Przedawkowanie leku Lidocaine Fresenius Kabi

Przedawkowanie lidokainy może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych ze względu na jej działanie na ośrodkowy układ nerwowy oraz układ sercowo-naczyniowy. Znajomość objawów i postępowania w przypadku przedawkowania jest kluczowa dla personelu medycznego stosującego ten lek u pacjentów.¹

Objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Reakcje toksyczne ze strony ośrodkowego układu nerwowego charakteryzują się objawami o narastającym nasileniu. Progresja objawów neurologicznych przebiega w charakterystyczny sposób i może być wskaźnikiem stopnia toksyczności ogólnoustrojowej lidokainy.²

Początkowe objawy przedawkowania lidokainy to:³

• Parestezje okołoustne – nieprawidłowe odczucia wokół ust, mrowienie
• Drętwienie języka – utrata czucia w obrębie języka
• Uczucie pustki w głowie – zawroty głowy, oszołomienie
• Nadwrażliwość na dźwięki – wzmożona reakcja na bodźce słuchowe
• Szumy uszne – wrażenie słyszenia dźwięków bez zewnętrznego źródła

Poważniejsze objawy, które poprzedzają wystąpienie drgawek uogólnionych to:⁴

• Zaburzenia widzenia – nieostre widzenie, podwójne widzenie
• Drżenia mięśniowe – mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni
• Skurcze mięśni – niekontrolowane napięcie grup mięśniowych

Istotne jest, aby powyższe objawy nie były mylone z przejawami zachowania neurotycznego, co mogłoby prowadzić do opóźnienia wdrożenia właściwego leczenia.⁵

W dalszej progresji toksyczności mogą wystąpić:⁶

• Utrata przytomności – pacjent przestaje reagować na bodźce zewnętrzne
• Napad drgawek grand mal – uogólnione drgawki toniczno-kloniczne trwające od kilku sekund do kilkunastu minut

Konsekwencje zwiększonej aktywności mięśniowej po napadzie drgawkowym obejmują:⁷

• Niedotlenienie (hipoksja) – niedobór tlenu w tkankach
• Hiperkapnia – podwyższone stężenie dwutlenku węgla we krwi
• Zaburzenia czynności oddechowych – nieprawidłowy rytm lub głębokość oddechów
• Utrata drożności dróg oddechowych – zablokowanie przepływu powietrza
• Bezdech – w ciężkich przypadkach może dojść do zatrzymania oddychania

Należy pamiętać, że kwasica metaboliczna może nasilać toksyczne działanie miejscowych środków znieczulających, tworząc niebezpieczne błędne koło.⁸

Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego

W ciężkich przypadkach przedawkowania lidokainy występują objawy toksyczne ze strony układu sercowo-naczyniowego. W wyniku wysokiego stężenia ogólnoustrojowego leku mogą pojawić się:⁹

• Niedociśnienie – patologiczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
• Bradykardia – zwolnienie akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę
• Zaburzenia rytmu serca – nieprawidłowy rytm pracy serca
• Zatrzymanie akcji serca – ustanie mechanicznej czynności serca z możliwym skutkiem śmiertelnym

Mechanizm ustępowania objawów

Poprawa stanu pacjenta z objawami przedawkowania lidokainy następuje w wyniku redystrybucji środka miejscowo znieczulającego z ośrodkowego układu nerwowego oraz jego metabolizmu. Poprawa ta może nastąpić szybko, o ile nie podano dużej dawki środka znieczulającego.¹⁰

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W razie wystąpienia objawów ostrej toksyczności ogólnoustrojowej należy natychmiast przerwać podawanie środka znieczulającego.¹¹

Postępowanie lecznicze w przypadku przedawkowania lidokainy obejmuje:¹²

1. Zapewnienie drożności dróg oddechowych – priorytetem jest utrzymanie prawidłowej wentylacji¹³
2. Tlenoterapia – podawanie tlenu w celu zapobiegania hipoksji¹⁴
3. Wentylacja wspomagana – w razie potrzeby przy użyciu maski i worka¹⁵
4. Wspomaganie krążenia – poprzez wlew osocza lub dożylne podawanie płynów¹⁶
5. Leki wazopresyjne – w przypadku gdy konieczne jest dalsze leczenie wspomagające depresji układu krążenia (należy pamiętać o ryzyku pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego)¹⁷

W przypadku drgawek stosuje się następujące postępowanie:¹⁸

1. Obserwacja przez 15-20 sekund czy drgawki nie ustąpią samoistnie
2. Jeśli drgawki nie ustępują, należy zastosować:
   • Diazepam – 0,1 mg/kg masy ciała dożylnie
   • lub Tiopental sodu – 1-3 mg/kg masy ciała dożylnie
3. Należy pamiętać, że leki przeciwdrgawkowe mogą również wpływać depresyjnie na układ oddechowy i układ krążenia

W przypadku utrzymujących się drgawek, które zagrażają odpowiedniej wentylacji i natlenowaniu pacjenta, należy rozważyć wczesną intubację dotchawiczą.¹⁹

W przypadku zatrzymania akcji serca należy:²⁰

1. Natychmiast rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową
2. Kontynuować działania mające na celu zapewnienie:
   • Optymalnego natlenienia
   • Właściwej wentylacji
   • Wspomagania krążenia
   • Leczenia kwasicy

Warto zaznaczyć, że dializa ma znikomą wartość w leczeniu ostrego przedawkowania lidokainy, dlatego nie jest zalecana jako metoda eliminacji leku z organizmu.²¹

Tabela objawów przedawkowania lidokainy

Przedstawiony schemat progresji objawów przedawkowania lidokainy odzwierciedla narastające stężenie leku w osoczu. Pacjenci mogą przechodzić przez kolejne etapy toksyczności w różnym tempie, zależnie od podanej dawki, drogi podania oraz indywidualnych czynników metabolicznych.²²