Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania daptomycyny

Daptomycyna jest antybiotykiem peptydowym zarejestrowanym do leczenia określonych zakażeń bakteryjnych. Podczas stosowania tego leku należy uwzględnić szereg istotnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności podczas prowadzenia terapii daptomycyną.¹

Wskazania i ograniczenia stosowania

W przypadku identyfikacji ogniska zakażenia innego niż powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) wywołane przez Staphylococcus aureus po rozpoczęciu terapii daptomycyną, należy rozważyć wprowadzenie alternatywnego leczenia przeciwbakteryjnego o potwierdzonej skuteczności wobec danego patogenu.²

Istotne jest, aby pamiętać, że daptomycyna nie jest skuteczna w leczeniu zapalenia płuc, co potwierdzono w badaniach klinicznych. Z tego powodu nie należy stosować tego antybiotyku w terapii zapalenia płuc.³

Dane kliniczne dotyczące stosowania daptomycyny w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus są ograniczone i pochodzą tylko od 19 dorosłych pacjentów. Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania leku u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z RIE wywołanym przez S. aureus. Ponadto, nie wykazano skuteczności daptomycyny u pacjentów z zakażeniami sztucznej zastawki serca lub lewostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez S. aureus.⁴

Brak jest również wystarczających dowodów dotyczących skuteczności klinicznej daptomycyny w zakażeniach wywołanych przez enterokoki, w tym Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium. Nie została określona dawka daptomycyny właściwa do leczenia zakażeń enterokokowych z bakteriemią lub bez niej. Notowano przypadki niepowodzenia w leczeniu daptomycyną enterokokowych zakażeń z bakteriemią, niektóre z nich były związane z selekcją drobnoustrojów o zmniejszonej wrażliwości lub opornych na daptomycynę.⁵

Reakcje nadwrażliwości i skórne

Podczas stosowania daptomycyny raportowano przypadki anafilaksji i reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.⁶

Po zastosowaniu daptomycyny zgłaszano ciężkie skórne reakcje niepożądane (SCAR), w tym:

• reakcje na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)
• wysypkę pęcherzykowo-pęcherzową z zajęciem błony śluzowej lub bez niej (zespół Stevensa-Johnsona – SJS)
• toksyczną martwicę naskórka (TEN)

Te reakcje mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Pacjentów należy informować o objawach podmiotowych i przedmiotowych ciężkich reakcji skórnych oraz uważnie monitorować. W przypadku pojawienia się oznak sugerujących takie reakcje, należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i rozważyć alternatywną terapię. Po wystąpieniu SCAR nie wolno wznawiać leczenia daptomycyną.⁷

Zaburzenia mięśniowe i neuropatia

Podczas leczenia daptomycyną obserwowano zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK; izoenzym MM) w osoczu, które może być związane z bólami lub osłabieniem mięśni, zapaleniem mięśni, mioglobinemią oraz rabdomiolizą. W badaniach klinicznych znaczne zwiększenie aktywności CPK w osoczu (ponad 5-krotnie powyżej górnej granicy normy) bez objawów mięśniowych występowało częściej u pacjentów leczonych daptomycyną (1,9%) niż u pacjentów otrzymujących leki porównawcze (0,5%).⁸

Należy przestrzegać następujących zaleceń dotyczących monitorowania aktywności CPK:

• Aktywność CPK w osoczu należy oznaczać u wszystkich pacjentów przed rozpoczęciem terapii i regularnie w trakcie leczenia (minimum raz w tygodniu).
• U pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia). Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <80 ml/min), osób poddawanych hemodializie lub ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej oraz pacjentów przyjmujących inne leki mogące powodować miopatię (np. inhibitory reduktazy HMG-CoA, fibraty, cyklosporynę).
• U pacjentów z wyjściową aktywnością CPK przekraczającą 5-krotnie górną granicę normy należy uwzględnić zwiększone ryzyko dalszego wzrostu CPK w trakcie leczenia daptomycyną.

