Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Kleder

Podczas stosowania lenalidomidu (Kleder), niezależnie od dawki, należy bezwzględnie przestrzegać specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które mają na celu minimalizację ryzyka związanego z terapią. Przed włączeniem leku do schematu terapeutycznego w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi, konieczne jest zapoznanie się z odpowiednimi charakterystykami tych produktów.¹

Teratogenność i program zapobiegania ciąży

Lenalidomid ma strukturę chemiczną zbliżoną do talidomidu – substancji o udowodnionym działaniu teratogennym u ludzi. W badaniach na małpach wykazano, że lenalidomid wywołuje wady wrodzone podobne do tych obserwowanych po talidomidzie. Należy zatem założyć, że przyjmowanie lenalidomidu w trakcie ciąży może skutkować poważnymi wadami rozwojowymi płodu.²

Z tego powodu wszystkie pacjentki muszą spełniać warunki programu zapobiegania ciąży, chyba że istnieją wiarygodne dowody wskazujące na brak możliwości zajścia w ciążę.³

Kryteria definiujące kobiety niezdolne do zajścia w ciążę

Pacjentka jest uznawana za zdolną do zajścia w ciążę, chyba że spełnia co najmniej jedno z następujących kryteriów:⁴

• Wiek ≥ 50 lat i naturalny brak menstruacji przez ≥ 1 rok (brak menstruacji w wyniku leczenia przeciwnowotworowego lub w okresie karmienia piersią nie wyklucza zdolności do zajścia w ciążę)⁵
• Przedwczesna niewydolność jajników potwierdzona przez specjalistę ginekologa⁶
• Przebyta obustronna resekcja jajników z jajowodami lub histerektomia⁷
• Genotyp XY, zespół Turnera, agenezja macicy⁸

Poradnictwo i edukacja pacjentów

Lenalidomid jest przeciwwskazany u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę, chyba że spełnione są wszystkie wymienione poniżej warunki:⁹

• Pacjentka rozumie ryzyko teratogenności dla nienarodzonego dziecka¹⁰
• Pacjentka zobowiązuje się do stosowania skutecznej antykoncepcji bez przerwy przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, przez cały okres terapii i przez co najmniej 4 tygodnie po jej zakończeniu¹¹
• Pacjentka zobowiązuje się do przestrzegania wszystkich zaleceń dotyczących skutecznej antykoncepcji nawet w przypadku braku menstruacji¹²
• Pacjentka jest zdolna do stosowania i przestrzegania skutecznych metod antykoncepcji¹³
• Pacjentka została poinformowana i rozumie potencjalne następstwa ciąży oraz konieczność natychmiastowej konsultacji w przypadku podejrzenia ciąży¹⁴
• Pacjentka rozumie potrzebę rozpoczęcia leczenia niezwłocznie po wydaniu lenalidomidu, po uprzednim uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego¹⁵
• Pacjentka rozumie potrzebę i zgadza się na wykonywanie testów ciążowych przynajmniej co 4 tygodnie, z wyjątkiem przypadków potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów¹⁶
• Pacjentka potwierdza, że rozumie zagrożenia i niezbędne środki ostrożności związane ze stosowaniem lenalidomidu¹⁷

Zalecenia dla mężczyzn przyjmujących lenalidomid

Badania farmakokinetyczne wykazały, że lenalidomid jest obecny w ludzkim nasieniu w skrajnie małym stężeniu podczas leczenia i staje się niewykrywalny w nasieniu po 3 dniach od zakończenia podawania substancji czynnej.¹⁸

Wszyscy mężczyźni przyjmujący lenalidomid muszą spełniać następujące warunki (szczególnie w przypadku pacjentów z niewydolnością nerek, u których czas wydalania leku może być wydłużony):¹⁹

