Interakcje leku
Retrovir 100 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Zydowudyna, substancja czynna produktu leczniczego Retrovir 100 mg, może wchodzić w klinicznie istotne interakcje z wieloma lekami, wpływając na ich farmakokinetykę lub podlegając wpływowi innych substancji. Interakcje te mogą prowadzić do zmian skuteczności terapeutycznej lub zwiększenia ryzyka działań niepożądanych.¹

Interakcje z lekami zmniejszającymi skuteczność zydowudyny

Ryfampicyna wykazuje znaczący wpływ na farmakokinetykę zydowudyny. Badania wykazały, że jednoczesne podawanie tych leków zmniejsza AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) zydowudyny o 48% ± 34%, co może prowadzić do częściowej lub całkowitej utraty skuteczności zydowudyny. Z tego powodu zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania ryfampicyny i zydowudyny.²

Stawudyna jest nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, który wykazuje działanie antagonistyczne względem zydowudyny w badaniach in vitro. Z uwagi na konkurencyjny mechanizm działania, należy unikać stosowania stawudyny w skojarzeniu z zydowudyną.³

Klarytromycyna podawana doustnie wpływa na wchłanianie zydowudyny, zmniejszając jej biodostępność. Aby zminimalizować to niekorzystne oddziaływanie, podczas skojarzonego stosowania obu leków należy zachować przerwę przynajmniej dwóch godzin między ich podaniem.⁴

Interakcje zwiększające stężenie zydowudyny

Kilka leków może zwiększać stężenie zydowudyny w organizmie poprzez hamowanie jej metabolizmu lub wydalania:

Probenecyd znacząco zwiększa AUC zydowudyny (o 106%, w przedziale 100-170%) poprzez hamowanie procesu glukuronidacji. U pacjentów otrzymujących jednocześnie probenecyd i zydowudynę należy ściśle monitorować parametry hematologiczne ze względu na zwiększone ryzyko toksyczności zydowudyny.⁵

Atowakwon zmniejsza metabolizm zydowudyny do jej glukuronidowego metabolitu, co skutkuje zwiększeniem AUC zydowudyny o 33% oraz zmniejszeniem najwyższego stężenia metabolitu glukuronidowego w surowicy o 19%. Krótkotrwałe (3-tygodniowe) stosowanie atowakwonu w leczeniu ostrego zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii (PCP) podczas podawania zydowudyny w dawce 500 lub 600 mg/dobę prawdopodobnie nie prowadzi do istotnego klinicznie zwiększenia częstości działań niepożądanych. Jednak w przypadku długotrwałej terapii atowakwonem pacjent wymaga szczególnie uważnej obserwacji.⁶

Badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne podawanie kwasu walproinowego, flukonazolu lub metadonu z zydowudyną powoduje zwiększenie AUC zydowudyny z jednoczesnym zmniejszeniem jej klirensu. Chociaż kliniczne znaczenie tych zmian nie zostało jednoznacznie określone ze względu na ograniczone dane, pacjentów otrzymujących zydowudynę w połączeniu z tymi lekami należy ściśle monitorować pod kątem potencjalnej toksyczności zydowudyny.⁷

W przypadku łączenia zydowudyny z lamiwudyną obserwowano nieznaczne zwiększenie Cmax zydowudyny (o 28%), chociaż całkowite narażenie (AUC) nie uległo znaczącej zmianie. Zydowudyna natomiast nie wykazuje istotnego wpływu na farmakokinetykę lamiwudyny.⁸

Interakcje z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym

Szczególnej uwagi wymaga równoczesne stosowanie zydowudyny z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym. Do tej grupy należą m.in.:

• Pentamidyna podawana ogólnie
• Dapson
• Pirymetamina
• Ko-trimoksazol
• Amfoterycyna B
• Flucytozyna
• Gancyklowir
• Interferon
• Winkrystyna
• Winblastyna
• Doksorubicyna

Kombinacja tych leków z zydowudyną może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, szczególnie hematologicznych. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania, należy ściśle monitorować czynność nerek oraz parametry hematologiczne pacjenta, a w razie potrzeby rozważyć zmniejszenie dawki jednego lub więcej leków.⁹

Należy jednak zaznaczyć, że niepełne dane z badań klinicznych nie wskazują na istotnie zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych na zydowudynę, gdy jest ona stosowana z ko-trimoksazolem, pentamidyną w postaci aerozolu, pirymetaminą i acyklowirem w dawkach stosowanych w profilaktyce zakażeń oportunistycznych.¹⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na metabolizm zydowudyny

Liczne leki mogą modyfikować metabolizm zydowudyny poprzez kompetycyjne hamowanie procesu glukuronidacji lub bezpośrednie hamowanie metabolizmu w mikrosomach wątroby. Do leków tych należą między innymi:

• Kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne
• Kodeina i morfina – opioidy wpływające na metabolizm wątrobowy
• Indometacyna, ketoprofen, naproksen – przedstawiciele NLPZ
• Oksazepam, lorazepam – benzodiazepiny
• Cymetydyna – antagonista receptorów H2
• Klofibrat – lek hipolipemizujący
• Dapson – lek przeciwbakteryjny
• Izoprynozyna – lek o działaniu immunomodulującym

Przed włączeniem tych leków do terapii skojarzonej z produktem Retrovir należy rozważyć potencjalne ryzyko interakcji, szczególnie w przypadku długotrwałego leczenia.¹¹

Interakcje z fenytoiną

U pacjentów otrzymujących zydowudynę opisano kilka przypadków zmniejszenia we krwi stężenia podawanej jednocześnie fenytoiny oraz jeden przypadek zwiększenia tego stężenia. Te obserwacje wskazują na konieczność starannego monitorowania stężenia fenytoiny we krwi u pacjentów otrzymujących jednocześnie obydwa leki.¹²

Interakcje z alkoholem

Alkohol może wchodzić w interakcje z zydowudyną poprzez wpływ na jej metabolizm wątrobowy. Etanol konkuruje o enzymy biorące udział w metabolizmie wielu leków, w tym zydowudyny, co może prowadzić do zmian w stężeniu leku we krwi. Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii zydowudyną może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, szczególnie dotyczących układu krwiotwórczego i wątroby.

Ponadto, alkohol może nasilać działania niepożądane zydowudyny związane z ośrodkowym układem nerwowym, takie jak zawroty głowy, zmęczenie czy senność, co może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Pacjentom stosującym zydowudynę zaleca się unikanie spożywania alkoholu lub jego znaczne ograniczenie.

Zestawienie istotnych interakcji