Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

Właściwości farmakokinetyczne leku Sumamed (azytromycyna) obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji substancji czynnej z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis poszczególnych właściwości farmakokinetycznych azytromycyny z uwzględnieniem specyfiki różnych grup pacjentów.¹

Wchłanianie i biodostępność

Po podaniu doustnym biodostępność azytromycyny wynosi około 37%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest stosunkowo szybko, po 2-3 godzinach od momentu przyjęcia leku. Badania farmakokinetyczne wykazały, że średnie maksymalne stężenie azytromycyny w osoczu po jednorazowym podaniu doustnej dawki 500 mg wynosi około 0,4 μg/mL.²

Dystrybucja leku w organizmie

Azytromycyna przyjmowana doustnie charakteryzuje się szeroką dystrybucją po całym organizmie. Badania kinetyczne jednoznacznie wskazują na znacznie wyższe stężenia leku w tkankach niż w osoczu – nawet do 50 razy wyższe niż maksymalne stężenie oznaczane w osoczu, co świadczy o silnym wiązaniu się azytromycyny z tkankami. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg, stężenia leku w tkankach docelowych (płuca, migdałki, prostata) przekraczają wartość MIC90 dla patogenów zwykle powodujących zakażenia w tych lokalizacjach.³

Istotną cechą farmakokinetyczną azytromycyny jest jej wysokie stężenie w fagocytach, co wykazano w badaniach na zwierzętach. Szczególnie ważny jest fakt, że w procesie aktywnej fagocytozy lek jest uwalniany w wyższych stężeniach niż z fagocytów nieaktywnych. W konsekwencji tego zjawiska, w ogniskach zapalnych osiągane są wysokie stężenia azytromycyny, co ma istotne znaczenie kliniczne.⁴

Wiązanie azytromycyny z białkami surowicy wykazuje zależność od stężenia leku we krwi. W zależności od stężenia, procent wiązania z białkami waha się od 12% przy stężeniu 0,5 μg/mL do 52% przy niższym stężeniu 0,05 μg/mL. Średnia objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (VVss) jest bardzo wysoka i wynosi 31,1 L/kg, co potwierdza doskonałą penetrację leku do tkanek.⁵

Metabolizm i eliminacja

Okres półtrwania azytromycyny w fazie eliminacji z osocza jest ściśle powiązany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni, co umożliwia stosowanie leku w schematach krótkoterminowych. Około 12% podanej dożylnie dawki azytromycyny wydala się z moczem w postaci niezmienionej w ciągu 3 dni.⁶

Główną drogą wydalania azytromycyny jest wydzielanie z żółcią, zarówno w postaci niezmienionej, jak i w formie metabolitów. W żółci zidentyfikowano dziesięć metabolitów azytromycyny, które powstają w procesach:

• N- i O-demetylacji
• Hydroksylacji pierścieni deoksyaminowych
• Hydroksylacji pierścieni aglikonowych
• Połączenia z koniugatem kladynozy

Porównanie wyników uzyskanych metodą chromatografii cieczowej oraz testów mikrobiologicznych wskazuje jednoznacznie, że metabolity nie mają istotnego wpływu na aktywność mikrobiologiczną azytromycyny.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek parametry farmakokinetyczne azytromycyny ulegają zmianom zależnym od stopnia niewydolności. Po podaniu jednorazowej dawki doustnej wynoszącej 1 g, u pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek (GFR 10-80 mL/min) wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się nieznacznie – odpowiednio o 5,1% oraz 4,2% w porównaniu z grupą osób z prawidłową funkcją nerek (GFR >80 mL/min).^{80 mL/min).”>8}

Natomiast u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek obserwowano już znacznie większe różnice – średnie wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 61% i 35% w porównaniu z wartościami prawidłowymi, co może mieć wpływ na bezpieczeństwo stosowania leku w tej grupie pacjentów.⁹

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby nie stwierdzono istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych azytromycyny w surowicy w porównaniu z grupą pacjentów z prawidłową funkcją wątroby. Interesującym zjawiskiem jest fakt, że u pacjentów z niewydolnością wątroby obserwuje się zwiększone wydalanie azytromycyny z moczem, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny dla zmniejszonego klirensu wątrobowego.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka azytromycyny u pacjentów w podeszłym wieku generalnie jest zbliżona do profilu obserwowanego u młodych dorosłych, jednak z pewnymi różnicami. U kobiet w podeszłym wieku stwierdzono maksymalne stężenia większe o 30-50% w porównaniu z młodszymi pacjentkami, choć nie obserwowano kumulacji leku.¹¹

U ochotników w podeszłym wieku (>65 lat) po zastosowaniu pięciodniowego schematu leczenia wartości AUC były większe o około 29% niż u młodych ochotników (w wieku <40 lat). Mimo tych różnic, nie uznano ich za istotne klinicznie, w związku z czym nie zaleca się modyfikacji dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku.^{65 lat) stwierdzano wartości AUC większe (29%) niż u młodych ochotników (w wieku 12}

Dzieci i młodzież

Badania farmakokinetyczne azytromycyny przeprowadzono u dzieci w szerokiej grupie wiekowej – od 4 miesięcy do 15 lat. Lek podawano w różnych postaciach farmaceutycznych: w formie kapsułek, granulatu lub zawiesiny. Schemat dawkowania obejmował dawkę 10 mg/kg masy ciała w pierwszym dniu badania, następnie dawkę 5 mg/kg masy ciała od 2. do 5. dnia badania.¹³

Stężenia maksymalne (Cmax) obserwowane u dzieci były nieznacznie niższe niż stężenia u osób dorosłych i wynosiły:

• 224 μg/L u niemowląt i dzieci w wieku od 7 miesięcy do 5 lat po trzech dniach stosowania
• 383 μg/L u dzieci w wieku od 6 do 15 lat

Okres półtrwania (t½) wynoszący 36 godzin u starszych dzieci i młodzieży mieścił się w zakresie wartości obserwowanych u dorosłych pacjentów, co potwierdza podobny profil farmakokinetyczny leku u dzieci powyżej 6 roku życia i u dorosłych.¹⁴