Specjalne ostrzeżenia
Risperidone Grindeks

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Risperidone Grindeks

Rysperydon jest lekiem przeciwpsychotycznym wymagającym szczególnej uwagi przy przepisywaniu go pacjentom, ze względu na szereg istotnych zagrożeń i środków ostrożności, które muszą być wzięte pod uwagę podczas terapii. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania preparatu Risperidone Grindeks.¹

Ryzyko u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem

U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem leczonych rysperydonem obserwowano zwiększoną umieralność. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań klinicznych z zastosowaniem atypowych leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, wykazała zwiększoną umieralność w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. W badaniach z doustnym rysperydonem, w tej populacji pacjentów, umieralność wynosiła 4,0% wśród leczonych rysperydonem i 3,1% wśród pacjentów otrzymujących placebo. Iloraz szans wynosił 1,21 (przy 95% przedziale ufności 0,7; 2,1).²

Należy pamiętać, że podobne zwiększone ryzyko zgonu obserwowano również u osób leczonych klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi. Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (w przedziale od 67 do 100 lat). Dokładna przyczyna zwiększonego ryzyka pozostaje nieznana.³

Jednoczesne stosowanie furosemidu

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie rysperydonu i furosemidu. W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, w grupie otrzymującej rysperydon i furosemid obserwowano większą śmiertelność (7,3%; średni wiek pacjentów 89 lat) w porównaniu do pacjentów leczonych samym rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata) lub tylko furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat). To zjawisko zaobserwowano w dwóch z czterech badań klinicznych.⁴

Dotychczas nie zidentyfikowano jednoznacznego mechanizmu patofizjologicznego, który mógłby tłumaczyć te obserwacje. Jednak należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przed jednoczesnym podawaniem tych leków lub podawaniem rysperydonu z innymi diuretykami o silnym działaniu. Jednoczesne podawanie rysperydonu z diuretykami tiazydowymi w małych dawkach nie powodowało podobnych skutków.⁵

Należy pamiętać, że odwodnienie jest ogólnym czynnikiem ryzyka wpływającym na umieralność i dlatego u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem nie powinno się do niego dopuszczać.⁶

Zdarzenia niepożądane naczyniowo-mózgowe (CVAE)

W randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo, u pacjentów z otępieniem stosujących atypowe leki przeciwpsychotyczne stwierdzono około trzykrotne zwiększenie ryzyka wystąpienia zdarzeń niepożądanych naczyniowo-mózgowych. Dane z sześciu badań kontrolowanych placebo, przeprowadzonych głównie wśród osób w podeszłym wieku (>65 lat) z otępieniem, wykazały, że zdarzenia te (ciężkie i nieciężkie łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo. Iloraz szans wynosił 2,96 (przy 95% przedziale ufności 1,34; 7,50). ^{65 lat) z otępieniem wykazały, że zdarzenia niepożądane naczyniowo-mózgowe (ciężkie i nieciężkie łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>7}

Ryzyko wystąpienia zdarzeń niepożądanych naczyniowo-mózgowych było znacząco większe u pacjentów z otępieniem typu mieszanego lub naczyniowego niż u pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera. Z tego powodu pacjenci z innymi typami otępienia niż otępienie w chorobie Alzheimera nie powinni być leczeni rysperydonem.⁸

Lek Risperidone Grindeks należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu. Lekarzom zaleca się wnikliwe przeprowadzanie oceny ryzyka i korzyści stosowania leku u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem. Pacjentów lub opiekunów należy pouczyć o natychmiastowym zgłaszaniu objawów potencjalnych zdarzeń niepożądanych naczyniowo-mózgowych, takich jak nagłe osłabienie lub zdrętwienie twarzy, rąk lub nóg oraz problemy z mową lub widzeniem.⁹

Lek Risperidone Grindeks należy stosować wyłącznie w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, wspierając metody niefarmakologiczne o ograniczonej skuteczności, gdy istnieje ryzyko, że pacjent będzie zagrożeniem dla siebie lub innych. Pacjentów należy regularnie oceniać pod kątem konieczności kontynuacji leczenia.¹⁰

Niedociśnienie ortostatyczne

Rysperydon, blokując receptory alfa, może powodować niedociśnienie (ortostatyczne), szczególnie podczas początkowej fazy dostosowywania dawki. Zaobserwowano klinicznie istotne niedociśnienie przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i leków przeciwnadciśnieniowych. Lek Risperidone Grindeks należy stosować z ostrożnością u pacjentów z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodzenia, odwodnienie, hipowolemia, choroby naczyniowo-mózgowe).¹¹

