Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Lidokaina powinna być podawana wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny posiadający doświadczenie w zakresie prowadzenia resuscytacji, dysponujący odpowiednim sprzętem i środkami niezbędnymi do jej prowadzenia. Duże stężenie lidokainy we krwi, szczególnie po przedłużonym podawaniu dożylnym, może prowadzić do ostrych reakcji toksycznych o charakterze neurologicznym i kardiologicznym.¹

Grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Lidokainę należy ostrożnie stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami i stanami klinicznymi:²

• Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca – lidokaina może dodatkowo zmniejszać przewodność mięśnia sercowego³
• Pacjenci przyjmujący leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron) – wymagają ścisłego nadzoru i monitorowania EKG ze względu na możliwy addytywny wpływ na serce⁴
• Zastoinowa niewydolność serca, bradykardia lub pacjenci po zabiegu kardiochirurgicznym⁵
• Pacjenci z ciężkim wstrząsem⁶
• Osoby z upośledzoną czynnością oddechową⁷
• Pacjenci z napadami drgawkowymi w wywiadzie⁸
• Chorzy na miastenię⁹
• Pacjenci z koagulopatią – równoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych (np. heparyny), NLPZ lub środków zastępczych osocza zwiększa ryzyko krwawienia. Przypadkowe uszkodzenie naczyń krwionośnych może prowadzić do ciężkiego krwawienia. Zaleca się kontrolowanie czasu krwawienia, czasu kaolinowo-kefalinowego (aPTT), wskaźnika Quicka oraz liczby płytek krwi¹⁰
• Pacjenci w podeszłym wieku lub osoby ogólnie osłabione¹¹
• Osoby z zaburzeniami czynności wątroby – ze względu na metabolizm lidokainy w wątrobie¹²
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 10 mL/min¹³

Zalecenia przed podaniem dożylnym

Przed dożylnym podaniem lidokainy konieczne jest wyrównanie istniejącej hipokaliemii, hipoksji oraz zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej.¹⁴

Znieczulenie podpajęczynówkowe i nadtwardówkowe

W trakcie znieczulenia podpajęczynówkowego wymagane jest monitorowanie ciśnienia krwi. Znieczulenie nadtwardówkowe może powodować niedociśnienie i bradykardię. Ryzyko to można zmniejszyć poprzez uprzednie podanie dożylne roztworów krystaloidowych lub koloidowych. Niedociśnienie należy leczyć niezwłocznie. Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci z zaburzeniami czynności sercowo-naczyniowych.¹⁵

Blokada okołoszyjkowa

Blokada okołoszyjkowa może czasami prowadzić do bradykardii lub tachykardii u płodu, dlatego konieczne jest ścisłe monitorowanie częstości akcji serca płodu.¹⁶

Wstrzyknięcie do tętnicy

Przypadkowe wstrzyknięcie lidokainy do tętnicy w obrębie głowy i szyi może prowadzić do wystąpienia objawów mózgowych, nawet po zastosowaniu małych dawek.¹⁷

Znieczulenie okołogałkowe i zagałkowe

Produkt leczniczy podany zagałkowo może w rzadkich przypadkach przeniknąć do przestrzeni podpajęczynówkowej, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia nasilonych/ciężkich reakcji, w tym zapaści krążeniowej, bezdechu, drgawek i okresowej ślepoty.¹⁸

W przypadku znieczulenia miejscowego około- i zagałkowego istnieje niewielkie ryzyko trwałego zaburzenia czynności mięśni oka, głównie na skutek uszkodzenia i/lub miejscowego działania toksycznego na mięśnie i/lub nerwy. Nasilenie takiej reakcji tkankowej zależy od stopnia uszkodzenia, stężenia środka znieczulającego oraz czasu jego oddziaływania na tkanki. Zaleca się stosowanie najmniejszego skutecznego stężenia i dawki lidokainy.¹⁹

Obszary zakażenia i stany zapalne

Skuteczność znieczulenia miejscowego może być osłabiona po wstrzyknięciu lidokainy w obszar zakażony lub objęty procesem zapalnym.²⁰

Diagnostyka zawału mięśnia sercowego

Domięśniowe podanie lidokainy może zwiększać stężenie fosfokinazy kreatynowej, co może wpływać na rozpoznanie ostrej fazy zawału mięśnia sercowego.²¹

Przeciwwskazania w porfirii

Lidokaina wykazuje działanie porfirogenne u zwierząt, dlatego nie należy jej stosować u osób z porfirią.²²

Ryzyko chondrolizy

W badaniach po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki chondrolizy u pacjentów otrzymujących miejscowe znieczulenie w podaniu dostawowym we wlewie ciągłym. Większość przypadków chondrolizy dotyczyła stawu barkowego. Ze względu na wieloczynnikową etiologię i sprzeczne doniesienia literatury naukowej dotyczące mechanizmu działania, dotychczas nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego. Lidokaina nie została zarejestrowana we wskazaniu do stosowania dostawowego we wlewie ciągłym.²³

Stosowanie u noworodków

Nie zaleca się stosowania lidokainy w roztworze do wstrzyknięć u noworodków. Nie ustalono optymalnego stężenia leku w surowicy w tej grupie wiekowej, pozwalającego uniknąć objawów toksyczności, takich jak drgawki i zaburzenia rytmu serca.²⁴

Zawartość sodu

Należy zwrócić uwagę na zawartość sodu w produktach leczniczych zawierających lidokainę, szczególnie u pacjentów stosujących dietę niskosodową:

Powyższą zawartość sodu należy uwzględnić u pacjentów z ograniczonym spożyciem sodu.²⁵