Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wchodzi w interakcje z wieloma produktami leczniczymi, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Poniżej omówiono szczegółowo znane interakcje azytromycyny oraz ich znaczenie kliniczne.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na wchłanianie

Leki zobojętniające – nie wpływają na całkowitą biodostępność azytromycyny, jednak mogą zmniejszać jej maksymalne stężenie w surowicy o około 25%. Z tego powodu azytromycyna powinna być stosowana co najmniej jedną godzinę przed lub dwie godziny po zastosowaniu leków zobojętniających, aby uniknąć potencjalnej interakcji.²

Interakcje z substratami glikoproteiny P

Odnotowano, że antybiotyki makrolidowe, włącznie z azytromycyną, mogą podwyższać stężenia leków będących substratami glikoproteiny P w surowicy. Do tej grupy należą przede wszystkim:³

• Digoksyna – podczas jednoczesnego stosowania z azytromycyną może dojść do zwiększenia stężenia digoksyny w surowicy, co wymaga monitorowania klinicznego stanu pacjenta oraz oznaczania stężenia digoksyny w surowicy.⁴
• Kolchicyna – jednoczesne stosowanie z azytromycyną może prowadzić do zwiększenia stężenia kolchicyny, co może nasilać jej działania niepożądane. Zaleca się monitorowanie pacjenta klinicznie.⁵

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Azytromycyna była badana w kontekście interakcji z kilkoma lekami przeciwwirusowymi, w tym:

• Zydowudyna – podanie azytromycyny w dawce jednorazowej 1000 mg lub w dawkach wielokrotnych 1200 mg lub 600 mg ma niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny w osoczu i wydalanie jej przez nerki. Jednakże azytromycyna zwiększa stężenie fosforylowanej zydowudyny (farmakologicznie aktywnego metabolitu) w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej, co może mieć potencjalnie korzystne działanie u pacjenta.⁶
• Dydanozyna (dideoksyinozyna) – jednoczesne stosowanie azytromycyny w dawce 1200 mg/dobę i dydanozyny w dawce 400 mg/dobę u pacjentów z zakażeniem HIV nie wpływa na farmakokinetykę dydanozyny w stanie równowagi w porównaniu z placebo.⁷
• Efawirenz – jednoczesne stosowanie azytromycyny w dawce jednorazowej 600 mg i efawirenzu w dawce 400 mg na dobę przez 7 dni nie powoduje istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.⁸
• Indynawir – podanie jednorazowej dawki 1200 mg azytromycyny nie wywiera istotnego statystycznie wpływu na parametry farmakokinetyczne indynawiru podawanego w dawce 800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni.⁹
• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie azytromycyny w dawce 1200 mg i nelfinawiru w stanie stacjonarnym (750 mg 3 razy na dobę) powoduje zwiększenie stężenia azytromycyny. Nie zaobserwowano jednak istotnych klinicznie działań niepożądanych i modyfikacja dawki nie jest konieczna.¹⁰

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Azytromycyna, w przeciwieństwie do innych antybiotyków makrolidowych, nie wchodzi w istotne interakcje z układem wątrobowego cytochromu P450. Nie obserwuje się w przypadku azytromycyny indukcji ani inaktywacji wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolit-cytochrom.¹¹

Przeprowadzono badania farmakokinetyczne z użyciem azytromycyny i następujących leków, które są metabolizowane za pośrednictwem cytochromu P450:

• Atorwastatyna – jednoczesne stosowanie atorwastatyny (10 mg na dobę) i azytromycyny (500 mg na dobę) nie powoduje zmiany stężenia atorwastatyny w osoczu. Jednakże po wprowadzeniu do obrotu odnotowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów przyjmujących jednocześnie azytromycynę i statyny.¹²
• Karbamazepina – w badaniu interakcji farmakokinetycznej u zdrowych ochotników nie zaobserwowano istotnego wpływu na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny.¹³
• Cyzapryd – ponieważ makrolidy hamują enzym CYP3A4, który metabolizuje cyzapryd w wątrobie, jednoczesne stosowanie cyzaprydu z azytromycyną może powodować wydłużenie odstępu QT, arytmie komorowe i torsade de pointes.¹⁴
• Terfenadyna – w badaniach farmakokinetycznych nie uzyskano dowodów na występowanie interakcji pomiędzy azytromycyną a terfenadyną. Rzadko opisywano przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć możliwości interakcji obu produktów, chociaż brak jednoznacznych dowodów na ich występowanie.¹⁵
• Astemizol, alfentanyl – nie ma znanych danych dotyczących interakcji z astemizolem lub alfentanylem. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków z azytromycyną, gdyż opisywano nasilenie działania podczas skojarzonego stosowania z erytromycyną.¹⁶

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny – w badaniu interakcji farmakokinetycznych podawanie azytromycyny nie zwiększało działania przeciwzakrzepowego warfaryny zastosowanej w pojedynczej dawce 15 mg u zdrowych ochotników. Obserwowano jednak nasilenie działania przeciwzakrzepowego po jednoczesnym podaniu azytromycyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny. Chociaż nie ustalono związku przyczynowego tego zjawiska, należy zwrócić uwagę na właściwą częstość kontrolnych oznaczeń czasu protrombinowego podczas stosowania azytromycyny u pacjentów otrzymujących doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny.¹⁷

