Interakcje leku
Propranolol Accord 10 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Propranolol Accord, jako niekardiowybióczy beta-adrenolityk, może wchodzić w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie tych interakcji z uwzględnieniem ich klinicznego znaczenia oraz zaleceń dotyczących postępowania terapeutycznego.¹

Niezalecane leczenie skojarzone

Antagoniści wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (werapamil, diltiazem) stosowane jednocześnie z propranololem mogą prowadzić do nasilenia ujemnego wpływu na czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego i czynność węzła zatokowego. Jest to szczególnie niebezpieczne u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności komór i/lub zaburzeniami przewodzenia zatokowo-przedsionkowego i przedsionkowo-komorowego. Konsekwencją takiego połączenia może być ciężkie niedociśnienie tętnicze i bradykardia. Należy unikać tego skojarzenia, zwłaszcza u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca.²

Leki sympatykomimetyczne, takie jak adrenalina, mogą osłabiać działanie beta-adrenolityków. Szczególną ostrożność należy zachować podczas pozajelitowego podawania preparatów zawierających adrenalinę pacjentom stosującym propranolol, gdyż w rzadkich przypadkach może to skutkować skurczem naczyń, nadciśnieniem tętniczym i bradykardią.³

Beta-agoniści o działaniu rozszerzającym oskrzela: Niekardiowybiórcze beta-adrenolityki, takie jak propranolol, przeciwdziałają działaniu beta-agonistów rozszerzających oskrzela. Stosowanie propranololu jest przeciwwskazane u pacjentów z astmą.⁴

Fingolimod w połączeniu z propranololem może nasilać bradykardię, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. U pacjentów otrzymujących propranolol nie należy rozpoczynać leczenia fingolimodem. W przypadku konieczności zastosowania takiego skojarzenia, wymagane jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta, szczególnie na początku terapii (co najmniej przez pierwszą noc).⁵

Barbiturany są silnymi induktorami enzymów wątrobowych i mogą nasilać metabolizm propranololu, prowadząc do zmniejszenia jego stężenia w osoczu i osłabienia działania terapeutycznego.⁶

Propafenon może powodować znaczące (nawet dwukrotne) zwiększenie stężenia propranololu w osoczu, co wynika z faktu, że oba leki są częściowo metabolizowane przez ten sam enzym (CYP2D6). To skojarzenie nie jest zalecane również ze względu na inotropowe ujemne działanie propafenonu.⁷

Warfaryna podawana jednocześnie z propranololem może wykazywać zmniejszony klirens i zwiększone stężenie w osoczu, co może potencjalnie nasilić jej działanie przeciwzakrzepowe.⁸

Inhibitory MAO (z wyjątkiem inhibitorów MAO-B) stosowane jednocześnie z propranololem mogą osłabiać jego działanie przeciwnadciśnieniowe i prowadzić do reakcji nadciśnieniowych.⁹

Glikozydy naparstnicy w skojarzeniu z propranololem mogą wydłużać czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego, co zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodnictwa.¹⁰

Leczenie skojarzone, które wymaga zachowania ostrożności

Amiodaron: Przypadki kliniczne wskazują, że jednoczesne stosowanie amiodaronu i propranololu może prowadzić do ciężkiej bradykardii zatokowej. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania amiodaronu (około 50 dni), interakcje mogą wystąpić nawet długo po zaprzestaniu terapii tym lekiem.¹¹

Leki przeciwarytmiczne klasy I (dyzopiramid, chinidyna): W połączeniu z propranololem wykazują addytywne działanie inotropowe ujemne, co może powodować niedociśnienie tętnicze i ciężkie powikłania hemodynamiczne, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją lewej komory.¹²

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie propranololu. Efekt ten został udokumentowany głównie dla indometacyny, natomiast w badaniach z diklofenakiem nie stwierdzono takich interakcji. Brak danych dotyczących potencjalnych interakcji z inhibitorami COX-2.¹³

Cymetydyna zwiększa stężenie propranololu w osoczu poprzez hamowanie metabolizmu pierwszego przejścia. Przy podaniu doustnym propranololu może to zwiększać ryzyko wystąpienia bradykardii i innych działań niepożądanych.¹⁴

Środki znieczulające stosowane jednocześnie z propranololem mogą osłabiać odruchową tachykardię i zwiększać ryzyko niedociśnienia tętniczego. Z zasady należy unikać nagłego odstawiania propranololu przed zabiegiem operacyjnym, a anestezjolog powinien być poinformowany o stosowaniu beta-adrenolityku przez pacjenta. Zaleca się unikanie środków znieczulających, które mogą powodować depresję mięśnia sercowego.¹⁵

Fluwoksamina hamuje metabolizm oksydacyjny propranololu, co prowadzi do zwiększenia jego stężenia w osoczu i może skutkować ciężką bradykardią.¹⁶

Leki przeciwnadciśnieniowe o działaniu ośrodkowym (klonidyna, moksonidyna, metylodopa): Jednoczesne stosowanie tych leków z propranololem może nasilać niewydolność serca poprzez zmniejszenie ośrodkowego napięcia współczulnego, prowadząc do redukcji częstości akcji serca, pojemności minutowej serca i rozszerzenia naczyń. Nagłe odstawienie tych leków, szczególnie przed odstawieniem propranololu, może zwiększać ryzyko tzw. nadciśnienia z „odbicia”. W przypadku stosowania propranololu z klonidyną, należy odstawić propranolol kilka dni przed odstawieniem klonidyny. Natomiast przy zastępowaniu klonidyny propranololem, należy rozpocząć podawanie propranololu dopiero kilka dni po całkowitym odstawieniu klonidyny.¹⁷

Ryfampicyna, jako silny induktor enzymów wątrobowych, może nasilać metabolizm propranololu, zmniejszając jego stężenie i skuteczność terapeutyczną.¹⁸

Alfa-adrenolityki stosowane jednocześnie z propranololem zwiększają ryzyko niedociśnienia tętniczego, szczególnie niedociśnienia ortostatycznego, a także tachykardii i kołatania serca.¹⁹

Antagoniści wapnia z grupy dihydropirydyny (np. nifedypina): Jednoczesne stosowanie z propranololem może zwiększać ryzyko niedociśnienia tętniczego i niewydolności serca, włącznie z utajoną niewydolnością serca.²⁰

Chloropromazyna stosowana jednocześnie z propranololem może prowadzić do znacznego zwiększenia stężenia obu leków w osoczu, nasilając ich wpływ na częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze. Może to również wzmacniać przeciwpsychotyczne działanie chloropromazyny oraz przeciwnadciśnieniowe działanie propranololu.²¹

Lidokaina: Podawanie propranololu podczas infuzji lidokainy może zwiększyć stężenie lidokainy w osoczu o około 30%, co wynika ze zmniejszonego klirensu lidokainy. Pacjenci otrzymujący propranolol mają zazwyczaj wyższe stężenie lidokainy niż osoby niestosujące tego leku. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych preparatów.²²

Leki przeciwmigrenowe: Propranolol może hamować metabolizm pierwszego przejścia ryzatryptanu, zwiększając jego AUC o 70-80%. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków, zalecana jest redukcja dawki ryzatryptanu do 5 mg. Ponadto, stosowanie ergotaminy z propranololem może powodować skurcz naczyń krwionośnych u niektórych pacjentów.²³

Teofilina: Propranolol zmniejsza klirens metaboliczny teofiliny o około 30% przy dawce 120 mg/dobę i o 50% przy dawce 720 mg/dobę, co może prowadzić do zwiększenia stężenia teofiliny i nasilenia jej działań niepożądanych.²⁴

Insulina i doustne leki przeciwcukrzycowe: Jednoczesne stosowanie propranololu z tymi lekami może maskować niektóre objawy hipoglikemii, takie jak tachykardia i kołatania serca. Propranolol może również wydłużać hipoglikemiczną reakcję na insulinę, co jest istotną informacją dla pacjentów z cukrzycą.²⁵

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i propranololu może prowadzić do zwiększenia stężenia propranololu w osoczu. Mechanizm tej interakcji polega na rywalizacji o te same szlaki metaboliczne w wątrobie, co może skutkować nasileniem działania terapeutycznego i niepożądanego propranololu.²⁶

Alkohol może potęgować działanie hipotensyjne propranololu, zwiększając ryzyko niedociśnienia ortostatycznego. Ponadto, połączenie alkoholu z propranololem może nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, powodując nadmierną sedację, zawroty głowy i zaburzenia psychomotoryczne.

U pacjentów leczonych propranololem spożywanie alkoholu może również maskować objawy ostrzegawcze hipoglikemii, co jest szczególnie niebezpieczne dla osób z cukrzycą.

Ze względu na powyższe interakcje, zaleca się:

• Ograniczenie lub unikanie spożywania alkoholu podczas terapii propranololem
• Zachowanie szczególnej ostrożności podczas podejmowania czynności wymagających koncentracji (np. prowadzenie pojazdów)
• Monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna, szczególnie na początku terapii propranololem lub po zwiększeniu jego dawki
• W przypadku pacjentów z cukrzycą, częstsze kontrolowanie poziomu glukozy we krwi

Wpływ na badania laboratoryjne

Propranolol może zaburzać wyniki niektórych badań laboratoryjnych:

• Oznaczanie bilirubiny w surowicy metodą diazowania
• Oznaczanie katecholamin metodą fluorescencyjną

Należy poinformować laboratorium o przyjmowaniu propranololu przed wykonaniem tych badań.²⁷

Inne czynniki wpływające na działanie propranololu

Palenie tytoniu może zmniejszać korzystny wpływ propranololu na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze poprzez indukcję enzymów metabolizujących lek.²⁸

Tabela interakcji propranololu z innymi produktami leczniczymi