Właściwości farmakodynamiczne
Pramatis 5 mg

Mechanizm działania escytalopramu

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC: N06AB10). Substancja ta działa jako wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) charakteryzujący się dużym powinowactwem do głównego miejsca wiążącego transportera serotoninowego. Warto odnotować, że escytalopram wiąże się również z miejscem allosterycznym tego transportera, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym.¹

Kluczowym aspektem profilu farmakodynamicznego escytalopramu jest jego wysoka selektywność. Substancja wykazuje niewielkie powinowactwo lub nie wykazuje go wcale w stosunku do szeregu receptorów, takich jak:

• Receptory serotoninergiczne 5-HT_1A i 5-HT₂ – biorące udział w regulacji nastroju i lęku
• Receptory dopaminergiczne D₁ i D₂ – związane z układem nagrody i kontrolą motoryczną
• Receptory adrenergiczne α₁, α₂ i β – regulujące funkcje układu współczulnego
• Receptory histaminowe H₁ – których blokada powoduje sedację
• Receptory cholinergiczne typu muskarynowego – odpowiedzialne za efekty antycholinergiczne
• Receptory benzodiazepinowe – związane z działaniem anksjolitycznym
• Receptory opioidowe – zaangażowane w percepcję bólu i układ nagrody

²

Na podstawie badań farmakologicznych można stwierdzić, że hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm wyjaśniający zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne działanie escytalopramu. Ta wysoka selektywność działania przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa i tolerancji leku.³

Wpływ na odstęp QT w zapisie EKG

W kontrolowanym placebo badaniu elektrokardiograficznym (EKG) z podwójnie ślepą próbą przeprowadzonym u zdrowych ochotników zaobserwowano wpływ escytalopramu na odstęp QT. Po zastosowaniu dawki terapeutycznej 10 mg/dobę, zmiana skorygowanego odstępu QT (metoda korekcji Fridericia) w stosunku do wartości wyjściowej wyniosła 4,3 ms (90% CI 2,2-6,4). Natomiast przy zastosowaniu dawki supraterapeutycznej 30 mg/dobę, zmiana ta była bardziej wyraźna i wynosiła 10,7 ms (90% CI 8,6-12,8). Obserwacje te mają istotne znaczenie kliniczne w kontekście stosowania leku u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT.⁴

Skuteczność kliniczna w różnych wskazaniach

Epizody dużej depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych), kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem podwójnie ślepej próby. Wyniki te wskazują na istotną statystycznie przewagę escytalopramu nad placebo w redukcji objawów depresyjnych.⁵

W długoterminowym badaniu oceniającym skuteczność w zapobieganiu nawrotom depresji uczestniczyło 274 pacjentów, którzy pozytywnie odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę podczas początkowej, 8-tygodniowej otwartej fazy leczenia. Pacjentów tych przydzielono losowo do dwóch grup: kontynuującej przyjmowanie escytalopramu w dotychczasowej dawce lub otrzymującej placebo. Obserwacja trwała do 36 tygodni. Wyniki badania jednoznacznie wykazały, że czas do wystąpienia nawrotu w grupie leczonej escytalopramem był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą otrzymującą placebo, co potwierdza skuteczność leku w profilaktyce nawrotów depresji.⁶

Fobia społeczna

Fobia społeczna to kolejne wskazanie, w którym potwierdzono skuteczność escytalopramu. Lek wykazał istotną przewagę nad placebo zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych, jak i w długoterminowym, 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie.⁷

Przeprowadzono również 24-tygodniowe badanie oceniające optymalny sposób dawkowania w fobii społecznej. Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność escytalopramu w różnych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę, co daje lekarzom możliwość indywidualizacji dawkowania w zależności od odpowiedzi klinicznej i tolerancji leku przez pacjenta.⁸

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (GAD) potwierdzono we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach kontrolowanych placebo. Lek wykazał istotną skuteczność zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę.⁹

Zbiorcza analiza danych z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), dostarczyła następujących wyników:

• Odpowiedź na leczenie uzyskano u 47,5% pacjentów przyjmujących escytalopram, w porównaniu z 28,9% w grupie placebo
• Remisję choroby stwierdzono u 37,1% pacjentów w grupie escytalopramu wobec 20,8% w grupie placebo

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, efekt terapeutyczny escytalopramu w GAD obserwowano już od pierwszego tygodnia leczenia, co wskazuje na szybki początek działania leku.¹⁰

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni. W badaniu uczestniczyło 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie podczas 12-tygodniowej, początkowej, otwartej fazy badania. Wyniki te potwierdzają użyteczność escytalopramu w długotrwałym leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego.¹¹

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została oceniona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii wykazano istotną statystycznie różnicę między grupą otrzymującą escytalopram w dawce 20 mg na dobę a grupą placebo, mierzoną za pomocą skali pomiaru nasilenia obsesji i kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS). Kontynuacja obserwacji do 24 tygodnia potwierdziła przewagę escytalopramu zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę nad placebo.¹²

Dodatkowo przeprowadzono badanie oceniające skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD. Pacjenci, którzy pozytywnie odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w 16-tygodniowej, otwartej fazie badania, zostali losowo przydzieleni do jednej z trzech grup: kontynuującej przyjmowanie escytalopramu w dawce 10 mg/dobę, 20 mg/dobę lub otrzymującej placebo. Obserwacja trwała 24 tygodnie. Wyniki badania potwierdziły skuteczność obu dawek escytalopramu (10 mg i 20 mg na dobę) w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹³

Porównanie skuteczności escytalopramu w różnych wskazaniach