uogólnione zakażenie mykobakteriami Mycobacterium avium lub Mycobacterium intracellulare
Wskazanie

Uogólnione zakażenie mykobakteriami Mycobacterium avium lub Mycobacterium intracellulare, znane również jako kompleks Mycobacterium avium-intracellulare (MAC), stanowi poważny problem kliniczny, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością. Zakażenie to występuje najczęściej u osób z zaawansowanym HIV/AIDS (przy liczbie limfocytów CD4 poniżej 50 komórek/μl), a także u pacjentów po przeszczepach narządów, poddawanych terapii immunosupresyjnej, oraz u osób z przewlekłymi chorobami płuc.

Objawy zakażenia MAC obejmują przewlekłą gorączkę, nocne poty, utratę masy ciała, osłabienie, bóle brzucha, biegunkę oraz powiększenie węzłów chłonnych i wątroby. Zakażenie może rozprzestrzeniać się na różne narządy, w tym płuca, szpik kostny, wątrobę i śledzionę. Diagnoza wymaga izolacji i identyfikacji patogenu z krwi, szpiku kostnego lub innych tkanek przy użyciu specjalnych metod hodowli i technik molekularnych.

W leczeniu uogólnionego zakażenia MAC stosuje się złożoną antybiotykoterapię. W Polsce dostępne preparaty to: klarytromycyna (Klabax, Klacid, Fromilid), azytromycyna (Azibiot, Azithromycin, Sumamed), etambutol (Ethambutol), ryfabutyna (brak polskiej nazwy handlowej, dostępna na import docelowy) oraz ryfampicyna (Rifampicyna). Standardowy schemat leczenia obejmuje kombinację makrolidu (klarytromycyna lub azytromycyna) z etambutolem oraz często trzecim lekiem (ryfabutyna lub ryfampicyna).

Największe trudności w leczeniu zakażeń MAC wiążą się z długotrwałością terapii (minimum 12 miesięcy, często dłużej), wysokim ryzykiem interakcji lekowych (szczególnie w przypadku pacjentów z HIV przyjmujących leki antyretrowirusowe), działaniami niepożądanymi stosowanych antybiotyków oraz rosnącą opornością mykobakterii na leki. U pacjentów z HIV kluczowe znaczenie ma równoczesne wprowadzenie skutecznej terapii antyretrowirusowej w celu odbudowy układu immunologicznego. Często występują również trudności diagnostyczne ze względu na powolny wzrost mykobakterii w hodowli oraz niespecyficzne objawy kliniczne, które mogą przypominać inne choroby.

Profilaktyka pierwotna zakażeń MAC zalecana jest u pacjentów z HIV z liczbą CD4 poniżej 50 komórek/μl i obejmuje stosowanie azytromycyny lub klarytromycyny. Leczenie można zakończyć, gdy u pacjenta nastąpi zadowalająca odpowiedź immunologiczna na terapię antyretrowirusową (wzrost liczby CD4 powyżej 100 komórek/μl przez okres co najmniej 3-6 miesięcy).