Właściwości farmakodynamiczne
Servenon 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram, będący substancją czynną preparatu Servenon, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), sklasyfikowany kodem ATC: N 06 AB 10. Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu determinują jego skuteczność w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania escytalopramu opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Substancja charakteryzuje się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Dodatkowo wykazuje zdolność wiązania się z miejscem allosterycznym na tym samym transporterze, jednak z około 1000-krotnie mniejszym powinowactwem.²

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest jego wysoka selektywność działania. Substancja wykazuje brak powinowactwa lub jedynie minimalne powinowactwo do szeregu innych receptorów, w tym:³

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT_1A i 5-HT₂
• Receptorów dopaminergicznych (DA, D₁ i D₂)
• Receptorów adrenergicznych (α₁, α₂, β)
• Receptorów histaminowych H₁
• Muskarynowych receptorów cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Należy podkreślić, że hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm odpowiedzialny za farmakologiczne i kliniczne działanie escytalopramu.⁴

Wpływ na odstęp QT

W badaniach oceniających wpływ escytalopramu na parametry elektrokardiograficzne stwierdzono, że substancja może wpływać na wydłużenie odstępu QT. W badaniu z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u zdrowych osób, zaobserwowano zmianę odstępu QTc (z korektą według metody Fridericii) w stosunku do wartości wyjściowych. Przy dawce terapeutycznej 10 mg na dobę zmiana ta wynosiła 4,3 ms (90% CI: 2,2, 6,4), natomiast przy dawce supraterapeutycznej 30 mg na dobę odnotowano wydłużenie o 10,7 ms (90% CI: 8,6, 12,8).⁵

Skuteczność kliniczna escytalopramu

Epizody ciężkiej depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu ciężkich epizodów depresyjnych została potwierdzona w szeregu badań klinicznych. W krótkotrwałym leczeniu (8 tygodni) efektywność terapeutyczną wykazano w 3 z 4 badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

Szczególnie istotne dane uzyskano z długoterminowego badania dotyczącego zapobiegania nawrotom depresji. W badaniu tym 274 pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę podczas wstępnej 8-tygodniowej fazy otwartej, zostało randomizowanych do dwóch grup. Pierwsza grupa kontynuowała przyjmowanie escytalopramu w dotychczasowej dawce, druga otrzymywała placebo. Okres obserwacji trwał do 36 tygodni. U pacjentów leczonych escytalopramem zaobserwowano znamiennie dłuższy czas do nawrotu choroby w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Fobia społeczna

Skuteczność escytalopramu w leczeniu fobii społecznej została potwierdzona zarówno w badaniach krótkoterminowych, jak i długoterminowych. W trzech badaniach krótkoterminowych (12 tygodni) wykazano istotną poprawę u pacjentów leczonych escytalopramem. Dodatkowo, przeprowadzono 6-miesięczne badanie zapobiegania nawrotom fobii społecznej u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie.⁸

W celu określenia optymalnych dawek terapeutycznych przeprowadzono 24-tygodniowe badanie, które potwierdziło skuteczność escytalopramu we wszystkich badanych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

W leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (GAD) skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę została potwierdzona w czterech badaniach kontrolowanych placebo.¹⁰

Analiza zbiorcza wyników trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała następujące rezultaty:¹¹

• Odpowiedź kliniczną na leczenie uzyskano u 47,5% pacjentów leczonych escytalopramem, w porównaniu do 28,9% w grupie placebo
• Remisję osiągnięto u 37,1% pacjentów w grupie escytalopramu i 20,8% w grupie placebo

Warty podkreślenia jest fakt, że efekt terapeutyczny escytalopramu w leczeniu GAD pojawia się szybko – widoczne działanie obserwowano już w pierwszym tygodniu leczenia.¹²

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego. Badanie trwało od 24 do 76 tygodni i obejmowało 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na 12-tygodniowe leczenie escytalopramem w badaniu otwartym.¹³

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii, pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazywali istotnie lepsze wyniki w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹⁴

Po wydłużeniu okresu obserwacji do 24 tygodni, skuteczność terapeutyczną wykazano zarówno dla dawki 10 mg na dobę, jak i 20 mg na dobę – w obu przypadkach pacjenci lecznie escytalopramem osiągali lepsze wyniki w porównaniu do grupy placebo.¹⁵

Przeprowadzono również badanie oceniające skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD. Pacjenci, którzy odpowiedzieli na leczenie w 16-tygodniowym badaniu otwartym, zostali następnie włączeni do 24-tygodniowego, randomizowanego badania z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanego placebo. Wyniki potwierdziły skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹⁶