Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Escytalopram, substancja czynna leku Servenon, może wchodzić w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, zarówno na poziomie farmakodynamicznym, jak i farmakokinetycznym. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii oraz uniknięcia potencjalnie groźnych powikłań.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Interakcje farmakodynamiczne to interakcje wynikające z mechanizmu działania leków i ich wpływu na funkcje organizmu. W przypadku escytalopramu szczególnie istotne są interakcje z lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz lekami wydłużającymi odstęp QT.²

Przeciwwskazane skojarzenia produktów leczniczych

Stosowanie escytalopramu jest bezwzględnie przeciwwskazane w połączeniu z pewnymi grupami leków ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego.³

Do bezwzględnie przeciwwskazanych skojarzeń należą:

• Nieodwracalne, nieselektywne inhibitory monoaminooksydazy (inhibitory MAO) – zgłaszano ciężkie działania niepożądane u pacjentów otrzymujących leki z grupy SSRI w skojarzeniu z tymi lekami. Escytalopram można rozpocząć dopiero 14 dni po zakończeniu stosowania nieodwracalnego inhibitora MAO. Po zakończeniu przyjmowania escytalopramu należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę przed rozpoczęciem leczenia nieselektywnym, nieodwracalnym inhibitorem MAO.⁴
• Odwracalny, selektywny inhibitor MAO-A (moklobemid) – jednoczesne stosowanie escytalopramu z moklobemidem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego.⁵
• Odwracalny, nieselektywny inhibitor MAO (linezolid) – antybiotyk linezolid nie powinien być podawany pacjentom leczonym escytalopramem.⁶
• Leki wydłużające odstęp QT – przeciwwskazane jest leczenie skojarzone escytalopramem z innymi lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT, takimi jak:
  • leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III
  • leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol)
  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
  • niektóre leki przeciwbakteryjne (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna IV, pentamidyna)
  • leki przeciwmalaryczne, szczególnie halofantryna
  • niektóre leki przeciwhistaminowe (np. astemizol, mizolastyna)⁷

Połączenia produktów leczniczych wymagające ostrożnego stosowania

Istnieją liczne połączenia lekowe, które nie są bezwzględnie przeciwwskazane, jednak wymagają szczególnej ostrożności i monitorowania pacjenta:⁸

• Leki o działaniu serotoninergicznym (np. tramadol, buprenorfina, sumatryptan oraz inne tryptany) – jednoczesne stosowanie może prowadzić do zespołu serotoninowego.⁹
• Leki obniżające próg drgawkowy – SSRI mogą obniżać próg drgawkowy, dlatego należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z:
  • lekami przeciwdepresyjnymi (trójpierścieniowymi, z grupy SSRI)
  • neuroleptykami (pochodne fenotiazyny, tioksantenu i butyrofenonu)
  • meflochiną
  • bupropionem
  • tramadolem¹⁰
• Lit i tryptofan – zgłaszano nasilenie działania podczas stosowania leków z grupy SSRI jednocześnie z litem lub tryptofanem.¹¹
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – jednoczesne stosowanie leków z grupy SSRI z produktami zawierającymi ziele dziurawca może zwiększyć częstość działań niepożądanych.¹²
• Leki wpływające na krzepnięcie krwi – jednoczesne podawanie escytalopramu i doustnych leków przeciwzakrzepowych może wpływać na ich działanie. Zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi. Równoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) może zwiększać skłonność do krwawień.¹³
• Leki powodujące hipokaliemię i/lub hipomagnezemię – należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko złośliwych arytmii.¹⁴
• Selegilina (nieodwracalny inhibitor MAO-B) – zaleca się ostrożność podczas stosowania escytalopramu w skojarzeniu z selegiliną z uwagi na ryzyko zespołu serotoninowego. Selegilina w dawce do 10 mg na dobę była stosowana bezpiecznie w skojarzeniu z mieszaniną racemiczną cytalopramu.¹⁵

Interakcje farmakokinetyczne

Interakcje farmakokinetyczne są związane z wpływem jednego leku na wchłanianie, dystrybucję, metabolizm lub wydalanie drugiego leku. W przypadku escytalopramu szczególnie istotne są interakcje związane z metabolizmem przez enzymy cytochromu P450.¹⁶

Wpływ innych produktów leczniczych na farmakokinetykę escytalopramu

Escytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19. Izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6 mogą także brać udział w metabolizowaniu escytalopramu, chociaż w mniejszym stopniu.¹⁷

Szczególnej uwagi wymagają:

• Inhibitory CYP2C19 (np. omeprazol, ezomeprazol, flukonazol, fluwoksamina, lansoprazol, tyklopidyna) – podawanie escytalopramu w skojarzeniu z omeprazolem (30 mg raz na dobę) powoduje umiarkowane (około 50%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu.¹⁸
• Cymetydyna – podawanie escytalopramu w skojarzeniu z cymetydyną (400 mg dwa razy na dobę) powoduje umiarkowane (około 70%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu.¹⁹

W przypadku leczenia skojarzonego z powyższymi lekami może być konieczne zmniejszenie dawki escytalopramu na podstawie monitorowania działań niepożądanych.²⁰

Wpływ escytalopramu na farmakokinetykę innych produktów leczniczych

Escytalopram jest inhibitorem izoenzymu CYP2D6, co ma znaczenie w przypadku jednoczesnego stosowania z lekami metabolizowanymi przez ten enzym.²¹

Szczególnej uwagi wymagają leki o wąskim indeksie terapeutycznym, metabolizowane głównie przez CYP2D6:

• Leki kardiologiczne: flekainid, propafenon i metoprolol (stosowany w niewydolności serca)²²
• Leki przeciwdepresyjne: dezypramina, klomipramina i nortryptylina²³
• Leki przeciwpsychotyczne: rysperydon, tiorydazyna i haloperydol²⁴

Jednoczesne stosowanie escytalopramu z dezypraminą lub metoprololem powoduje dwukrotne zwiększenie stężenia tych leków w osoczu.²⁵

Escytalopram może również wykazywać słabe działanie hamujące aktywność izoenzymu CYP2C19, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym.²⁶

Interakcje escytalopramu z alkoholem

Chociaż nie należy spodziewać się bezpośrednich interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych escytalopramu z alkoholem, to jednoczesne spożywanie alkoholu nie jest zalecane.²⁷

Należy poinformować pacjenta, że równoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii escytalopramem może:

• Nasilać działanie sedatywne leku
• Pogarszać funkcje poznawcze i psychomotoryczne
• Zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego
• Negatywnie wpływać na skuteczność terapii
• Pogłębiać zaburzenia nastroju

Pomimo braku bezpośrednich interakcji, alkohol jako substancja depresyjna i wpływająca na układ nerwowy może zakłócać proces leczenia zaburzeń psychicznych i zmniejszać skuteczność stosowanej farmakoterapii. Podczas leczenia escytalopramem należy całkowicie powstrzymać się od spożywania napojów alkoholowych.

Tabela interakcji z escytalopramem