Należy zgodnie z zaleceniami zwiększać dawkę stopniowo. W przypadku wystąpienia niedociśnienia, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹²

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, stwierdzano występowanie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę zgłaszano bardzo rzadko (<1/10 000 pacjentów) podczas obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu.<sup data-drug="Risperidone Grindeks" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania przeciwpsychotycznych produktów leczniczych, w tym produktów zawierających rysperydon, stwierdzano występowanie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę zgłaszano bardzo rzadko (13

Pacjenci z klinicznie istotną małą liczbą białych krwinek w wywiadzie lub leukopenią/neutropenią wywołaną lekiem powinni być monitorowani przez kilka pierwszych miesięcy leczenia. Odstawienie leku Risperidone Grindeks należy rozważyć przy pierwszych objawach klinicznie istotnego zmniejszenia liczby białych krwinek, jeśli nie ma innych czynników przyczynowych.¹⁴

Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować pod kątem gorączki lub innych objawów infekcji i natychmiast rozpocząć leczenie w razie ich wystąpienia. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów < 1 x 10⁹/L) należy zaprzestać stosowania leku Risperidone Grindeks i kontrolować liczbę leukocytów do czasu normalizacji wyników.<sup data-drug="Risperidone Grindeks" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować czy nie występuje u nich gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe infekcji oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 15

Późne dyskinezy/objawy pozapiramidowe (TD/EPS)

Działanie leków o właściwościach antagonistycznych wobec receptorów dopaminowych jest związane z występowaniem późnych dyskinez, charakteryzujących się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, zwłaszcza mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka wystąpienia późnych dyskinez. W przypadku pojawienia się objawów późnych dyskinez, należy rozważyć przerwanie leczenia wszelkimi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁶

Należy zachować ostrożność u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon, gdyż mogą wystąpić objawy pozapiramidowe podczas dostosowywania dawki jednego lub obu leków. Zaleca się stopniowe wycofywanie terapii stymulantem.¹⁷

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS)

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego, charakteryzującego się: podwyższeniem temperatury ciała, sztywnością mięśni, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami świadomości i zwiększeniem aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy. Dodatkowymi objawami mogą być: mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W takim przypadku należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym leku Risperidone Grindeks.¹⁸

Choroba Parkinsona i otępienie z obecnością ciał Lewy’ego

Przed przepisaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym leku Risperidone Grindeks, pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z obecnością ciał Lewy’ego (DLB), lekarze powinni rozważyć stosunek ryzyka do korzyści. Rysperydon może zaostrzyć przebieg choroby Parkinsona. U pacjentów obu grup może występować zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego i zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne; pacjenci ci byli wyłączeni z badań klinicznych.¹⁹

Objawami zwiększonej wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne mogą być: splątanie, zaburzenie świadomości, niestabilność postawy z częstymi upadkami, które towarzyszą objawom pozapiramidowym.²⁰

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia rysperydonem obserwowano hiperglikemię, cukrzycę i zaostrzenie przebiegu wcześniej istniejącej cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Bardzo rzadko opisywano związek ze śpiączką cukrzycową i kwasicą ketonową.²¹

Zaleca się prowadzenie odpowiedniej obserwacji klinicznej zgodnie z wytycznymi terapii przeciwpsychotycznej. U pacjentów leczonych jakimkolwiek atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, w tym produktem Risperidone Grindeks, należy obserwować objawy hiperglikemii (takie jak: polidypsja, poliuria, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą należy regularnie badać pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.²²

Zwiększenie masy ciała

Podczas stosowania rysperydonu stwierdzano przypadki znacznego zwiększenia masy ciała. Zaleca się regularne kontrolowanie masy ciała pacjentów.²³

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia lekiem Risperidone Grindeks. Zaleca się badanie stężenia prolaktyny w osoczu u pacjentów, u których występują działania niepożądane prawdopodobnie związane z prolaktyną (np. ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania, brak owulacji, zaburzenia płodności, zmniejszone libido, zaburzenia wzwodu i mlekotok).²⁴

Badania hodowli tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować wzrost komórek nowotworowych w guzach piersi u ludzi. Należy zachować ostrożność u pacjentów ze stwierdzonymi wcześniej hiperprolaktynemią lub z guzami prolaktynozależnymi, choć w badaniach klinicznych i epidemiologicznych nie wykazano wyraźnego związku z podawanymi lekami przeciwpsychotycznymi.²⁵

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przepisując rysperydon pacjentom z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym, bradykardią lub zaburzeniem równowagi elektrolitowej (niedoborem potasu lub magnezu), ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia arytmii.²⁶

Ostrożność należy także zachować w przypadku stosowania rysperydonu jednocześnie z innymi lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT.²⁷

