Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację: informacje kliniczne niezbędne do przekazania pacjentce

Lekarz ma obowiązek przekazać szczegółowe informacje każdej pacjentce w wieku rozrodczym, ciężarnej lub karmiącej piersią na temat bezpieczeństwa stosowania przepisywanego leku. W przypadku escytalopramu (Oroes 10 mg) należy uwzględnić kilka istotnych aspektów dotyczących wpływu na płodność, okres ciąży oraz laktację.¹

Wpływ na ciążę

Dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu u kobiet ciężarnych są ograniczone. Badania na modelach zwierzęcych wykazały potencjalny toksyczny wpływ leku na procesy reprodukcyjne.² Z tego powodu należy przestrzegać następujących zasad:

• Escytalopram nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że istnieją bezwzględne wskazania kliniczne.³
• Decyzja o włączeniu leczenia wymaga dokładnego rozważenia stosunku ryzyka do korzyści dla matki i płodu.⁴
• Należy unikać nagłego odstawienia leku w trakcie ciąży.⁵

Ryzyko dla noworodka

Szczególnej uwagi wymagają noworodki matek przyjmujących escytalopram w późniejszym okresie ciąży, a zwłaszcza w trzecim trymestrze.⁶ U noworodków, których matki otrzymywały leki z grupy SSRI/SNRI w późnych etapach ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:

• Zaburzenia oddechowe: duszność, sinica, bezdech⁷
• Zaburzenia neurologiczne: drgawki, hipertonia, hipotonia, hiperrefleksja, drżenie⁸
• Zaburzenia metaboliczne: hipoglikemia, wahania temperatury ciała⁹
• Zaburzenia zachowania: pobudzenie, drażliwość, letarg, nieustanny płacz, senność lub trudności w zasypianiu¹⁰
• Zaburzenia układu pokarmowego: trudności w karmieniu, wymioty¹¹

Objawy te mogą być konsekwencją działania serotoninergicznego leku lub stanowić zespół odstawienny. W większości przypadków objawy pojawiają się bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu 24 godzin od porodu.<sup data-drug="Oroes" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Objawy te mogą być wywołane działaniem serotoninergicznym lub mogą wystąpić jako objawy odstawienia. W większości przypadków działania te ujawniają się bezpośrednio lub wkrótce (12

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie leków z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), do których należy escytalopram, w późnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN).¹³

Obserwowane ryzyko wynosi około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej ryzyko to wynosi 1-2 przypadki na 1000 ciąż.¹⁴

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na zwiększone (mniej niż dwukrotnie) ryzyko krwotoku poporodowego po ekspozycji na leki z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem.¹⁵ Należy uwzględnić to ryzyko w planowaniu opieki okołoporodowej.

Wpływ na laktację

Istnieją przesłanki wskazujące, że escytalopram przenika do mleka kobiecego. Z tego powodu nie zaleca się karmienia piersią podczas terapii tym lekiem.¹⁶ Jeśli karmienie piersią jest istotne dla matki i dziecka, należy rozważyć alternatywne opcje leczenia lub tymczasowe przerwanie karmienia piersią.

Wpływ na płodność

Badania na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek macierzysty escytalopramu) może wpływać na jakość nasienia.¹⁷ Na podstawie opisów przypadków klinicznych dotyczących niektórych leków z grupy SSRI wiadomo, że wpływ na jakość nasienia jest zwykle przemijający.¹⁸ Dotychczas nie zaobserwowano istotnego klinicznie wpływu escytalopramu na płodność u ludzi.¹⁹

Zalecenia kliniczne dla lekarzy

Na podstawie przedstawionych danych, lekarz prowadzący powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

1. Escytalopram powinien być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko.
2. Jeśli pacjentka planuje ciążę lub zaszła w ciążę podczas terapii escytalopramem, należy ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka.
3. W przypadku kontynuacji leczenia w III trymestrze ciąży, niezbędny jest ścisły nadzór nad noworodkiem po porodzie.
4. Nie zaleca się nagłego odstawiania leku w ciąży – w razie konieczności przerwania terapii należy stosować stopniową redukcję dawki.
5. Pacjentki leczone escytalopramem nie powinny karmić piersią.
6. U mężczyzn przyjmujących lek mogą wystąpić przemijające zaburzenia jakości nasienia, które zazwyczaj ustępują po zakończeniu terapii.

Szczegółowa dokumentacja przekazanych informacji oraz świadoma decyzja pacjentki dotycząca leczenia powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej.²⁰