Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Servenon 10 mg

Wpływ escytalopramu na płodność, ciążę i laktację

Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej uwagi w kontekście potencjalnego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią. Lekarz przepisujący Servenon (escytalopram) powinien przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące możliwego wpływu leku na płodność, przebieg ciąży oraz możliwość karmienia piersią.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu u kobiet ciężarnych są ograniczone. Należy poinformować pacjentkę, że badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, co stanowi istotny czynnik w ocenie potencjalnego ryzyka dla płodu ludzkiego.²

Podstawowa zasada, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, brzmi: escytalopramu nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne, a decyzja taka może zostać podjęta wyłącznie po dokładnym rozważeniu stosunku potencjalnego ryzyka do spodziewanych korzyści terapeutycznych.³

Objawy u noworodków matek stosujących escytalopram

Szczególnie istotne informacje dotyczą sytuacji, gdy kobieta kontynuuje przyjmowanie escytalopramu w późniejszym okresie ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze. Lekarz powinien poinformować przyszłą matkę, że w takim przypadku konieczna będzie wzmożona obserwacja noworodka po porodzie.⁴

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że nagłe odstawienie escytalopramu w okresie ciąży jest niewskazane i może prowadzić do objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i potencjalnie u płodu.⁵

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką potencjalne objawy, które mogą wystąpić u noworodka, jeśli matka przyjmowała escytalopram (lub inny lek z grupy SSRI/SNRI) w późniejszym okresie ciąży. Objawy te mogą wynikać zarówno z działania serotoninergicznego, jak i być objawami odstawienia i obejmują:<sup data-drug="Servenon" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Stosowanie przez matkę leku z grupy SSRI/SNRI w późniejszym okresie ciąży może spowodować następujące objawy u noworodka: zaburzenia oddechowe, sinicę, bezdech, drgawki, wahania ciepłoty ciała, trudności w przyjmowaniu pokarmu, wymioty, hipoglikemię, wzmożone lub zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksję, drżenie, drżączkę, drażliwość, letarg, ciągły płacz, senność i trudności w zasypianiu. Objawy te mogą wynikać zarówno z działania serotoninergicznego, jak i być objawami odstawienia. W większości przypadków występują bezpośrednio lub wkrótce (6

• Zaburzenia oddechowe – mogą manifestować się jako przyspieszony lub spowolniony oddech, trudności z nabieraniem powietrza
• Sinica – charakterystyczne sine zabarwienie skóry wskazujące na niedotlenienie
• Bezdech – krótkotrwałe przerwy w oddychaniu
• Drgawki – nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni
• Wahania ciepłoty ciała – trudności z utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała
• Trudności w przyjmowaniu pokarmu – problemy z ssaniem, połykaniem
• Wymioty – mogące prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych
• Hipoglikemia – niebezpiecznie niski poziom glukozy we krwi
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – zarówno wzmożone, jak i zmniejszone napięcie
• Hiperrefleksja – nadmierne odruchy neurologiczne
• Drżenie i drżączka – niekontrolowane drobne ruchy mięśni
• Drażliwość – nadmierna reaktywność na bodźce
• Letarg – stan nadmiernej senności, apatii
• Ciągły płacz – trudny do uspokojenia
• Senność i trudności w zasypianiu – zaburzenia rytmu snu i czuwania

Istotną informacją dla pacjentki jest to, że wymienione objawy w większości przypadków występują bezpośrednio lub wkrótce (w ciągu 24 godzin) po urodzeniu.<sup data-drug="Servenon" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="W większości przypadków występują bezpośrednio lub wkrótce (7

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że dane epidemiologiczne wskazują, iż stosowanie leków z grupy SSRI w okresie ciąży, szczególnie w jej zaawansowanym stadium, może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN – ang. persistent pulmonary hypertension of the newborn).⁸

Należy przedstawić pacjentce konkretne dane dotyczące tego ryzyka: w przypadku stosowania SSRI w ciąży obserwowane ryzyko PPHN wynosi około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej częstość występowania tego schorzenia to 1-2 przypadki na 1000 ciąż.⁹

Ryzyko krwotoku poporodowego

Kolejną istotną informacją, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, jest zwiększone ryzyko krwotoku poporodowego związane ze stosowaniem leków z grupy SSRI lub SNRI. Dane obserwacyjne wskazują na mniej niż dwukrotne zwiększenie ryzyka krwotoku poporodowego u kobiet, które były narażone na działanie tych leków w ciągu miesiąca przed porodem.¹⁰

Karmienie piersią

W odniesieniu do karmienia piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że escytalopram prawdopodobnie przenika do mleka matki. Z tego powodu nie zaleca się karmienia piersią w trakcie leczenia escytalopramem.¹¹

Należy omówić z pacjentką alternatywne metody żywienia dziecka na czas farmakoterapii lub rozważyć zastosowanie innego leczenia, jeśli karmienie piersią jest dla pacjentki priorytetem.

Wpływ na płodność

Lekarz powinien również omówić z pacjentką potencjalny wpływ escytalopramu na płodność. Istotne informacje w tym zakresie to:¹²

• Badania na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek macierzysty escytalopramu) może wpływać na jakość nasienia
• Z opisów przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI wynika, że wpływ na jakość nasienia jest przemijający
• Dotychczas nie zaobserwowano bezpośredniego wpływu escytalopramu na płodność u ludzi

Informacje te są szczególnie istotne w przypadku pacjentów płci męskiej, którzy planują poczęcie dziecka w trakcie terapii escytalopramem.

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Podsumowując, lekarz przepisujący escytalopram (Servenon) kobiecie w wieku rozrodczym powinien:

1. Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych pacjentki
2. Omówić potencjalne ryzyko i korzyści związane ze stosowaniem leku w okresie ciąży
3. W przypadku pacjentek planujących ciążę – rozważyć alternatywne metody leczenia
4. U pacjentek w ciąży – dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przed podjęciem decyzji o włączeniu lub kontynuacji leczenia
5. Poinformować pacjentkę o konieczności konsultacji lekarskiej przed samodzielnym odstawieniem leku
6. Przekazać szczegółowe informacje o możliwych objawach u noworodka
7. Wyjaśnić ryzyko związane z przetrwałym nadciśnieniem płucnym noworodków
8. Omówić ryzyko krwotoku poporodowego
9. Przedstawić zalecenia dotyczące karmienia piersią
10. Omówić potencjalny wpływ na płodność

Decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane indywidualnie, z uwzględnieniem ciężkości schorzenia psychicznego, ryzyka nawrotu w przypadku odstawienia leku oraz potencjalnego wpływu nieleczonej choroby psychicznej na matkę i dziecko.¹³