Drgawki

Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku Risperidone Grindeks u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub z innymi stanami, które mogą obniżać próg drgawkowy.²⁸

Priapizm

W związku z działaniem blokującym receptor alfa-adrenergiczny, podczas leczenia lekiem Risperidone Grindeks może wystąpić priapizm (bolesny, przedłużający się wzwód prącia).²⁹

Regulacja temperatury ciała

Lekom przeciwpsychotycznym przypisywano właściwość zakłócania zdolności organizmu do obniżania temperatury podstawowej ciała. Zaleca się zachowanie ostrożności przy przepisywaniu leku Risperidone Grindeks pacjentom, u których mogą wystąpić czynniki sprzyjające podwyższeniu podstawowej temperatury ciała, np. wykonującym intensywny wysiłek fizyczny, narażonym na działanie ekstremalnie wysokich temperatur, przyjmującym jednocześnie leki o działaniu przeciwcholinergicznym lub odwodnionym.³⁰

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach przedklinicznych rysperydonu obserwowano jego działanie przeciwwymiotne. W przypadku stosowania leku u ludzi działanie to może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub stany takie jak niedrożność jelit, zespół Reye’a i nowotwór mózgu.³¹

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mają mniejszą zdolność wydalania czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu niż osoby z prawidłową czynnością nerek. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby mają zwiększone stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu.³²

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ponieważ u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, przed rozpoczęciem leczenia i podczas leczenia lekiem Risperidone Grindeks należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.³³

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS)

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym lek Risperidone Grindeks, stwierdzano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS). Zespół ten może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu. Przed zabiegiem należy poinformować okulistę o aktualnym lub wcześniejszym przyjmowaniu leków o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne.³⁴

Nie ustalono możliwych korzyści z odstawienia leków blokujących receptory alfa1a-adrenergiczne przed zabiegiem usunięcia zaćmy i należy to rozważyć wobec ryzyka przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.³⁵

Szczególne uwagi dotyczące dzieci i młodzieży

Przed przepisaniem rysperydonu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania należy przeprowadzić dokładną analizę fizycznych i społecznych przyczyn zachowań agresywnych, takich jak ból czy niewłaściwe potrzeby środowiskowe. W tej populacji należy dokładnie obserwować działanie sedatywne rysperydonu ze względu na możliwy wpływ na zdolność uczenia się. Zmiana czasu podawania rysperydonu może zmniejszyć wpływ sedacji na koncentrację u dzieci i młodzieży.³⁶

Podawanie rysperydonu wiązało się z umiarkowanym zwiększeniem masy ciała i wskaźnika masy ciała (BMI). Zaleca się pomiar masy ciała przed leczeniem oraz regularne jej monitorowanie. Zmiany wzrostu stwierdzane w długotrwałych, otwartych badaniach rozszerzonych, mieściły się w normach określonych dla danego wieku. Wpływ długotrwałego leczenia rysperydonem na dojrzewanie płciowe i wzrost nie został jednak wystarczająco zbadany.³⁷

Ze względu na możliwość wpływu dłużej trwającej hiperprolaktynemii na rozwój fizyczny i dojrzewanie płciowe dzieci i młodzieży, należy prowadzić regularną ocenę kliniczną stanu endokrynologicznego pacjenta, obejmującą pomiary wzrostu, masy ciała, dojrzewania płciowego, kontrolę występowania miesiączkowania i innych potencjalnych działań prolaktynozależnych.³⁸

Wyniki małego badania obserwacyjnego przeprowadzonego po wprowadzeniu leku do obrotu wykazały, że osoby w wieku od 8 do 16 lat, narażone na działanie rysperydonu, były o około 3,0 do 4,8 cm wyższe niż osoby, które stosowały inne nietypowe leki przeciwpsychotyczne. W badaniu nie określono, czy ekspozycja na rysperydon miała wpływ na ostateczny wzrost osób dorosłych, ani czy efekt ten był wynikiem bezpośredniego działania rysperydonu na wzrost kości, wpływem samej choroby na wzrost kości, czy wynikiem lepszej kontroli choroby.³⁹

Podczas leczenia rysperydonem należy regularnie kontrolować występowanie objawów pozapiramidowych oraz innych zaburzeń ruchu.⁴⁰

Informacje o substancjach pomocniczych

Tabletki powlekane zawierają laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.⁴¹

Tabletki powlekane 2 mg zawierają jako barwnik żółcień pomarańczową FCF (E110), która może powodować reakcje alergiczne.⁴²

Tabletki powlekane 4 mg zawierają jako barwnik tartrazynę (E102), która może powodować reakcje alergiczne.⁴³