• Zrozumieć przewidywane ryzyko teratogenności leku w przypadku pożycia seksualnego z kobietą w ciąży lub z kobietą mogącą zajść w ciążę²⁰
• Używać prezerwatyw w przypadku pożycia seksualnego z kobietą w ciąży lub z kobietą mogącą zajść w ciążę, niestosującą skutecznych środków antykoncepcyjnych (nawet po wazektomii) w czasie leczenia i przez co najmniej 7 dni od podania ostatniej dawki i/lub zakończenia leczenia²¹
• Niezwłocznie poinformować lekarza prowadzącego w przypadku, gdy partnerka pacjenta zajdzie w ciążę podczas jego leczenia produktem Kleder lub krótko po jego zakończeniu; zaleca się również skierowanie partnerki do lekarza specjalizującego się w teratologii²²

Antykoncepcja u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę

Kobiety zdolne do zajścia w ciążę muszą stosować przynajmniej jedną skuteczną metodę antykoncepcji przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie leczenia, przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia lenalidomidem i nawet w przypadku przerwy w stosowaniu leku, jeśli pacjentka nie zobowiąże się do bezwzględnej i ciągłej abstynencji seksualnej potwierdzanej co miesiąc.²³

Pacjentki, które nie stosowały dotychczas skutecznej antykoncepcji, muszą zostać skierowane do odpowiednio przeszkolonego pracownika ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej zapobiegania ciąży przed rozpoczęciem terapii lenalidomidem.²⁴

Do odpowiednich metod zapobiegania ciąży zalicza się:²⁵

• Implant antykoncepcyjny – podskórny implant zawierający progestagen zapewniający długotrwałą antykoncepcję²⁶
• System domaciczny (IUS) uwalniający lewonorgestrel – wkładka wewnątrzmaciczna zapewniająca miejscowe uwalnianie hormonu²⁷
• Octan medroksyprogesteronu w postaci depot – iniekcja progestagenu zapewniająca długotrwałą antykoncepcję²⁸
• Sterylizacja przez podwiązanie jajowodów – trwała metoda zapobiegania ciąży²⁹
• Pożycie seksualne tylko z mężczyzną po wazektomii – wazektomia musi zostać potwierdzona dwoma ujemnymi badaniami nasienia³⁰
• Doustny preparat hamujący owulację w tabletkach, zawierający tylko progestagen (np. dezogestrel)³¹

Przeciwwskazania dotyczące metod antykoncepcyjnych

Ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim przyjmujących lenalidomid w terapii skojarzonej (i w mniejszym stopniu u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, zespołami mielodysplastycznymi i chłoniakiem z komórek płaszcza przyjmujących lenalidomid w monoterapii), nie zaleca się stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³²

Jeśli pacjentka obecnie stosuje złożony doustny środek antykoncepcyjny, powinna przejść na jedną z zalecanych metod wymienionych powyżej. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej utrzymuje się przez 4-6 tygodni po zakończeniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³³

Należy pamiętać, że jednoczesne stosowanie deksametazonu może obniżać skuteczność steroidowych środków antykoncepcyjnych.³⁴

Implanty i systemy domaciczne uwalniające lewonorgestrel wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia w trakcie ich zakładania oraz nieregularnych krwawień z dróg rodnych. W przypadku pacjentek z neutropenią należy rozważyć profilaktyczne podanie antybiotyków.³⁵

Nie zaleca się stosowania wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających miedź ze względu na potencjalne ryzyko zakażenia w trakcie ich zakładania i utratę krwi podczas menstruacji, co może pogorszyć stan pacjentek z neutropenią lub trombocytopenią.³⁶

Testy ciążowe

U kobiet zdolnych do zajścia w ciążę konieczne jest wykonywanie pod nadzorem personelu medycznego testów ciążowych o minimalnej czułości 25 mIU/ml, zgodnie z lokalną praktyką i poniższym schematem. Wymóg ten dotyczy również kobiet zdolnych do zajścia w ciążę, które deklarują bezwzględną i ciągłą abstynencję seksualną.³⁷

