowanie siarczanu żelaza lub glukonianu żelaza i lewodopy z inhibitorem dekarboksylazy może zmniejszać biodostępność karbidopy i/lub lewodopy.¹⁹ Siarczan żelaza zmniejsza wartość maksymalnego stężenia w osoczu i wartość AUC lewodopy o 30-50%.²⁰ Zmiany farmakokinetyki obserwowane w przypadku jednoczesnego stosowania siarczanu żelaza wydają się istotne klinicznie u niektórych, lecz nie u wszystkich pacjentów.²¹ Dlatego zaleca się, aby odstęp pomiędzy przyjmowaniem lewodopy i preparatów żelaza był możliwie jak najdłuższy.²²

Interakcje z innymi lekami

Antagoniści receptora dopaminowego D2 (na przykład pochodne fenotiazyny, butyrofenonu, rysperydon), benzodiazepiny i izoniazyd mogą zmniejszać działanie lecznicze lewodopy.²³ Korzystne działanie lewodopy w chorobie Parkinsona może być zmniejszone również przez fenytoinę i papawerynę.²⁴ U pacjentów przyjmujących takie leki w skojarzeniu z lekami zawierającymi lewodopę z inhibitorem dekarboksylazy należy uważnie obserwować ewentualne osłabienie odpowiedzi terapeutycznej.²⁵

Nie zaleca się stosowania lewodopy z inhibitorem dekarboksylazy razem z produktami leczniczymi zmniejszającymi ilość dopaminy (tj. tetrabenazyna) lub z innymi produktami zmniejszającymi zasoby monoamin.²⁶

Amantadyna działa synergistycznie z lewodopą i może nasilać jej działania niepożądane.²⁷ Może być konieczne dostosowanie dawki lewodopy z inhibitorem dekarboksylazy.²⁸

Metoklopramid usprawnia opróżnianie żołądka i może zwiększać biodostępność produktów zawierających lewodopę z inhibitorem dekarboksylazy.²⁹

Domperidon może zwiększać biodostępność lewodopy w wyniku zwiększonego wchłaniania lewodopy w jelicie.³⁰ Należy jednak pamiętać, że może wystąpić zwiększone ryzyko arytmii z powodu jednoczesnego stosowania lewodopy i domperidonu.³¹

Interakcje z dietą

Wchłanianie lewodopy może być zaburzone u niektórych pacjentów stosujących dietę wysokobiałkową, gdyż lewodopa konkuruje z niektórymi aminokwasami.³² Lewodopa należy do grupy dużych obojętnych aminokwasów (LNAA, ang. large neutral amino acids) i konkuruje z kwasami LNAA pochodzącymi z białek obecnych w diecie o transport przez błonę śluzową żołądka i przez barierę krew-mózg.³³ Jednoczesne spożywanie posiłków bogatych w białko może więc osłabiać działanie produktów zawierających lewodopę, szczególnie w postaciach o natychmiastowym uwalnianiu.³⁴

Interakcje z alkoholem

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych zawierających lewodopę brak jest szczegółowych informacji dotyczących bezpośrednich interakcji z alkoholem. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ alkohol może potencjalnie nasilać działania niepożądane lewodopy, takie jak senność, zawroty głowy czy niedociśnienie ortostatyczne. Ponadto, spożywanie alkoholu może wpływać na metabolizm leków w wątrobie, co może prowadzić do zmian w stężeniu lewodopy we krwi i wahań skuteczności terapeutycznej.

Alkohol może również nasilać zaburzenia motoryczne i pogłębiać niestabilność postawy, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobą Parkinsona. Ze względu na zwiększone ryzyko upadków i urazów, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia lewodopą.

Wpływ na badania laboratoryjne

Lewodopa może mieć wpływ na wyniki badań laboratoryjnych dotyczących katecholamin, kreatyniny, kwasu moczowego oraz glukozy.³⁵ W badaniu ogólnym moczu mogą wystąpić fałszywie dodatnie wyniki na obecność związków ketonowych, nawet gdy próbka moczu zostanie zagotowana.³⁶

Mogą również wystąpić fałszywie ujemne wyniki obecności glukozy w moczu określanej za pomocą oksydazy glukozowej.³⁷ Podczas leczenia lewodopą obserwowano także fałszywie dodatnie wyniki odczynu Coombsa.³⁸

Znieczulenie ogólne

W przypadku konieczności przeprowadzenia znieczulenia ogólnego z użyciem halotanu, zaleca się odstawienie lewodopy z inhibitorem dekarboksylazy na 12-48 godzin przed zabiegiem, ze względu na ryzyko wystąpienia wahań ciśnienia krwi i/lub arytmii.³⁹

Tabela interakcji lewodopy z innymi lekami

Istotne klinicznie interakcje lewodopy

Lewodopa wchodzi w liczne interakcje z wieloma grupami leków, które można podzielić na interakcje farmakokinetyczne (wpływające na wchłanianie, metabolizm lub wydalanie lewodopy) oraz farmakodynamiczne (wpływające na mechanizm działania lewodopy).⁴⁰

Do najważniejszych klinicznie interakcji należą:

• Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie nieselektywnych inhibitorów MAO z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego.⁴¹
• Szczególnej ostrożności wymaga jednoczesne stosowanie z lekami przeciwnadciśnieniowymi ze względu na ryzyko niedociśnienia ortostatycznego.⁴²
• Antagoniści receptora dopaminowego D2 (neuroleptyki) znacząco zmniejszają skuteczność lewodopy.⁴³
• Preparaty żelaza znacząco zmniejszają biodostępność lewodopy.⁴⁴
• Inhibitory COMT zwiększają biodostępność lewodopy, co może wymagać dostosowania jej dawki.⁴⁵
• Dieta wysokobiałkowa może zmniejszać wchłanianie lewodopy z powodu konkurencji z aminokwasami.⁴⁶

Monitorowanie pacjenta pod kątem skuteczności leczenia oraz występowania działań niepożądanych jest szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu lewodopy z wymienionymi wyżej grupami leków. W wielu przypadkach może być konieczne dostosowanie dawkowania zarówno lewodopy, jak i leków z nią wchodzących w interakcje.⁴⁷