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna – w badaniu farmakokinetycznym przeprowadzonym u zdrowych ochotników, którym podawano doustnie azytromycynę w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni, a następnie cyklosporynę w pojedynczej dawce doustnej 10 mg/kg mc., stwierdzono istotne zwiększenie C_max i AUC_0-5 cyklosporyny. Z tego powodu należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych produktów leczniczych. Jeśli konieczne jest jednoczesne stosowanie azytromycyny i cyklosporyny, należy monitorować stężenia cyklosporyny i odpowiednio modyfikować jej dawkę.¹⁸

Inne istotne interakcje

• Alkaloidy sporyszu – ze względu na teoretyczną możliwość zatrucia sporyszem, nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i pochodnych sporyszu.¹⁹
• Cetyryzyna – u zdrowych ochotników jednoczesne podawanie przez 5 dni azytromycyny z cetyryzyną w dawce 20 mg nie doprowadziło w stanie równowagi do interakcji farmakokinetycznej ani do istotnych zmian odstępu QT.²⁰
• Cymetydyna – w badaniu farmakokinetycznym oceniano wpływ na farmakokinetykę azytromycyny pojedynczej dawki cymetydyny, podawanej 2 godziny przed podaniem azytromycyny. Nie obserwowano żadnych odchyleń parametrów farmakokinetycznych azytromycyny.²¹
• Flukonazol – jednoczesne podanie pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpłynęło na parametry farmakokinetyczne pojedynczej dawki 800 mg flukonazolu. Całkowite narażenie na działanie azytromycyny i jej okres półtrwania nie zmieniały się podczas jednoczesnego podawania flukonazolu. Jednakże obserwowano niemające znaczenia klinicznego zmniejszenie wartości C_max (18%) azytromycyny.²²
• Hydroksychlorochina – azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT, ze względu na ryzyko wywołania zaburzeń rytmu serca, np. hydroksychlorochinę.²³
• Metyloprednizolon – w badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników azytromycyna nie wykazała istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu.²⁴
• Midazolam – u zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg/dobę przez 3 dni nie wywarło istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu podawanego w pojedynczej dawce 15 mg.²⁵
• Ryfabutyna – jednoczesne stosowanie ryfabutyny i azytromycyny nie miało wpływu na stężenie tych substancji w surowicy. U pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i ryfabutynę obserwowano neutropenię. Chociaż neutropenia wiązała się ze stosowaniem ryfabutyny, nie ustalono związku przyczynowego z jednoczesnym leczeniem azytromycyną.²⁶
• Syldenafil – u zdrowych ochotników płci męskiej nie stwierdzono wpływu azytromycyny (stosowanej w dawce 500 mg na dobę przez 3 dni) na AUC i C_max syldenafilu lub jego głównego krążącego metabolitu.²⁷
• Teofilina – nie ma dowodów na występowanie klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania azytromycyny i teofiliny zdrowym ochotnikom. Ponieważ notowano interakcje innych antybiotyków makrolidowych z teofiliną, należy zwracać uwagę na objawy wskazujące na zwiększenie stężenia teofiliny.²⁸
• Triazolam – w badaniu z udziałem 14 zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg w 1. dniu i 250 mg w 2. dniu oraz triazolamu w dawce 0,125 mg w 2. dniu nie wywarło istotnego wpływu na którykolwiek z parametrów farmakokinetycznych triazolamu, w porównaniu do triazolamu podawanego z placebo.²⁹
• Trimetoprim i sulfametoksazol – jednoczesne stosowanie trimetoprimu i sulfametoksazolu DS (w dawce 160 mg i 800 mg) przez 7 dni wraz z azytromycyną w dawce 1200 mg w 7. dniu nie miało wpływu na jej maksymalne stężenia, całkowite narażenie na działanie leku i wydalanie nerkowe trimetoprimu ani sulfametoksazolu. Stężenia azytromycyny w osoczu były porównywalne z obserwowanymi w innych badaniach.³⁰

Interakcje z alkoholem

Nie przeprowadzono szczegółowych badań nad interakcjami azytromycyny (Sumamed) z alkoholem. Jednakże, jako substancja z grupy antybiotyków makrolidowych, azytromycyna wymaga pewnych środków ostrożności przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu:

• Alkohol może zmniejszać skuteczność terapeutyczną azytromycyny poprzez osłabienie funkcji układu immunologicznego.
• Jednoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka.
• Alkohol może nasilać działanie hepatotoksyczne, które potencjalnie może wystąpić podczas stosowania azytromycyny, co zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby.
• Jednoczesne spożycie alkoholu może wpływać na metabolizm wątrobowy innych leków przyjmowanych równocześnie z azytromycyną, potencjalnie zwiększając ryzyko interakcji lekowych.

Ze względu na powyższe, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii azytromycyną, aby zapewnić maksymalną skuteczność leczenia i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych.

Tabela interakcji z produktem leczniczym Sumamed