Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Klarytromycyna, substancja czynna zawarta w leku Fromilid, jest znanym inhibitorem izoenzymu CYP3A oraz glikoproteiny P, co prowadzi do licznych klinicznie istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis możliwych interakcji wraz z zaleceniami dotyczącymi postępowania w przypadku jednoczesnego stosowania.¹

Produkty lecznicze bezwzględnie przeciwwskazane przy stosowaniu klarytromycyny

Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, stosowanie klarytromycyny jest bezwzględnie przeciwwskazane z następującymi lekami:²

• Astemizol, terfenadyna – leki przeciwhistaminowe; jednoczesne stosowanie może spowodować wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca
• Cyzapryd, domperydon – leki prokinetyczne; zwiększenie stężenia tych leków może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca
• Pimozyd – lek przeciwpsychotyczny; zwiększenie stężenia może powodować wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca
• Alkaloidy sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina) – jednoczesne stosowanie może prowadzić do ostrego zatrucia alkaloidami sporyszu, charakteryzującego się skurczem naczyń i niedokrwieniem tkanek³
• Midazolam podawany doustnie – jednoczesne stosowanie powoduje siedmiokrotne zwiększenie ekspozycji na midazolam⁴
• Niektóre statyny – lowastatyna, symwastatyna; jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy⁵
• Lomitapid – stosowanie łącznie z klarytromycyną zwiększa ryzyko znacznego wzrostu aktywności aminotransferaz⁶
• Kolchicyna – u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby⁷
• Tikagrelor, iwabradyna, ranolazyna⁸

Leki wpływające na klarytromycynę

Niektóre produkty lecznicze mogą wpływać na metabolizm klarytromycyny, zmieniając jej stężenie we krwi:⁹

Induktory enzymu CYP3A:

• Ryfampicyna, ryfabutyna, ryfapentyna – przyspieszają metabolizm klarytromycyny, obniżając jej stężenie w osoczu
• Efawirenz, newirapina – zmniejszają stężenie klarytromycyny
• Fenytoina, karbamazepina, fenobarbital – mogą nasilać metabolizm klarytromycyny
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) – może zmniejszać skuteczność klarytromycyny¹⁰

Inne leki wpływające na klarytromycynę:

• Etrawiryna – zmniejsza całkowite stężenie klarytromycyny, ale zwiększa stężenie jej aktywnego metabolitu 14-OH-klarytromycyny¹¹
• Flukonazol – zwiększa minimalne stężenie klarytromycyny w stanie stacjonarnym¹²
• Rytonawir – hamuje przemiany metaboliczne klarytromycyny, co powoduje zwiększenie jej stężenia¹³

Leki, na które wpływa klarytromycyna

Klarytromycyna, jako inhibitor izoenzymu CYP3A, może wpływać na metabolizm wielu leków, zwiększając ich stężenie we krwi, co może prowadzić do nasilenia lub przedłużenia zarówno ich działania terapeutycznego, jak i działań niepożądanych.¹⁴

Leki przeciwarytmiczne:

• Chinidyna, dyzopiramid – podczas jednoczesnego stosowania należy monitorować odstęp QT w EKG i kontrolować stężenie tych leków w surowicy¹⁵

Leki przeciwmalaryczne:

• Hydroksychlorochina, chlorochina – należy zachować ostrożność ze względu na możliwość wywoływania zaburzeń rytmu serca¹⁶

Leki przeciwcukrzycowe:

• Nateglinid, repaglinid – może dojść do obniżenia stężenia glukozy we krwi (hipoglikemii); zaleca się dokładne monitorowanie glikemii¹⁷

Benzodiazepiny:

• Alprazolam, triazolam – zwiększone ryzyko działania na ośrodkowy układ nerwowy (senność, zaburzenia świadomości)¹⁸
• Midazolam dożylny – wartość AUC midazolamu może zwiększyć się 2,7-krotnie; konieczne dokładne monitorowanie pacjenta¹⁹

Inne ważne interakcje:

• Inhibitory fosfodiesterazy (syldenafil, tadalafil, wardenafil) – może dojść do zwiększenia ekspozycji na te leki; należy rozważyć zmniejszenie ich dawek²⁰
• Teofilina, karbamazepina – może dojść do niewielkiego, ale istotnego zwiększenia stężenia tych leków we krwi²¹
• Tolterodyna – może być konieczne zmniejszenie dawki u pacjentów o ograniczonym metabolizmie z udziałem izoenzymu CYP2D6²²
• Kortykosteroidy (podawane ogólnoustrojowo lub wziewnie) – zwiększone ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów²³
• Kolchicyna – zwiększone ryzyko działań niepożądanych kolchicyny²⁴
• Digoksyna – zwiększone stężenie digoksyny w surowicy; konieczne monitorowanie stężenia²⁵
• Zydowudyna – u pacjentów dorosłych zakażonych HIV może dojść do zmniejszenia stężenia zydowudyny²⁶
• Fenytoina i walproinian – możliwe zwiększenie stężenia tych leków w surowicy; zaleca się monitorowanie ich stężeń²⁷
• Doustne leki przeciwzakrzepowe o działaniu bezpośrednim (DOAC) – dabigatran, edoksaban, rywaroksaban, apiksaban; zwiększone ryzyko krwawienia²⁸

Wzajemne oddziaływanie klarytromycyny i innych leków

W przypadku niektórych leków dochodzi do wzajemnych interakcji z klarytromycyną, co oznacza, że zarówno klarytromycyna wpływa na te leki, jak i one wpływają na klarytromycynę:²⁹

• Atazanawir – powoduje dwukrotny wzrost narażenia na klarytromycynę i zmniejszenie narażenia na jej aktywny metabolit³⁰
• Antagoniści wapnia (werapamil, amlodypina, diltiazem) – ryzyko niedociśnienia tętniczego; u pacjentów otrzymujących klarytromycynę i werapamil obserwowano niedociśnienie, bradyarytmię i kwasicę mleczanową³¹
• Itrakonazol – wzajemne zwiększenie stężenia obu leków w osoczu³²
• Sakwinawir – zwiększenie wartości AUC i Cmax sakwinawiru oraz wzrost wartości AUC i Cmax klarytromycyny³³

Interakcje klarytromycyny z alkoholem

Chociaż nie wykazano bezpośrednich interakcji między klarytromycyną a alkoholem, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z następujących powodów:

• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane klarytromycyny, takie jak dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha)
• Spożywanie alkoholu może zmniejszać skuteczność terapii antybiotykowej przez osłabienie układu odpornościowego
• Jednoczesne stosowanie alkoholu i klarytromycyny może zwiększać obciążenie wątroby, co jest szczególnie istotne u pacjentów z już istniejącymi chorobami wątroby
• Alkohol może nasilać działanie sedatywne i wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, gdy klarytromycyna jest podawana w skojarzeniu z lekami o działaniu uspokajającym (np. benzodiazepiny)

Z powyższych powodów zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia klarytromycyną.

Tabela interakcji klarytromycyny z innymi lekami