Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Fingolimod Aristo 0,5 mg, kapsułki twarde, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka, wdrożenie odpowiednich procedur bezpieczeństwa i przekazanie pacjentkom wyczerpujących informacji jest obowiązkiem lekarza prowadzącego leczenie.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Fingolimod jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii fingolimodem u kobiety w wieku rozrodczym konieczne jest przeprowadzenie testu ciążowego, który musi dać wynik negatywny. Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o poważnym ryzyku dla płodu związanym z ekspozycją na fingolimod.²

Pacjentki muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres terapii fingolimodem oraz przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia. Ten wydłużony okres kontroli antykoncepcyjnej po zaprzestaniu podawania leku wynika z farmakokinetyki fingolimodu – jego eliminacja z organizmu trwa około 2 miesiące.³

Przerwanie leczenia w związku z planowaniem ciąży

W przypadku pacjentek planujących ciążę, należy poinformować je o konieczności przerwania terapii fingolimodem przynajmniej na 2 miesiące przed próbą poczęcia. Decyzja o przerwaniu leczenia musi uwzględniać jednak ryzyko nawrotu aktywności choroby podstawowej po odstawieniu leku.⁴

Wpływ na ciążę i ryzyko wad wrodzonych

Dane pochodzące z doświadczeń klinicznych i po wprowadzeniu fingolimodu do obrotu wskazują na dwukrotnie zwiększone ryzyko wystąpienia ciężkich wad wrodzonych u płodów eksponowanych na ten lek w okresie prenatalnym, w porównaniu z populacją ogólną (gdzie odsetek ten wynosi 2-3% według danych EUROCAT).⁵

Do najczęściej raportowanych wad wrodzonych związanych z ekspozycją na fingolimod należą:

• Wrodzone wady serca – w tym ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej oraz tetralogia Fallota⁶
• Anomalie rozwojowe nerek⁷
• Zaburzenia rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego⁸

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych również wykazały toksyczny wpływ fingolimodu na reprodukcję, w tym utratę płodu oraz wady narządów. Szczególnie obserwowano przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej. Mechanizm teratogennego działania fingolimodu może być związany z faktem, że receptor fosforanu sfingozyny 1 (na który wpływa fingolimod) uczestniczy w procesie angiogenezy podczas embriogenezy.⁹

Nie są dostępne dane dotyczące wpływu fingolimodu na przebieg porodu.¹⁰

Przeciwwskazania i postępowanie w przypadku ciąży

Ze względu na udokumentowane ryzyko teratogenne, fingolimod jest przeciwwskazany do stosowania podczas ciąży.¹¹

W przypadku nieplanowanego zajścia w ciążę podczas stosowania fingolimodu, leczenie należy natychmiast przerwać. Obowiązkiem lekarza jest udzielenie pacjentce szczegółowej porady medycznej dotyczącej ryzyka wystąpienia szkodliwego wpływu leku na płód. Należy również zalecić wykonanie szczegółowych badań ultrasonograficznych w celu monitorowania rozwoju płodu.¹²

Wpływ na karmienie piersią

Wyniki badań przeprowadzonych na zwierzętach wykazały, że fingolimod przenika do mleka samic w okresie laktacji.¹³

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące fingolimod, kobiety stosujące Fingolimod Aristo nie powinny karmić piersią. Lekarz musi jasno przekazać tę informację pacjentce i wyjaśnić powody tego ograniczenia.¹⁴

Wpływ na płodność

Dostępne dane z badań przedklinicznych nie wskazują, aby stosowanie fingolimodu wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń płodności. Lekarz może poinformować pacjentów, że obecnie nie ma dowodów na negatywny wpływ leku na zdolności rozrodcze.¹⁵

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarze przepisujący Fingolimod Aristo powinni:

1. Przeprowadzić test ciążowy przed rozpoczęciem leczenia u wszystkich kobiet w wieku rozrodczym
2. Szczegółowo omówić ryzyko związane ze stosowaniem fingolimodu w ciąży
3. Upewnić się, że pacjentka rozumie konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i 2 miesiące po jego zakończeniu
4. Poinformować o potrzebie natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku zajścia w ciążę
5. Przekazać informację o zakazie karmienia piersią podczas leczenia
6. Zapoznać się z Pakietem Informacji dla Lekarza, który zawiera szczegółowe procedury związane ze stosowaniem fingolimodu u kobiet w wieku rozrodczym
7. Rozważyć ryzyko nawrotu choroby u pacjentek przerywających leczenie z powodu planowania ciąży