Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Sumamed

Podczas stosowania azytromycyny w postaci tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej (Sumamed) należy zachować szczególną ostrożność w określonych sytuacjach klinicznych oraz monitorować pacjentów pod kątem możliwych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i zalecenia dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku u pacjentów.¹

Reakcje nadwrażliwości i ciężkie reakcje skórne

Podczas leczenia azytromycyną obserwowano występowanie rzadkich, ale ciężkich reakcji alergicznych podobnych do tych występujących przy stosowaniu erytromycyny i innych makrolidów. Wśród nich odnotowano:²

• Obrzęk naczynioruchowy i anafilaksję (rzadko prowadzące do zgonu)
• Ciężkie reakcje skórne:
  • Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
  • Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
  • Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – rzadko prowadzące do zgonu
  • Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS)

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej należy natychmiast odstawić lek i wdrożyć odpowiednie leczenie. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość nawrotu objawów alergicznych po przerwaniu leczenia objawowego – w takich przypadkach konieczna jest dłuższa obserwacja i kontynuacja leczenia.³

Zaburzenia czynności wątroby

Azytromycyna jest eliminowana głównie przez wątrobę, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby. U osób leczonych azytromycyną opisywano przypadki piorunującego zapalenia wątroby, które może prowadzić do zagrażającej życiu niewydolności wątroby.⁴

Czynniki zwiększające ryzyko hepatotoksyczności to:⁵

• Wcześniej występujące choroby wątroby
• Jednoczesne stosowanie innych produktów leczniczych o działaniu hepatotoksycznym

W przypadku pojawienia się objawów zaburzeń czynności wątroby, takich jak:⁶

• Szybki rozwój astenii (osłabienia) z jednoczesną żółtaczką
• Ciemne zabarwienie moczu
• Skłonność do krwawień
• Encefalopatia wątrobowa

należy bezzwłocznie przeprowadzić badania czynności wątroby i przerwać podawanie azytromycyny, jeśli wystąpią nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu.⁷

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (GFR 10-80 mL/min) modyfikacja dawki nie jest konieczna. Natomiast u osób z ciężką niewydolnością nerek (GFR <10 mL/min) obserwowano zwiększenie całkowitego narażenia organizmu na azytromycynę o 33%, co należy uwzględnić przy ustalaniu dawkowania.⁸

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Jednoczesne stosowanie alkaloidów sporyszu i antybiotyków makrolidowych może przyspieszyć wystąpienie objawów zatrucia sporyszem (ergotyzm). Chociaż nie badano bezpośrednio interakcji między alkaloidami sporyszu a azytromycyną, ze względu na teoretyczną możliwość wywołania ergotyzmu, nie należy stosować azytromycyny jednocześnie z pochodnymi sporyszu.⁹

Ryzyko nadkażeń

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, podczas terapii azytromycyną zaleca się obserwowanie pacjenta pod kątem objawów nadkażenia mikroorganizmami opornymi, w tym nadkażeń grzybiczych.¹⁰

Biegunka związana z zakażeniem Clostridioides difficile

Po zastosowaniu niemal każdej substancji przeciwbakteryjnej, w tym azytromycyny, zgłaszano występowanie biegunki związanej z zakażeniem Clostridioides difficile (CDAD). Nasilenie tej biegunki może być różne – od łagodnej do ciężkiego zapalenia okrężnicy mogącego prowadzić do zgonu.¹¹

Stosowanie leków przeciwbakteryjnych zaburza prawidłową florę bakteryjną okrężnicy, co może prowadzić do nadmiernego namnażania C. difficile. Bakterie te wytwarzają toksyny A i B, które przyczyniają się do rozwoju CDAD. Szczepy C. difficile wytwarzające hipertoksyny powodują zwiększoną zachorowalność i śmiertelność, ponieważ zakażenia te mogą być oporne na antybiotykoterapię i mogą wymagać przeprowadzenia kolektomii (usunięcia okrężnicy).¹²

Możliwość wystąpienia CDAD należy rozważyć u wszystkich pacjentów, u których biegunka pojawia się w trakcie lub po antybiotykoterapii. Należy dokładnie zebrać wywiad, gdyż CDAD może wystąpić nawet ponad dwa miesiące po zakończeniu leczenia przeciwbakteryjnego.¹³

W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia CDAD należy:¹⁴

• Rozważyć przerwanie leczenia azytromycyną
• Wdrożyć specyficzne leczenie zakażenia C. difficile
• Unikać stosowania leków hamujących perystaltykę jelit – są one przeciwwskazane w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego azytromycyną

Wydłużenie repolaryzacji serca i odstępu QT

Podczas leczenia antybiotykami makrolidowymi, w tym azytromycyną, obserwowano wydłużenie repolaryzacji serca i odstępu QT, co wiąże się z ryzykiem rozwoju zaburzeń rytmu serca i częstoskurczu typu torsade de pointes.¹⁵

Należy zachować szczególną ostrożność stosując azytromycynę u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem arytmii komorowych (w tym torsade de pointes), które mogą prowadzić do zatrzymania akcji serca. Ryzyko to jest większe zwłaszcza u kobiet i pacjentów w podeszłym wieku.¹⁶

Grupy wysokiego ryzyka obejmują pacjentów:¹⁷

• Z wrodzonym lub potwierdzonym nabytym wydłużeniem odstępu QT
• Leczonych jednocześnie innymi substancjami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak:
  • Leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna i prokainamid) oraz klasy III (dofetylid, amiodaron i sotalol)
  • Hydroksychlorochina
  • Cyzapryd i terfenadyna
  • Leki przeciwpsychotyczne (np. fenotiazyny i pimozyd)
  • Leki przeciwdepresyjne (np. cytalopram)
  • Fluorochinolony (np. moksyfloksacyna i lewofloksacyna)
• Z zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie hipokaliemią i hipomagnezemią
• Z istotną klinicznie bradykardią, zaburzeniami rytmu serca lub ciężką niewydolnością serca

Miastenia

U pacjentów leczonych azytromycyną odnotowano przypadki zaostrzenia objawów miastenii lub wystąpienia zespołu miastenicznego. Dlatego u pacjentów z rozpoznaną miastenią zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego podczas terapii.¹⁸

Zakażenia wywołane przez paciorkowce

Azytromycyna wykazuje skuteczność w leczeniu zakażeń gardła wywołanych przez paciorkowce, jednak w leczeniu zapalenia gardła i migdałków podniebiennych spowodowanych przez Streptococcus pyogenes oraz w zapobieganiu ostrej gorączce reumatycznej, lekiem z wyboru jest zwykle penicylina.¹⁹

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań potwierdzających skuteczność azytromycyny w zapobieganiu ostrej gorączce reumatycznej.²⁰

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Sumamed w postaci tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej zawiera:²¹

Należy uwzględnić te informacje przy przepisywaniu leku pacjentom z cukrzycą (obecność glukozy), fenyloketonurią (aspartam jako źródło fenyloalaniny) oraz niemowlętom (alkohol benzylowy).