Właściwości farmakodynamiczne leku Stomezul

Stomezul to preparat zawierający ezomeprazol, w dawkach 20 mg oraz 40 mg w postaci tabletek dojelitowych. Ezomeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej, stosowanych w chorobie wrzodowej i refluksowej przełyku, z kodem ATC: A02BC05. Jest to S-izomer omeprazolu charakteryzujący się specyficznym mechanizmem działania ukierunkowanym na zmniejszanie wydzielania kwasu solnego w żołądku. ¹

Mechanizm działania

Ezomeprazol działa jako słaba zasada, która ulega kumulacji i przekształceniu do aktywnej formy w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych żołądka. W tej postaci hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy (pompy protonowej), a tym samym blokuje zarówno podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu solnego. ²

Działania farmakodynamiczne

Po doustnym podaniu ezomeprazolu w dawce 20 mg lub 40 mg, działanie leku rozpoczyna się już po upływie godziny. Badania wykazały, że po 5 dniach regularnego stosowania ezomeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę, średnie maksymalne wydzielanie kwasu solnego stymulowane pentagastryną ulegało redukcji o 90% (pomiar wykonywano po 6-7 godzinach od podania dawki w piątym dniu terapii). ³

U pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku, po pięciodniowej terapii ezomeprazolem, pH żołądkowe przekraczające wartość 4 utrzymywało się średnio przez:

• 13 godzin w ciągu doby przy dawce 20 mg
• 17 godzin w ciągu doby przy dawce 40 mg

Analizując odsetek pacjentów, u których wartość pH żołądkowego powyżej 4 utrzymywała się przez określony czas, stwierdzono następujące zależności:

Badania wykazały korelację między zahamowaniem wydzielania kwasu solnego a ekspozycją na ezomeprazol, używając wartości AUC jako parametru zastępczego wobec stężeń w osoczu. ⁴

Efekty terapeutyczne wynikające z hamowania wydzielania kwasu

Skuteczność ezomeprazolu w leczeniu refluksowego zapalenia przełyku została udokumentowana w badaniach klinicznych, które wykazały:

• Wyleczenie u około 78% pacjentów po 4 tygodniach stosowania dawki 40 mg
• Wyleczenie u około 93% pacjentów po 8 tygodniach stosowania dawki 40 mg

⁵

W terapii zakażeń Helicobacter pylori, tygodniowe leczenie ezomeprazolem (20 mg dwa razy na dobę) w połączeniu z odpowiednimi antybiotykami prowadzi do skutecznej eradykacji bakterii u około 90% pacjentów. W przypadku niepowikłanej choroby wrzodowej dwunastnicy, po skutecznej eradykacji nie jest konieczne dalsze stosowanie leków hamujących wydzielanie kwasu. ⁶

Leczenie krwawień z wrzodów trawiennych

Skuteczność ezomeprazolu w leczeniu krwawień z wrzodów trawiennych została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanym placebo. Badanie obejmowało pacjentów z endoskopowo potwierdzonym krwawieniem z wrzodu trawiennego, sklasyfikowanym według skali Forresta:

• Ia – 9% pacjentów
• Ib – 43% pacjentów
• IIa – 38% pacjentów
• IIb – 10% pacjentów

Pacjenci zostali losowo przydzieleni do grupy otrzymującej ezomeprazol dożylnie (n=375) lub placebo (n=389). Po endoskopowej ocenie hemostazy, pacjentom podawano:

1. 80 mg ezomeprazolu w 30-minutowej infuzji dożylnej
2. Następnie ezomeprazol w ciągłej infuzji z szybkością 8 mg/godzinę lub placebo przez 72 godziny
3. Po tym okresie wszyscy pacjenci otrzymywali doustnie 40 mg ezomeprazolu przez 27 dni (faza otwarta)

Wyniki badania wykazały znaczące zmniejszenie ryzyka nawrotu krwawienia u pacjentów leczonych ezomeprazolem:

• Nawrót krwawienia w ciągu 3 dni wystąpił u 5,9% pacjentów leczonych ezomeprazolem i u 10,3% pacjentów z grupy placebo
• Po 30 dniach od zakończenia leczenia nawrót krwawienia wystąpił u 7,7% pacjentów leczonych ezomeprazolem i u 13,6% pacjentów z grupy placebo

⁷

Zmiany biochemiczne podczas leczenia

Podczas terapii ezomeprazolem, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwwydzielniczych, obserwuje się zwiększone stężenie gastryny w surowicy, będące odpowiedzią na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Równocześnie zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA) z powodu zmniejszonej kwaśności wewnątrzżołądkowej. ⁸

Podwyższone stężenie CgA może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych. W związku z tym, zgodnie z dostępnymi dowodami, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie powrotu stężenia tego markera do zakresu referencyjnego. ⁹

Efekty długotrwałego stosowania

Długotrwałe stosowanie ezomeprazolu, zarówno u dzieci jak i dorosłych, wiąże się z pewnymi zmianami fizjologicznymi:

• Zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych) – prawdopodobnie związane ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Efekt ten nie ma jednak znaczenia klinicznego. ¹⁰
• Zwiększona częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka – są to łagodne i prawdopodobnie przemijające zmiany, stanowiące fizjologiczne następstwo znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego. ¹¹

Ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego

Zmniejszenie kwaśności w żołądku, także to spowodowane stosowaniem inhibitorów pompy protonowej, może prowadzić do zwiększenia liczby bakterii standardowo obecnych w przewodzie pokarmowym. W efekcie może wystąpić nieznacznie zwiększone ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak:

• Salmonella
• Campylobacter
• Clostridium difficile (szczególnie u pacjentów hospitalizowanych)

¹²

Skuteczność kliniczna

Skuteczność ezomeprazolu została potwierdzona w badaniach klinicznych:

• W dwóch badaniach porównawczych z ranitydyną ezomeprazol wykazał większą skuteczność w leczeniu wrzodów żołądka u pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory COX-2. ¹³
• W dwóch badaniach porównawczych z placebo ezomeprazol wykazał większą skuteczność w zapobieganiu chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy u pacjentów w wieku powyżej 60 lat i/lub z przebytą chorobą wrzodową, przyjmujących NLPZ, w tym selektywne inhibitory COX-2. ^{60 lat i (lub) z przebytą chorobą wrzodową) przyjmujących NLPZ, w tym również selektywne inhibitory COX-2.”>14}

Dzieci i młodzież

Badania prowadzone u dzieci i młodzieży (w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat) z chorobą refluksową przełyku, otrzymujących długotrwale inhibitor pompy protonowej, wykazały:

• U 61% pacjentów stwierdzono hiperplazję komórek ECL mniejszego stopnia, bez rozpoznanego znaczenia klinicznego
• Nie stwierdzono rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka
• Nie stwierdzono występowania rakowiaków

¹⁵