Właściwości farmakokinetyczne
Pantopraz 20 mg 20 mg

Właściwości farmakokinetyczne pantoprazolu

Pantoprazol jest inhibitorem pompy protonowej, charakteryzującym się określonym profilem farmakokinetycznym, który warunkuje jego skuteczność kliniczną. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące właściwości farmakokinetycznych pantoprazolu w dawce 20 mg w postaci tabletek dojelitowych.

Wchłanianie

Pantoprazol charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Po zastosowaniu pojedynczej dawki 20 mg leku w postaci tabletki dojelitowej, maksymalne stężenie w surowicy krwi (Cmax) wynosi około 1,0-1,5 μg/ml i jest osiągane po średnio 2,0-2,5 godziny od podania. Całkowita dostępność biologiczna pantoprazolu w postaci tabletki wynosi około 77%. Wartości farmakokinetyczne nie ulegają istotnym zmianom po wielokrotnym podaniu leku, co wskazuje na stabilny profil farmakokinetyczny.¹

Istotnym aspektem wchłaniania pantoprazolu jest brak wpływu jednoczesnego przyjmowania pokarmu na wartość pola pod krzywą zależności stężenia w osoczu do czasu (AUC) oraz na maksymalne stężenie w surowicy (Cmax). Oznacza to, że spożywanie posiłków nie wpływa istotnie na dostępność biologiczną leku. Należy jednak zauważyć, że równoczesne przyjmowanie pokarmu może opóźnić początek działania terapeutycznego pantoprazolu.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu, pantoprazol w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – stopień wiązania z białkami wynosi około 98%. Jest to wartość wysoka, charakterystyczna dla leków silnie wiążących się z albuminami osocza. Objętość dystrybucji pantoprazolu wynosi około 0,15 l/kg, co sugeruje ograniczoną dystrybucję do tkanek poza łożyskiem naczyniowym.³

Metabolizm

Pantoprazol podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu. Prawie całkowity metabolizm substancji zachodzi w wątrobie, co oznacza, że lek jest prawie w całości eliminowany w formie metabolitów. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja katalizowana przez izoenzym CYP2C19 cytochromu P450, po której następuje sprzęganie z siarczanem. Alternatywne szlaki metaboliczne obejmują utlenianie przez izoenzym CYP3A4.⁴

Głównym metabolitem pantoprazolu zarówno w osoczu, jak i w moczu jest demetylopantoprazol, występujący w formie sprzężonej z siarczanem. Okres półtrwania głównego metabolitu wynosi około 1,5 godziny i nie różni się znacząco od okresu półtrwania związku macierzystego.⁵

Wydalanie

Pantoprazol charakteryzuje się stosunkowo krótkim okresem półtrwania w fazie eliminacji, wynoszącym około 1 godziny. Klirens leku wynosi około 0,1 l/h/kg. Metabolity pantoprazolu są wydalane głównie przez nerki – około 80% całkowitej dawki jest eliminowane tą drogą. Pozostała część (około 20%) wydalana jest z kałem.⁶

Warto zauważyć, że pomimo krótkiego okresu półtrwania, czas działania pantoprazolu jest znacznie dłuższy. Wynika to z mechanizmu działania leku, opartego na specyficznym wiązaniu pantoprazolu z pompą protonową w komórkach okładzinowych żołądka. W związku z tym okres półtrwania eliminacji nie koreluje bezpośrednio z czasem farmakologicznego hamowania wydzielania kwasu solnego.⁷

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka pantoprazolu wykazuje charakter liniowy zarówno po jednokrotnym, jak i wielokrotnym podaniu. Oznacza to, że w zakresie dawek od 10 do 80 mg parametry farmakokinetyczne zmieniają się proporcjonalnie do dawki. Liniowość kinetyki osoczowej obserwuje się zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym pantoprazolu.⁸

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Polimorfizm genetyczny CYP2C19

Farmakokinetyka pantoprazolu jest istotnie zależna od polimorfizmu genetycznego izoenzymu CYP2C19. W populacji europejskiej około 3% osób należy do grupy określanej jako słabo metabolizująca, u której nie występuje funkcjonalny enzym CYP2C19. U tych pacjentów metabolizm pantoprazolu zachodzi głównie przy udziale izoenzymu CYP3A4.⁹

U osób słabo metabolizujących, po podaniu pojedynczej dawki 40 mg pantoprazolu, średnie pole pod krzywą zależności stężenia w osoczu od czasu (AUC) jest około 6-krotnie większe w porównaniu do osób posiadających funkcjonalny enzym CYP2C19 (intensywnie metabolizujących). Średnie wartości maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) są wyższe o około 60%. Pomimo tych różnic, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania pantoprazolu u pacjentów słabo metabolizujących.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w tym u chorych poddawanych dializie, farmakokinetyka pantoprazolu nie ulega istotnym zmianom. Okres półtrwania leku pozostaje krótki, podobnie jak u osób zdrowych. W trakcie dializy usuwane są jedynie niewielkie ilości pantoprazolu.¹¹

U pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania głównego metabolitu (demetylopantoprazolu) jest umiarkowanie wydłużony do 2-3 godzin, jednak wydalanie pozostaje sprawne i nie obserwuje się kumulacji leku.¹²

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby (klasa A i B według klasyfikacji Child-Pugh) obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania pantoprazolu do 3-6 godzin oraz 3-5-krotny wzrost wartości AUC. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) ulega jedynie nieznacznemu zwiększeniu, o około 1,3 raza w porównaniu z osobami zdrowymi.¹³

Pacjenci w podeszłym wieku

U ochotników w podeszłym wieku obserwuje się niewielkie zwiększenie wartości AUC oraz stężenia maksymalnego (Cmax) w porównaniu z ochotnikami w młodszym wieku. Różnice te nie są jednak klinicznie istotne i nie wymagają modyfikacji dawkowania.¹⁴

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka pantoprazolu była również badana w populacji pediatrycznej. Po podaniu dzieciom w wieku 5-16 lat pojedynczej doustnej dawki 20 lub 40 mg pantoprazolu, wartości AUC i Cmax mieściły się w zakresie wartości obserwowanych u dorosłych.¹⁵

Po pojedynczym podaniu dożylnym pantoprazolu w dawce 0,8 lub 1,6 mg/kg masy ciała dzieciom w wieku 2-16 lat, nie stwierdzono znaczącej zależności pomiędzy klirensem pantoprazolu a wiekiem lub masą ciała. Wartości AUC oraz objętość dystrybucji były zgodne z danymi uzyskanymi u osób dorosłych.¹⁶

Charakterystyka parametrów farmakokinetycznych pantoprazolu