Właściwości farmakokinetyczne
Lidocaine 1% Fresenius Kabi 10 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne lidokainy

Lidokaina, jako substancja czynna preparatu Lidocaine Fresenius Kabi, wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej działanie kliniczne. Właściwe zrozumienie procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania lidokainy ma kluczowe znaczenie przy doborze odpowiedniej dawki oraz przewidywaniu potencjalnych interakcji lekowych i działań niepożądanych.¹

Wchłanianie

Wchłanianie lidokainy następuje z miejsca podania, włączając w to tkankę mięśniową. Na szybkość tego procesu istotny wpływ mają czynniki takie jak lokalizacja miejsca iniekcji oraz stopień unaczynienia tkanki. Najwyższe stężenie lidokainy w osoczu, poza podaniem dożylnym, obserwuje się po zastosowaniu blokady nerwów międzyżebrowych – osiąga ono wartość około 1,5 µg/mL na każde wstrzyknięte 100 mg substancji czynnej. Z kolei najniższe stężenie w osoczu, wynoszące około 0,5 µg/mL na każde wstrzyknięte 100 mg, uzyskuje się po wstrzyknięciu podskórnym.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu lidokaina wiąże się z białkami osocza. Główne białka transportujące to kwaśna glikoproteina α1 (AAG) oraz albumina. Stopień wiązania z białkami może się różnić u poszczególnych pacjentów, jednak średnio wynosi około 66%. Lidokaina charakteryzuje się zdolnością do przenikania przez barierę krew-mózg oraz przez łożysko na drodze dyfuzji biernej.³

Szczególną uwagę należy zwrócić na farmakokinetykę lidokainy u noworodków, u których obserwuje się niskie stężenie AAG w osoczu, co prowadzi do relatywnie wysokiego stężenia biologicznie aktywnej, niezwiązanej lidokainy. Ten fakt ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż zwiększa ryzyko działań niepożądanych w tej grupie pacjentów.⁴

Metabolizm

Metabolizm lidokainy odbywa się głównie w wątrobie, gdzie około 90% zastosowanej dawki ulega biotransformacji. Podstawowym szlakiem metabolicznym jest utleniająca N-dealkilacja, w wyniku której powstają dwa główne metabolity:⁵

• Monoetyloglicynoksylidyd (MEGX) – metabolit o działaniu farmakologicznym i toksycznym porównywalnym (choć nieco słabszym) do lidokainy, charakteryzujący się okresem półtrwania wynoszącym około 2 godziny
• Glicynoksylidyd (GX) – metabolit o działaniu zbliżonym do lidokainy, ale z dłuższym okresem półtrwania (około 10 godzin), co może prowadzić do jego kumulacji w organizmie przy długotrwałym stosowaniu lidokainy

Oba te metabolity mogą wywierać zarówno efekt terapeutyczny, jak i brać udział w rozwoju reakcji toksycznych związanych ze stosowaniem lidokainy. Metabolity te podlegają dalszym przemianom biochemicznym, a następnie są usuwane z moczem. Około 10% lidokainy jest wydalane przez nerki w postaci niezmienionej.⁶

Eliminacja

Po podaniu dożylnym w bolusie okres półtrwania w fazie eliminacji lidokainy wynosi 1-2 godziny. Jest to wartość obserwowana u pacjentów z prawidłową funkcją wątroby i może się ona znacząco wydłużyć u osób z zaburzeniami czynności tego narządu. Metabolity lidokainy charakteryzują się odmiennymi okresami półtrwania: dla MEGX wynosi on około 2 godzin, natomiast dla GX – około 10 godzin.⁷

Istotnym aspektem w kontekście eliminacji lidokainy jest wpływ funkcji nerek na farmakokinetykę leku. Zaburzenia czynności nerek nie wpływają bezpośrednio na kinetykę samej lidokainy, mogą jednak prowadzić do kumulacji jej metabolitów w organizmie, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.⁸

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Ze względu na intensywny metabolizm wątrobowy lidokainy, stany upośledzające czynność wątroby mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę tego leku. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby okres półtrwania lidokainy może być nawet ponad dwukrotnie dłuższy w porównaniu do pacjentów z prawidłową funkcją tego narządu. Fakt ten należy uwzględnić przy ustalaniu dawkowania i częstości podawania leku tej grupie pacjentów.⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Zaburzenia czynności nerek nie mają bezpośredniego wpływu na kinetykę samej lidokainy, jednak mogą prowadzić do kumulacji jej metabolitów. Zjawisko to może skutkować nasileniem działań niepożądanych związanych z metabolitami lidokainy, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu leku.¹⁰

Noworodki

Szczególną grupę pacjentów stanowią noworodki, u których obserwuje się niskie stężenie glikoproteiny α1 w osoczu i zmniejszoną zdolność wiązania lidokainy z białkami osocza. W rezultacie u noworodków występuje stosunkowo wysokie stężenie wolnej frakcji lidokainy, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Z tego powodu nie zaleca się stosowania lidokainy u noworodków.¹¹

Parametry farmakokinetyczne lidokainy