Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Farmakokinetyka escytalopramu charakteryzuje się liniowym profilem, z osiągnięciem stanu stacjonarnego stężenia w osoczu po około tygodniu stosowania. Średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/l (zakres 20-125 nmol/l) przy dawce dobowej 10 mg.¹

Proces wchłaniania

Escytalopram podlega niemal całkowitemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego, niezależnie od spożycia pokarmu. Średni czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (T_max) wynosi 4 godziny po wielokrotnym podaniu. Bezwzględna biodostępność escytalopramu szacowana jest na około 80%, podobnie jak w przypadku mieszaniny racemicznej cytalopramu.²

Dystrybucja leku

Po podaniu doustnym, pozorna objętość dystrybucji (V_d,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Zarówno escytalopram, jak i jego główne metabolity wykazują umiarkowane wiązanie z białkami osocza, które nie przekracza 80%.³

Metabolizm

Metabolizm escytalopramu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie ulega on przemianom do kilku metabolitów, z których dwa są farmakologicznie czynne:

• Metabolit demetylowany – stanowi 28-31% stężenia escytalopramu po wielokrotnym podaniu⁴
• Metabolit didemetylowany – stanowi mniej niż 5% stężenia escytalopramu po wielokrotnym podaniu⁵
• Metabolit N-tlenku – powstający w wyniku utlenienia azotu⁶

Zarówno substancja macierzysta, jak i jej metabolity są częściowo wydalane w postaci glukuronidów.⁷ W procesie demetylacji escytalopramu główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19, choć pewien udział mają również izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6.⁸

Eliminacja

Okres półtrwania w fazie eliminacji (t_{½ β}) escytalopramu po wielokrotnym podaniu wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cl_oral) wynosi około 0,6 l/min.⁹ Metabolity charakteryzują się znamiennie dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty.¹⁰

Escytalopram i jego główne metabolity są eliminowane zarówno drogą wątrobową (metaboliczną), jak i nerkową. Zasadnicza część dawki wydalana jest w postaci metabolitów z moczem.¹¹

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest o około 50% większa u osób starszych w porównaniu z młodymi zdrowymi ochotnikami.¹²

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (kryterium A i B według klasyfikacji Childa i Pugha) wykazują znaczące zmiany parametrów farmakokinetycznych escytalopramu:

• Okres półtrwania jest około dwa razy dłuższy
• Ekspozycja na lek jest około 60% większa niż u osób z prawidłową czynnością wątroby

Zmiany te mają istotne znaczenie kliniczne i wpływają na dobór dawki.¹³

Zaburzenia czynności nerek

Badania nad racemiczną mieszaniną cytalopramu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) wykazały dłuższy okres półtrwania oraz niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek.¹⁴ Należy zauważyć, że nie prowadzono bezpośrednich badań stężeń metabolitów escytalopramu w osoczu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, jednak można przypuszczać, że mogą być one zwiększone.¹⁵

Polimorfizm genetyczny

Osoby z różnym profilem metabolicznym wykazują istotne różnice w farmakokinetyce escytalopramu:

• Wolni metabolizerzy CYP2C19 – stężenie escytalopramu w osoczu jest około dwukrotnie wyższe niż u osób o szybkim metabolizmie¹⁶
• Wolni metabolizerzy CYP2D6 – nie zaobserwowano istotnej zmiany ekspozycji na escytalopram¹⁷