Optymalnie, wykonanie testu ciążowego, wystawienie recepty oraz wydanie leku powinny nastąpić tego samego dnia. Kobietom zdolnym do zajścia w ciążę lenalidomid powinien być wydawany w ciągu 7 dni od jego przepisania.³⁸

Test przed rozpoczęciem leczenia

Test ciążowy pod nadzorem personelu medycznego należy wykonać podczas wizyty, na której przepisywany jest lenalidomid, lub w ciągu 3 dni przed tą wizytą, jeśli pacjentka stosowała skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 4 tygodnie. Test musi potwierdzić, że pacjentka nie jest w ciąży w momencie rozpoczynania leczenia lenalidomidem.³⁹

Kontrola i obserwacja w trakcie leczenia

Test ciążowy wykonywany pod nadzorem personelu medycznego musi być powtarzany przynajmniej co 4 tygodnie, włączając w to okres co najmniej 4 tygodni po zakończeniu leczenia (z wyjątkiem przypadków potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów). Testy ciążowe powinny być wykonywane w dniu wizyty, podczas której przepisano lek, lub 3 dni przed wizytą u lekarza przepisującego lek.⁴⁰

Dodatkowe środki ostrożności

• Pacjenci nie powinni nigdy przekazywać leku innej osobie
• Niewykorzystane kapsułki należy zwrócić do apteki po zakończeniu leczenia w celu ich bezpiecznego usunięcia⁴¹
• Podczas leczenia lenalidomidem (włącznie z przerwami w dawkowaniu) oraz przez co najmniej 7 dni po zakończeniu leczenia pacjent nie może oddawać krwi ani nasienia⁴²
• Personel medyczny i opiekunowie powinni nosić rękawiczki jednorazowe podczas pracy z blistrem lub kapsułką
• Kobiety w ciąży lub podejrzewające, że mogą być w ciąży, nie powinny dotykać blistra ani kapsułki⁴³

Materiały edukacyjne i kontrolowana dystrybucja

W celu ułatwienia pacjentom uniknięcia ekspozycji płodu na lenalidomid, podmiot odpowiedzialny dostarcza pracownikom ochrony zdrowia materiały edukacyjne podkreślające ostrzeżenia dotyczące teratogenności leku, zawierające porady na temat antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia i wskazówki dotyczące konieczności wykonywania testów ciążowych.⁴⁴

Lekarz przepisujący lek ma obowiązek informować pacjentów o znanym zagrożeniu związanym z teratogennością lenalidomidu oraz o ścisłych zasadach zapobiegania ciąży określonych w programie, a także przekazać odpowiednią ulotkę edukacyjną, kartę pacjenta i/lub równoważne narzędzie, zgodnie z ustaleniami z krajowymi władzami rejestracyjnymi.⁴⁵

Wdrożono krajowy system kontrolowanej dystrybucji obejmujący wykorzystanie kart pacjenta i/lub równoważnych narzędzi do kontrolowania przepisywania i/lub wydawania leku oraz zbierania szczegółowych danych dotyczących wskazań, co ma na celu dokładne monitorowanie wykorzystania produktu poza zarejestrowanymi wskazaniami.⁴⁶

Optymalnie wykonanie testu ciążowego, wystawienie recepty i wydanie leku powinny nastąpić tego samego dnia. Kobietom zdolnym do zajścia w ciążę lek należy wydać w ciągu 7 dni od wystawienia recepty, po uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego przeprowadzonego pod nadzorem personelu medycznego.⁴⁷

Kobietom zdolnym do zajścia w ciążę można przepisać produkt leczniczy maksymalnie na 4 tygodnie leczenia zgodnie ze schematami dawkowania stosowanymi w zarejestrowanych wskazaniach, natomiast pozostałym pacjentom maksymalnie na 12 tygodni leczenia.⁴⁸