Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lewodopa

Wpływ lewodopy na płodność, ciążę i laktację

Lewodopa jest substancją stosowaną głównie w leczeniu choroby Parkinsona, występującą w preparatach leczniczych najczęściej w połączeniu z inhibitorami dekarboksylazy – karbidopą lub benserazydem. Stosowanie tej substancji u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności i wiedzy ze strony lekarza prowadzącego leczenie. Poniżej przedstawiono dokładne informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce odnośnie wpływu lewodopy na płodność, ciążę oraz laktację.¹²³

Wpływ na ciążę

Aktualnie dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania lewodopy u kobiet w ciąży są ograniczone lub niewystarczające. Badania przedkliniczne przeprowadzone na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ lewodopy i jej połączeń z inhibitorami dekarboksylazy (karbidopą lub benserazydem) na reprodukcję.⁴⁵

W badaniach na zwierzętach, szczególnie u królików, zaobserwowano zaburzenia budowy szkieletu oraz narządów wewnętrznych płodu. Potencjalne zagrożenie dla zarodka lub płodu u ludzi nie zostało jednak jednoznacznie określone.⁶

Zalecenia dla lekarzy dotyczące postępowania w przypadku ciąży:

• Produkty zawierające lewodopę generalnie nie są zalecane do stosowania w okresie ciąży.⁷⁸
• W przypadku niektórych preparatów (np. Madopar) istnieją bezwzględne przeciwwskazania do stosowania leku u kobiet w ciąży.⁹
• Preparat Duodopa nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży, chyba że korzyści dla matki przeważają nad możliwym ryzykiem dla płodu.¹⁰
• Produkty zawierające lewodopę z karbidopą o przedłużonym uwalnianiu (np. Dopamar) nie powinny być stosowane w okresie ciąży.¹¹¹²
• W przypadku preparatów z benserazydem (np. Xevoben, Xevoben XR), przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie testu ciążowego w celu wykluczenia ciąży.¹³¹⁴

¹⁵

Konieczność stosowania antykoncepcji

Lekarz musi poinformować pacjentkę, że każda kobieta w wieku rozrodczym przyjmująca lewodopę w połączeniu z inhibitorem dekarboksylazy powinna stosować skuteczną metodę antykoncepcji podczas całego okresu leczenia.¹⁶¹⁷¹⁸

Postępowanie w przypadku zajścia w ciążę

Jeśli kobieta przyjmująca lewodopę z inhibitorem dekarboksylazy zajdzie w ciążę, lek należy odstawić po konsultacji z lekarzem prowadzącym.¹⁹ W przypadku preparatów zawierających benserazyd (np. Xevoben, Xevoben XR), odstawienie leku powinno przebiegać poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.²⁰²¹

Wpływ na karmienie piersią

Lekarz powinien stanowczo poinformować pacjentkę o przeciwwskazaniach do karmienia piersią podczas leczenia lewodopą. Wynika to z następujących faktów:²²²³

• Lewodopa przenika do mleka kobiecego w znaczących ilościach, co zostało potwierdzone w badaniu z udziałem kobiety z chorobą Parkinsona, która karmiła piersią.²⁴²⁵²⁶
• Lewodopa hamuje wydzielanie prolaktyny, a w konsekwencji także laktację.²⁷²⁸²⁹
• W przypadku karbidopy nie ma pewności co do jej przenikania do mleka ludzkiego.^30313233
• Nie wiadomo, czy benserazyd przenika do mleka ludzkiego, jednakże po podaniu benserazydu obserwowano zmiany zwyrodnieniowe szkieletu u rosnących zwierząt.³⁴³⁵
• Brak wystarczających danych dotyczących działania lewodopy z inhibitorami dekarboksylazy lub ich metabolitów u noworodków i niemowląt.³⁶

Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt oraz brak pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa, podczas leczenia preparatami zawierającymi lewodopę pacjentki nie powinny karmić piersią.³⁷³⁸

W przypadku preparatu Duodopa oraz produktów zawierających benserazyd (Xevoben, Xevoben XR), jeśli wymagane jest leczenie lewodopą w okresie laktacji, należy przerwać karmienie piersią.³⁹⁴⁰⁴¹

Wpływ na płodność

Badania przedkliniczne dotyczące wpływu lewodopy i jej połączeń z inhibitorami dekarboksylazy na płodność dostarczają następujących informacji:⁴²⁴³⁴⁴

• W badaniach nieklinicznych z zastosowaniem osobno karbidopy i lewodopy nie obserwowano niepożądanego działania na płodność.⁴⁵
• Nie przeprowadzono badań na zwierzętach z zastosowaniem połączenia lewodopy z karbidopą.⁴⁶⁴⁷
• W przypadku benserazydu (Madopar, Xevoben, Xevoben XR) nie przeprowadzono szczegółowych badań wpływu na płodność.⁴⁸⁴⁹⁵⁰

Wskazówki dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Lekarze powinni przekazać pacjentkom wymagającym leczenia lewodopą w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią następujące informacje:

Przed rozpoczęciem leczenia

• Wykonanie testu ciążowego przed rozpoczęciem terapii w celu wykluczenia ciąży (szczególnie w przypadku preparatów Madopar, Xevoben, Xevoben XR).⁵¹⁵²⁵³
• Konieczność stosowania skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii lewodopą.⁵⁴⁵⁵
• Informacja o potencjalnym ryzyku dla płodu w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia, opartą na dostępnych danych z badań na zwierzętach.⁵⁶⁵⁷

Podczas terapii

• W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia lewodopą, pacjentka powinna niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym.⁵⁸
• Informacja o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia preparatami zawierającymi lewodopę.⁵⁹⁶⁰⁶¹
• Szczegółowe wyjaśnienie dotyczące przenikania lewodopy do mleka kobiecego i potencjalnego ryzyka dla dziecka.⁶²⁶³

Podsumowanie informacji dla lekarzy

Lekarz prowadzący leczenie lewodopą u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią powinien poinformować pacjentki o następujących kluczowych aspektach:

1. Stosowanie lewodopy w ciąży nie jest zalecane ze względu na wykazany w badaniach na zwierzętach szkodliwy wpływ na rozwój płodu (zaburzenia szkieletu i narządów wewnętrznych).⁶⁴⁶⁵
2. Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące lewodopę muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji.⁶⁶⁶⁷
3. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia lewodopą, lek należy odstawić (po konsultacji z lekarzem), a w przypadku preparatów z benserazydem – poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.⁶⁸⁶⁹⁷⁰
4. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia lewodopą, ponieważ:⁷¹⁷²
   • Lewodopa przenika do mleka kobiecego w znaczących ilościach⁷³⁷⁴
   • Lewodopa hamuje wydzielanie prolaktyny, a w konsekwencji także laktację⁷⁵
   • Istnieje ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt⁷⁶⁷⁷

Dostępne badania przedkliniczne nie wykazały niepożądanego wpływu lewodopy i karbidopy stosowanych osobno na płodność, jednak nie przeprowadzono badań łącznego stosowania obu substancji.⁷⁸⁷⁹⁸⁰