Właściwości farmakodynamiczne
Singulair 10 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Singulair 10

Montelukast (substancja czynna leku Singulair 10) należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów receptora leukotrienowego (kod ATC: R03D C03). Jest to związek aktywny po podaniu doustnym, charakteryzujący się dużym powinowactwem i selektywnością w stosunku do receptora CysLT₁.¹

Mechanizm działania

Leukotrieny cysteinylowe (LTC4, LTD4, LTE4) są eikozanoidami o silnym działaniu zapalnym, uwalnianymi z różnych komórek, w tym z komórek tucznych i eozynofilów. Te ważne mediatory procesu zapalnego wiążą się z receptorami leukotrienów cysteinylowych (CysLT) i odgrywają istotną rolę w patofizjologii astmy i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.²

Receptory CysLT typu-1 (CysLT₁) występują w drogach oddechowych człowieka (w komórkach mięśni gładkich dróg oddechowych i makrofagach) oraz w innych komórkach prozapalnych (eozynofilach i komórkach macierzystych szpiku). W patofizjologii astmy, działania zależne od leukotrienów obejmują:³

• skurcz oskrzeli
• wydzielanie śluzu
• zmianę przepuszczalności naczyń krwionośnych
• napływ eozynofilów

W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, CysLT są uwalniane z błony śluzowej po ekspozycji na alergen zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej. Prowokacja wewnątrznosowa z zastosowaniem CysLT wykazała nasilenie niedrożności przewodów nosowych i objawów zatkania nosa.⁴

Działanie farmakodynamiczne

W badaniach klinicznych wykazano, że montelukast w małych dawkach (5 mg) hamuje skurcz oskrzeli wywołany wdychaniem LTD₄. Rozszerzenie oskrzeli obserwuje się już po 2 godzinach od podania doustnego, a działanie to może nasilać się pod wpływem jednoczesnego podania ß-agonisty.⁵

Leczenie montelukastem przynosi następujące efekty farmakodynamiczne:⁶

• Hamowanie zarówno wczesnej, jak i późnej fazy skurczu oskrzeli wywołanego prowokacją antygenową
• Zmniejszenie liczby eozynofilów we krwi obwodowej zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci
• Zmniejszenie liczby eozynofilów w drogach oddechowych (mierzone w plwocinie)
• Kliniczna poprawa kontroli astmy

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania u pacjentów dorosłych

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów dorosłych montelukast w dawce 10 mg podawany raz na dobę, w porównaniu z placebo, wykazał:⁷

• Znaczącą poprawę mierzonej rano natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV₁ (zmiana o 10,4% względem wartości początkowej w porównaniu do 2,7% w grupie placebo)
• Znaczącą poprawę porannego szczytowego przepływu wydechowego (PEFR) (zmiana o 24,5 l/min względem wartości początkowej w porównaniu do 3,3 l/min w grupie placebo)
• Znaczące zmniejszenie całkowitego zużycia ß-agonisty (zmiana o -26,1% względem wartości początkowej w porównaniu do -4,6% w grupie placebo)
• Znaczące zmniejszenie objawów astmy występujących zarówno w dzień, jak i w nocy

Terapia skojarzona z wziewnymi glikokortykosteroidami

Badania kliniczne potwierdziły, że montelukast przynosi dodatkowe korzyści podczas stosowania w skojarzeniu z wziewnymi glikokortykosteroidami:⁸

W porównaniu ze stosowaniem wziewnego beklometazonu (200 µg, dwa razy na dobę, podawanego przez dozownik ciśnieniowy z komorą inhalacyjną), montelukast wykazał szybszą reakcję początkową na leczenie. Jednakże podczas 12-tygodniowego badania beklometazon zapewniał większą średnią skuteczność terapeutyczną:⁹

Warto jednak podkreślić, że u znacznego odsetka pacjentów leczonych montelukastem stwierdzono podobną odpowiedź kliniczną jak u pacjentów otrzymujących beklometazon – u 42% pacjentów leczonych montelukastem zaobserwowano poprawę FEV₁ o około 11% lub więcej względem wartości początkowej, podczas gdy taki sam efekt uzyskano u 50% pacjentów otrzymujących beklometazon.¹⁰

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

W badaniu klinicznym oceniającym skuteczność montelukastu w leczeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u pacjentów dorosłych i młodzieży od 15 roku życia ze współistniejącą astmą, wykazano, że montelukast w dawce 10 mg podawany raz na dobę powodował statystycznie znamienną poprawę w dobowej ocenie objawów zapalenia błony śluzowej nosa w porównaniu z placebo.¹¹

Poprawa obejmowała zarówno objawy nosowe występujące w ciągu dnia (przekrwienie błony śluzowej nosa, wodnisty wyciek z nosa, kichanie, swędzenie nosa), jak i objawy występujące w nocy (przekrwienie błony śluzowej nosa po przebudzeniu, trudności w zasypianiu oraz ilość przebudzeń w ciągu nocy). Według ogólnej oceny pacjentów i lekarzy, poprawa objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa była znamienna w porównaniu z placebo.¹²

Badania u dzieci

W 8-tygodniowym badaniu z udziałem dzieci w wieku 6-14 lat, montelukast w dawce 5 mg raz na dobę, w porównaniu z placebo, powodował następujące efekty:¹³

• Znaczącą poprawę czynności układu oddechowego:
  • Zmianę FEV₁ o 8,71% względem wartości początkowej (w porównaniu do 4,16% w grupie placebo)
  • Zmianę porannego PEFR o 27,9 l/min względem wartości początkowej (w porównaniu do 17,8 l/min w grupie placebo)
• Zmniejszenie zużycia „doraźnie” podawanego ß-agonisty o 11,7% względem wartości początkowej (w porównaniu do zwiększenia o 8,2% w grupie placebo)

Wpływ na powysiłkowy skurcz oskrzeli

W 12-tygodniowym badaniu z udziałem dorosłych pacjentów stwierdzono znaczące zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli podczas stosowania montelukastu:¹⁴

Działanie to utrzymywało się przez cały 12-tygodniowy okres badania. Podobne zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli wykazano także w krótkotrwałym badaniu z udziałem dzieci:¹⁵

Warto podkreślić, że w obu badaniach działanie oceniano pod koniec okresu między kolejnymi dawkami przy dawkowaniu raz na dobę, co potwierdza długotrwały efekt terapeutyczny leku.

Skuteczność u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy

U pacjentów z astmą i nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, przyjmujących jednocześnie wziewne i (lub) doustne glikokortykosteroidy, leczenie montelukastem, w porównaniu z placebo, spowodowało znaczącą poprawę kontroli astmy:¹⁶

• Zmiana FEV₁ o 8,55% względem wartości początkowej (w porównaniu do -1,74% w grupie placebo)
• Zmniejszenie całkowitego zużycia ß-agonisty o 27,78% względem wartości początkowej (w porównaniu do zwiększenia o 2,09% w grupie placebo)

Wyniki te wskazują, że montelukast może być szczególnie skuteczny w populacji pacjentów z astmą i współistniejącą nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy.