Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol, główny składnik produktu leczniczego Sagalix, może wchodzić w istotne interakcje z wieloma substancjami leczniczymi. Interakcje te wynikają przede wszystkim z dwóch mechanizmów: wpływu na pH żołądka oraz oddziaływania na układy enzymatyczne wątroby, głównie cytochrom P450.¹

Wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych leków

Substancje o wchłanianiu zależnym od pH żołądka mogą wykazywać zmienioną biodostępność przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem. Zmniejszona kwasowość soku żołądkowego może zarówno zwiększać, jak i zmniejszać wchłanianie tych substancji, zależnie od ich właściwości fizykochemicznych.²

Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV. Nelfinawir oraz atazanawir wykazują znacząco zmniejszone stężenia w osoczu podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem.³

• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie z omeprazolem jest przeciwwskazane. Omeprazol w dawce 40 mg raz dziennie zmniejsza średnią ekspozycję na nelfinawir o około 40%, a ekspozycję na jego aktywny metabolit M8 o około 75-90%. Interakcja może być częściowo związana z hamowaniem CYP2C19.⁴
• Atazanawir – nie zaleca się jednoczesnego stosowania z omeprazolem. Badania u zdrowych ochotników wykazały, że omeprazol (40 mg raz dziennie) podawany z atazanawirem (300 mg) i rytonawirem (100 mg) powoduje 75% zmniejszenie ekspozycji na atazanawir. Zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje tego efektu w pełni. Nawet przy mniejszej dawce omeprazolu (20 mg raz dziennie) obserwowano 30% zmniejszenie ekspozycji na atazanawir.⁵

Poza lekami przeciwwirusowymi, istotne klinicznie interakcje dotyczą również innych grup leków:

• Digoksyna – jednoczesne leczenie omeprazolem (20 mg dziennie) zwiększa biodostępność digoksyny o około 10%. Chociaż rzadko zgłaszano przypadki toksyczności digoksyny, należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu omeprazolu w dużych dawkach u pacjentów w podeszłym wieku. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia terapeutycznego digoksyny.⁶
• Klopidogrel – badania wykazały istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne między klopidogrelem a omeprazolem. Omeprazol (80 mg dziennie) zmniejsza ekspozycję na aktywny metabolit klopidogrelu średnio o 46%, co prowadzi do zmniejszenia hamowania agregacji płytek krwi średnio o 16%. Z tego powodu, jako środek ostrożności, należy odradzać jednoczesne stosowanie tych leków.⁷
• Leki przeciwgrzybicze – wchłanianie pozakonazolu, erlotynibu, ketokonazolu i itrakonazolu jest znacznie zmniejszone przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem, co może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności klinicznej. W przypadku pozakonazolu i erlotynibu należy unikać jednoczesnego stosowania z omeprazolem.⁸

Interakcje z substancjami metabolizowanymi przez CYP2C19

Omeprazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C19, głównego enzymu odpowiedzialnego za jego metabolizm. Z tego powodu może wpływać na metabolizm innych substancji, które również są metabolizowane przez ten enzym, prowadząc do zwiększenia ich stężenia w organizmie.⁹

Do leków, których metabolizm może być zaburzony przez omeprazol, należą m.in.: R-warfaryna i inni antagoniści witaminy K, cylostazol, diazepam i fenytoina.¹⁰

• Cylostazol – omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a także jednego z jego aktywnych metabolitów odpowiednio o 29% i 69%.¹¹
• Fenytoina – zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu w ciągu pierwszych dwóch tygodni po rozpoczęciu leczenia omeprazolem. W przypadku modyfikacji dawki fenytoiny konieczne jest kontrolowanie jej stężenia oraz ponowne dostosowanie dawki po zakończeniu leczenia omeprazolem.¹²

Inne istotne interakcje omeprazolu z lekami obejmują:

• Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu z sakwinawirem i rytonawirem zwiększa stężenie sakwinawiru w osoczu o około 70%. Interakcja ta jest na ogół dobrze tolerowana przez pacjentów zakażonych HIV.¹³
• Metotreksat – przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami pompy protonowej, takimi jak omeprazol, obserwowano wzrost stężenia metotreksatu u niektórych pacjentów. Przy podawaniu metotreksatu w dużych dawkach może być konieczne tymczasowe odstawienie omeprazolu.¹⁴
• Takrolimus – jednoczesne podawanie omeprazolu zwiększa stężenie takrolimusu w surowicy. Konieczne jest dokładne monitorowanie stężenia takrolimusu oraz czynności nerek (klirens kreatyniny), a w razie potrzeby dostosowanie dawki takrolimusu.¹⁵

Wpływ innych leków na farmakokinetykę omeprazolu

Omeprazol jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP2C19 i CYP3A4, dlatego leki wpływające na aktywność tych enzymów mogą modyfikować jego stężenie w organizmie.

• Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4 – substancje takie jak klarytromycyna czy worykonazol mogą zwiększać stężenie omeprazolu w surowicy poprzez hamowanie jego metabolizmu. Jednoczesne leczenie worykonazolem powoduje ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na omeprazol. Chociaż wysokie dawki omeprazolu są zazwyczaj dobrze tolerowane, dostosowanie dawki może być konieczne u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku długotrwałego leczenia.¹⁶
• Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4 – substancje takie jak ryfampicyna czy ziele dziurawca zwyczajnego mogą obniżać stężenie omeprazolu w surowicy poprzez przyspieszenie jego metabolizmu.¹⁷

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Chociaż bezpośrednie interakcje między omeprazolem a alkoholem nie zostały szczegółowo opisane w charakterystyce produktu leczniczego Sagalix, warto zaznaczyć, że inhibitory pompy protonowej, do których należy omeprazol, mogą w pewnym stopniu wpływać na metabolizm alkoholu i jego skutki na organizm.

Główne potencjalne skutki jednoczesnego stosowania omeprazolu i alkoholu:

• Zmiana wchłaniania alkoholu – omeprazol, poprzez zwiększenie pH żołądka, może teoretycznie wpływać na szybkość wchłaniania alkoholu, jednak efekt ten nie jest zazwyczaj klinicznie istotny.
• Wpływ na enzymy metabolizujące – zarówno omeprazol, jak i alkohol, są metabolizowane przy udziale enzymów wątrobowych, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji metabolicznej, jednak znaczenie kliniczne tego zjawiska jest niewielkie.
• Potencjalne nasilenie działania drażniącego alkoholu na błonę śluzową – pacjenci przyjmujący omeprazol z powodu chorób refluksowych czy wrzodowych powinni unikać spożywania alkoholu, gdyż może on nasilać objawy choroby podstawowej, pomimo przyjmowania leku.

Ogólna rekomendacja dla pacjentów stosujących omeprazol, zwłaszcza z powodu choroby wrzodowej czy refluksowej, to ograniczenie lub całkowite unikanie spożycia alkoholu, szczególnie w przypadku występowania objawów żołądkowo-jelitowych.

Tabela interakcji omeprazolu