Właściwości farmakodynamiczne
Oroes 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram, substancja czynna leku Oroes, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwdepresyjne, a dokładniej selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W międzynarodowej klasyfikacji leków przypisano mu kod ATC: N06 AB10.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania escytalopramu opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) w ośrodkowym układzie nerwowym. Charakteryzuje się on wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania transportera serotoniny. Dodatkowo wykazano, że escytalopram wiąże się również z miejscem allosterycznym tego transportera, jednak z tysiąckrotnie mniejszym powinowactwem.²

Istotną cechą escytalopramu jest jego wysoka selektywność w stosunku do transportera serotoniny. Nie wykazuje on powinowactwa lub wykazuje bardzo małe powinowactwo do szeregu innych receptorów, co może tłumaczyć jego profil działania terapeutycznego i działań niepożądanych. Do receptorów, z którymi escytalopram praktycznie nie wchodzi w interakcje należą:³

• Receptory serotoninergiczne 5-HT1A i 5-HT2
• Receptory dopaminergiczne D1 i D2
• Receptory adrenergiczne α1, α2 i β
• Receptory histaminowe H1
• Cholinergiczne receptory muskarynowe
• Receptory benzodiazepinowe
• Receptory opioidowe

Na podstawie przeprowadzonych badań farmakologicznych zahamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania, który może wyjaśniać zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne efekty stosowania escytalopramu.⁴

Skuteczność kliniczna w różnych wskazaniach

Duże epizody depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresji została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. Przeprowadzono również badanie długoterminowe dotyczące zapobiegania nawrotom choroby, w którym uczestniczyło 274 pacjentów z pozytywną odpowiedzią na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę podczas początkowej, 8-tygodniowej, otwartej fazy badania. Pacjenci ci zostali następnie losowo przydzieleni do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo przez okres do 36 tygodni. Wyniki wykazały, że u pacjentów nieprzerwanie leczonych escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu był znacząco dłuższy w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo.⁵

Lęk społeczny (fobia społeczna)

W przypadku lęku społecznego (fobii społecznej) escytalopram wykazał skuteczność zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych, jak i w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie. Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego sposobu dawkowania, które wykazało skuteczność escytalopramu w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁶

Uogólnione zaburzenie lękowe

Skuteczność escytalopramu w leczeniu uogólnionego zaburzenia lękowego została potwierdzona we wszystkich czterech badaniach kontrolowanych placebo, dla dawek 10 mg i 20 mg na dobę. Analiza zbiorcza wyników trzech badań o podobnym schemacie dawkowania, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 przyjmujących escytalopram i 419 przyjmujących placebo), wykazała następujące rezultaty:⁷

• Odpowiedź na leczenie: 47,5% w grupie escytalopramu wobec 28,9% w grupie placebo
• Remisja: 37,1% w grupie escytalopramu wobec 20,8% w grupie placebo

Istotne jest, że działanie terapeutyczne escytalopramu w tym wskazaniu obserwowano już po pierwszym tygodniu leczenia. Utrzymywanie się skuteczności escytalopramu w dawce 20 mg na dobę zostało potwierdzone w długoterminowym (trwającym od 24 do 74 tygodni) randomizowanym badaniu oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego u 373 pacjentów, którzy odpowiedzieli na początkowe 12-tygodniowe leczenie w fazie otwartej.⁸

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

W przypadku zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego skuteczność escytalopramu została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach leczenia pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali istotną statystycznie różnicę w całkowitej punktacji w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy placebo. Wydłużenie okresu leczenia do 24 tygodni wykazało, że pacjenci otrzymujący escytalopram zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę osiągali lepsze wyniki w porównaniu z grupą placebo.⁹

Przeprowadzono również badanie dotyczące zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego. Pacjenci, którzy odpowiedzieli na leczenie escytalopramem podczas 16-tygodniowej fazy otwartej, byli następnie randomizowani do grupy otrzymującej escytalopram (w dawce 10 lub 20 mg na dobę) lub placebo przez kolejne 24 tygodnie w fazie z podwójnie ślepą próbą. Badanie to wykazało skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom w porównaniu z placebo.¹⁰

Wpływ na odcinek QT

Bezpieczeństwo kardiologiczne escytalopramu oceniono w badaniu EKG z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanym placebo, przeprowadzonym z udziałem zdrowych ochotników. Zaobserwowano dawkozależne wydłużenie odstępu QTc (skorygowanego metodą Fridericia) w porównaniu do stanu wyjściowego:¹¹

Obserwacje te mają istotne znaczenie kliniczne i wskazują na konieczność zachowania ostrożności przy stosowaniu escytalopramu u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT, niezbędne może być również monitorowanie EKG u tych pacjentów.