Specjalne ostrzeżenia
Etoposid Ebewe

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Etoposid-Ebewe

Leczenie produktem Etoposid-Ebewe należy prowadzić wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego lekarza, posiadającego doświadczenie w stosowaniu leków przeciwnowotworowych. Przed włączeniem leku do chemioterapii lekarz powinien dokładnie rozważyć konieczność jego zastosowania w stosunku do potencjalnego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Większość tych działań jest odwracalna przy wczesnym ich wykryciu. W przypadku ciężkich reakcji należy zredukować dawkę lub przerwać leczenie oraz wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne zgodnie z oceną kliniczną. Wznowienie terapii Etoposidem-Ebewe wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem nawrotu objawów toksyczności¹.

Mielosupresja – najistotniejszy czynnik ograniczający dawkę

Zahamowanie czynności szpiku kostnego stanowi najpoważniejsze działanie toksyczne związane z terapią Etoposidem-Ebewe, limitujące wielkość stosowanej dawki. Opisywano przypadki śmiertelnej mielosupresji po podaniu etopozydu. Pacjenci otrzymujący leczenie muszą podlegać dokładnemu i częstemu monitorowaniu w kierunku wystąpienia mielosupresji zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu leczenia. Przed rozpoczęciem terapii oraz przed podaniem każdej kolejnej dawki należy ocenić następujące parametry hematologiczne:²

• liczba płytek krwi
• stężenie hemoglobiny
• liczba krwinek białych z rozmazem

Jeżeli przed rozpoczęciem leczenia etopozydem stosowano radioterapię lub chemioterapię, należy zachować odpowiedni odstęp czasowy, umożliwiający regenerację szpiku kostnego. Produktu Etoposid-Ebewe nie należy podawać pacjentom z liczbą neutrofilów poniżej 1500 komórek/mm³ lub liczbą płytek krwi mniejszą niż 100 000 komórek/mm³, o ile nie jest to spowodowane chorobą nowotworową³.

Modyfikacja dawkowania jest konieczna w następujących sytuacjach:⁴

• liczba neutrofilów poniżej 500 komórek/mm³ przez ponad 5 dni lub gdy jednocześnie występuje gorączka lub infekcja
• liczba płytek krwi poniżej 25 000 komórek/mm³
• wystąpienie jakiejkolwiek toksyczności stopnia 3. lub 4.
• klirens nerkowy poniżej 50 ml/min

Poważna mielosupresja może prowadzić do infekcji lub krwotoku. Przed rozpoczęciem leczenia Etoposidem-Ebewe należy opanować istniejące infekcje bakteryjne⁵.

Ryzyko wystąpienia wtórnej białaczki

U pacjentów leczonych etopozydem w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi odnotowano przypadki rozwoju ostrej białaczki (z zespołem mielodysplastycznym lub bez). Ani dokładne skumulowane ryzyko, ani czynniki predysponujące do rozwoju wtórnej białaczki nie zostały jednoznacznie określone. Sugeruje się jednak, że istotną rolę mogą odgrywać zastosowane schematy leczenia oraz skumulowane dawki etopozydu⁶.

W niektórych przypadkach wtórnej białaczki zaobserwowano anomalie chromosomu 11q23 u pacjentów otrzymujących epipodofilotoksyny. Tego typu anomalie stwierdzano również u pacjentów rozwijających wtórną białaczkę po leczeniu chemioterapią niezawierającą epipodofilotoksyn oraz w przypadkach białaczki de novo. Inną charakterystyczną cechą wtórnej białaczki u pacjentów leczonych epipodofilotoksynami jest krótki okres utajenia, z medianą czasu do rozwoju białaczki wynoszącą około 32 miesięcy⁷.

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania Etoposidu-Ebewe mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne, dlatego lekarze powinni być świadomi tego ryzyka. Objawy mogą obejmować: dreszcze, gorączkę, tachykardię, skurcz oskrzeli, duszność i niedociśnienie, które w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej należy natychmiast przerwać podawanie leku i zastosować leczenie objawowe: środki podwyższające ciśnienie tętnicze, kortykosteroidy, leki przeciwhistaminowe lub płyny zwiększające objętość krwi, zgodnie z oceną kliniczną⁸.

Zaobserwowano zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości związanych z infuzją, gdy podczas podawania etopozydu stosowano zestaw z wbudowanym filtrem. Z tego powodu nie należy używać zestawów z wbudowanymi filtrami podczas podawania leku⁹.

