Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu

Cefuroksym aksetyl, substancja czynna preparatu Zinnat, jest prolekiem cefuroksymu, który po podaniu doustnym podlega specyficznym procesom w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tego antybiotyku cefalosporynowego drugiej generacji z uwzględnieniem jego zachowania w organizmie człowieka w różnych populacjach pacjentów.¹

Wchłanianie cefuroksymu

Cefuroksym aksetyl po podaniu doustnym wchłania się z przewodu pokarmowego, gdzie ulega szybkiej hydrolizie w błonie śluzowej jelita oraz we krwi. W wyniku tego procesu do krwiobiegu uwalniany jest wolny cefuroksym, czyli właściwa substancja czynna. Należy podkreślić, że optymalne wchłanianie tego antybiotyku zachodzi, gdy jest on przyjmowany krótko po posiłku.²

Po zastosowaniu tabletek zawierających cefuroksym aksetyl osiągane są następujące maksymalne stężenia w surowicy:

• 2,1 µg/ml po dawce 125 mg
• 4,1 µg/ml po dawce 250 mg
• 7,0 µg/ml po dawce 500 mg
• 13,6 µg/ml po dawce 1000 mg

Stężenia te są osiągane zazwyczaj po 2-3 godzinach od podania, pod warunkiem przyjęcia leku z pokarmem.³

Warto zwrócić uwagę na różnice w farmakokinetyce między różnymi postaciami farmaceutycznymi leku. Szybkość wchłaniania cefuroksymu z zawiesiny jest zmniejszona w porównaniu z tabletkami, co skutkuje później występującym, ale mniejszym stężeniem maksymalnym w surowicy oraz zmniejszoną biodostępnością (o 4 do 17%). Co istotne z klinicznego punktu widzenia, cefuroksym aksetyl w postaci zawiesiny doustnej nie jest biorównoważny z postacią tabletkową, co oznacza, że nie można tych postaci zastępować przez proste przeliczenie dawek miligramów na miligramy.⁴

Farmakokinetyka cefuroksymu charakteryzuje się liniowością w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Oznacza to, że wzrost dawki powoduje proporcjonalny wzrost stężenia leku w organizmie. Co ważne, po powtarzanym podawaniu dawek 250-500 mg nie obserwuje się kumulacji leku.⁵

Dystrybucja cefuroksymu w organizmie

Cefuroksym wiąże się z białkami osocza w stopniu umiarkowanym. Stopień wiązania z białkami wynosi od 33% do 50%, w zależności od zastosowanej metodologii badania. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg cefuroksymu aksetylu w tabletkach pozorna objętość dystrybucji leku wynosi około 50 litrów (CV%=28%), co zbadano u 12 zdrowych ochotników.⁶

Z klinicznego punktu widzenia istotna jest zdolność cefuroksymu do przenikania do różnych tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia cefuroksymu przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących bakterii mogą być osiągane w następujących tkankach i płynach:

• migdałki
• tkanka zatok przynosowych
• błona śluzowa oskrzeli
• kości
• płyn opłucnowy
• płyn stawowy i maź stawowa
• płyn otrzewnowy
• żółć
• plwocina
• ciało szkliste

⁷

Należy również zauważyć, że cefuroksym ma zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, jednak wyłącznie w przypadku występowania stanu zapalnego opon mózgowo-rdzeniowych.⁸

Metabolizm

Istotną cechą farmakokinetyczną cefuroksymu jest fakt, że nie podlega on procesom metabolicznym w organizmie. Po hydrolizie proleku (cefuroksymu aksetylu) do formy aktywnej (cefuroksymu), związek ten nie jest dalej metabolizowany.⁹

Eliminacja cefuroksymu

Cefuroksym charakteryzuje się stosunkowo krótkim okresem półtrwania w surowicy, wynoszącym 1-1,5 godziny. Lek jest wydalany głównie przez nerki w procesie obejmującym zarówno przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie cewkowe. Klirens nerkowy cefuroksymu wynosi od 125 do 148 ml/min/1,73 m².¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Różnice związane z płcią

Badania farmakokinetyczne nie wykazały istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy mężczyznami i kobietami. Oznacza to, że nie ma konieczności modyfikacji dawkowania ze względu na płeć pacjenta.¹¹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności przy stosowaniu cefuroksymu w dawkach do 1 g na dobę. Należy jednak pamiętać, że osoby starsze często mają zmniejszoną wydolność nerek, dlatego dawkowanie cefuroksymu w tej grupie pacjentów powinno być dostosowane do stopnia wydolności nerek.¹²

Dzieci

Farmakokinetyka cefuroksymu u starszych niemowląt (powyżej 3 miesięcy) oraz u dzieci jest podobna do obserwowanej u osób dorosłych. Brak jest natomiast danych klinicznych dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>13}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. klirens kreatyniny <30 ml/min) zalecane jest zmniejszenie dawki leku. Dostosowanie dawkowania w tej grupie pacjentów ma na celu zrównoważenie wolniejszego wydalania leku. Należy podkreślić, że nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.<sup data-drug="Zinnat" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl 14

Istotną informacją dla klinicystów jest fakt, że cefuroksym może być skutecznie usuwany z organizmu podczas dializy.¹⁵

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Nie ma dostępnych danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednak ze względu na fakt, że lek jest eliminowany głównie przez nerki, uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu. Z tego powodu modyfikacja dawkowania u pacjentów z chorobami wątroby prawdopodobnie nie jest konieczna, choć brakuje badań potwierdzających tę hipotezę.¹⁶

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dla antybiotyków cefalosporynowych, w tym cefuroksymu, wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym powiązanym ze skutecznością kliniczną jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla docelowego gatunku bakterii. Parametr ten zapisywany jest jako %T>MIC i stanowi kluczowy czynnik warunkujący skuteczność terapeutyczną cefuroksymu.^MIC).”>17