Wpływ leku Dicloberl 100 mg na płodność, ciążę i laktację

Informacje ogólne

Diklofenak sodowy, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) hamujący syntezę prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce znajdującej się w jednej z wymienionych sytuacji klinicznych.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania diklofenaku – hamowanie syntezy prostaglandyn – może negatywnie oddziaływać zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój embrionu oraz płodu. Dane z badań farmakoepidemiologicznych wskazują na podwyższone ryzyko poronienia oraz wystąpienia wad wrodzonych, szczególnie zaburzeń budowy serca i wytrzewienia, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane są we wczesnej ciąży.²

Całkowite ryzyko wystąpienia zaburzeń budowy serca wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to zwiększa się wraz ze wzrostem dawki leku oraz wydłużeniem czasu terapii.³

Stosowanie w I i II trymestrze ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli diklofenak jest stosowany przez kobietę starającą się o ciążę lub w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁴

U kobiet stosujących diklofenak od 20. tygodnia ciąży należy pamiętać o możliwości wystąpienia małowodzia w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten jest zwykle odwracalny po przerwaniu terapii. Dodatkowo odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, przy czym większość ustępowała po odstawieniu leku.⁵

W przypadku stosowania diklofenaku po 20. tygodniu ciąży przez więcej niż kilka dni, należy rozważyć monitorowanie płodu pod kątem małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego. Jeśli którekolwiek z tych zaburzeń zostanie stwierdzone, leczenie diklofenakiem należy natychmiast przerwać.⁶

Stosowanie w III trymestrze ciąży

Diklofenak jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywoływać następujące działania niepożądane u płodu:⁷

• Toksyczne działanie na płuca i serce – w tym przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne⁸
• Zaburzenia czynności nerek⁹

Ponadto, u matki i noworodka pod koniec ciąży diklofenak może powodować:¹⁰

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach¹¹
• Hamowanie czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹²

Wpływ na karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, przenika do mleka kobiet karmiących piersią, choć w niewielkich ilościach. Aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych u niemowlęcia, nie należy stosować preparatu Dicloberl 100 mg w okresie laktacji.¹³

Wpływ na płodność

Stosowanie preparatu Dicloberl 100 mg może wywierać negatywny wpływ na płodność kobiet. Z tego powodu nie jest on zalecany u pacjentek planujących ciążę. W przypadku kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce niepłodności należy rozważyć zaprzestanie podawania diklofenaku.¹⁴

Dane z badań na zwierzętach

Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powodowało poronienie zarówno przed, jak i po zagnieżdżeniu się jaja płodowego oraz zwiększoną śmiertelność embrionu lub płodu. Dodatkowo u zwierząt, którym podawano te substancje w okresie organogenezy, obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad płodu, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego.¹⁵

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz prowadzący powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem diklofenaku u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią. W przypadku konieczności włączenia leku w I lub II trymestrze ciąży należy:

1. Stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas
2. Po 20. tygodniu ciąży monitorować stan płodu pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego, jeśli lek stosowany jest przez dłużej niż kilka dni
3. Natychmiast przerwać terapię w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości
4. Bezwzględnie unikać stosowania w III trymestrze ciąży
5. Nie zalecać leku kobietom karmiącym piersią
6. Odradzać stosowanie leku kobietom planującym ciążę lub diagnozowanym w kierunku niepłodności