Niedociśnienie jako powikłanie szybkiego wstrzyknięcia

Produkt Etoposid-Ebewe należy podawać wyłącznie w formie powolnej infuzji (zwykle przez 30 do 60 minut), ponieważ opisywano przypadki niedociśnienia jako możliwego działania niepożądanego po szybkim wstrzyknięciu dożylnym¹⁰.

Reakcje w miejscu wkłucia

Podczas podawania Etoposidu-Ebewe mogą wystąpić reakcje w miejscu wkłucia. Ze względu na możliwość wynaczynienia zaleca się ścisłe monitorowanie miejsca wkłucia infuzyjnego w celu wykrycia potencjalnych nacieków¹¹.

Wpływ niskiego stężenia albumin

Niskie stężenie albumin w surowicy jest związane ze zwiększoną ekspozycją organizmu na etopozyd. Pacjenci z niskim stężeniem albumin mogą być narażeni na zwiększone ryzyko wystąpienia działań toksycznych¹².

Postępowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z umiarkowanym (klirens kreatyniny 15-50 ml/min) lub ciężkim (klirens kreatyniny <15 ml/min) zaburzeniem czynności nerek, w tym poddawanych hemodializie, należy stosować zredukowane dawki etopozydu. W tych grupach pacjentów konieczne jest monitorowanie parametrów hematologicznych i dostosowywanie dawek w kolejnych cyklach leczenia w zależności od obserwowanej toksyczności hematologicznej i klinicznych efektów terapii<sup data-drug="Etoposid Ebewe" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pacjentom z umiarkowanym (klirens kreatyniny = 15 do 50 ml/min) lub ciężkim (klirens kreatyniny 13.

Postępowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy regularnie monitorować czynność tego narządu ze względu na ryzyko kumulacji leku w organizmie¹⁴.

Zespół rozpadu guza

Po zastosowaniu etopozydu w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi odnotowano przypadki zespołu rozpadu guza (niekiedy ze skutkiem śmiertelnym). W celu wczesnego wykrycia tego powikłania należy ściśle monitorować pacjentów, szczególnie tych z czynnikami ryzyka, takimi jak obecność dużych, wrażliwych na leczenie guzów oraz niewydolność nerek. Należy wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze u pacjentów zagrożonych wystąpieniem tego powikłania¹⁵.

Działanie mutagenne

Z uwagi na mutagenne działanie etopozydu, zarówno kobiety, jak i mężczyźni powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas leczenia oraz przez okres do 6 miesięcy po jego zakończeniu. Pacjentom planującym posiadanie potomstwa po zakończeniu terapii zaleca się konsultację genetyczną. Ze względu na możliwość obniżenia płodności u mężczyzn w wyniku leczenia etopozydem, należy rozważyć zabezpieczenie nasienia poprzez kriokonserwację¹⁶.

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Alkohol benzylowy

Produkt Etoposid-Ebewe zawiera alkohol benzylowy, który może powodować reakcje alergiczne. Podawanie tej substancji małym dzieciom wiąże się z ryzykiem ciężkich działań niepożądanych, w tym zaburzeń oddychania (tzw. „zespół niewydolności oddechowej” lub „gasping syndrome”). Minimalna ilość alkoholu benzylowego wywołująca objawy toksyczności nie jest znana, jednak ryzyko jest zwiększone u małych dzieci z powodu kumulacji tej substancji¹⁷.

U kobiet w ciąży należy wziąć pod uwagę, że duża ilość alkoholu benzylowego może kumulować się w organizmie i powodować działania niepożądane (tzw. kwasicę metaboliczną). Duże objętości alkoholu benzylowego powinny być podawane ostrożnie i tylko w razie konieczności, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko kumulacji i toksyczności (kwasica metaboliczna)¹⁸.

Etanol

Etoposid-Ebewe zawiera 252 mg etanolu w 1 ml koncentratu. Dla porównania, ilość etanolu w 1 ml produktu odpowiada 7 ml piwa lub 3 ml wina¹⁹.

Ekspozycja na etanol w zależności od masy ciała pacjenta:²⁰

Dla porównania, u osoby dorosłej pijącej kieliszek wina lub 500 ml piwa stężenie alkoholu we krwi wyniesie prawdopodobnie około 50 mg/100 ml²¹.

Jednoczesne podawanie leków zawierających np. glikol propylenowy lub etanol może prowadzić do kumulacji etanolu i wywoływać działania niepożądane, szczególnie u małych dzieci o niedojrzałym metabolizmie lub z niską zdolnością metaboliczną²².