⁹

Daptomycyny nie należy podawać pacjentom leczonym innymi produktami mogącymi wywoływać miopatię, chyba że spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Podczas terapii pacjenci powinni być regularnie monitorowani pod kątem objawów mogących świadczyć o miopatii.¹⁰

U każdego pacjenta, u którego wystąpią niewyjaśnione bóle mięśni, tkliwość, osłabienie lub skurcze, należy oznaczać aktywność CPK co drugi dzień. Leczenie daptomycyną należy przerwać w przypadku wystąpienia niewyjaśnionych objawów mięśniowych z towarzyszącym wzrostem aktywności CPK ponad 5-krotnie powyżej górnej granicy normy.¹¹

Podczas leczenia daptomycyną należy również monitorować pacjentów pod kątem objawów neuropatii obwodowej. U pacjentów, u których występują objawy mogące wskazywać na neuropatię obwodową, należy rozważyć przerwanie terapii.¹²

Eozynofilowe zapalenie płuc

W trakcie leczenia daptomycyną zgłaszano przypadki eozynofilowego zapalenia płuc. Większość pacjentów doświadczała gorączki, duszności z hipoksyjną niewydolnością oddechową oraz rozproszonych nacieków w płucach lub rozwijającego się zapalenia płuc. Objawy najczęściej pojawiały się po ponad 2 tygodniach terapii i ustępowały po przerwaniu leczenia daptomycyną oraz wdrożeniu steroidoterapii. Odnotowano również przypadki nawrotu eozynofilowego zapalenia płuc po ponownym zastosowaniu leku.¹³

Pacjentów, u których podczas terapii daptomycyną wystąpią objawy eozynofilowego zapalenia płuc, należy poddać szybkiej ocenie medycznej, w tym badaniu opłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych (jeśli wskazane) w celu wykluczenia innych przyczyn (np. zakażenia bakteryjnego, grzybiczego, pasożytniczego lub polekowego). Należy natychmiast przerwać leczenie daptomycyną i wdrożyć terapię steroidami systemowymi.¹⁴

Zaburzenia czynności nerek

Podczas leczenia daptomycyną odnotowano przypadki zaburzeń czynności nerek. Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą prowadzić do zwiększenia stężenia daptomycyny, co z kolei zwiększa ryzyko wystąpienia miopatii.¹⁵

U dorosłych pacjentów z klirensem kreatyniny <30 ml/min konieczne jest dostosowanie odstępów między dawkami daptomycyny. Bezpieczeństwo i skuteczność zmodyfikowanego schematu dawkowania nie były oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, a zalecenia opierają się głównie na modelach farmakokinetycznych. Daptomycynę należy stosować u tych pacjentów tylko wtedy, gdy oczekiwane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.¹⁶

Zaleca się ostrożność przy podawaniu daptomycyny pacjentom z już istniejącymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <80 ml/min). Konieczne jest regularne monitorowanie czynności nerek, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu potencjalnie nefrotoksycznych produktów leczniczych.¹⁷

Nie określono schematu dawkowania daptomycyny u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek.¹⁸

Po wprowadzeniu daptomycyny do obrotu zgłaszano przypadki cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek (TIN). Pacjenci, u których podczas przyjmowania daptomycyny wystąpiła gorączka, wysypka, eozynofilia i/lub nowa bądź pogarszająca się niewydolność nerek, powinni zostać poddani ocenie lekarskiej. W przypadku podejrzenia TIN należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.¹⁹

Pozostałe ostrzeżenia

Zakażenia głębokie: U pacjentów z zakażeniami głębokimi konieczna jest niezwłoczna interwencja chirurgiczna (np. oczyszczenie rany, usunięcie elementów protetycznych, operacja wymiany zastawki).²⁰

Biegunka związana z Clostridioides difficile (CDAD): Podczas terapii daptomycyną zgłaszano występowanie CDAD. Jeśli podejrzewa się lub potwierdzono CDAD, konieczne może być przerwanie leczenia daptomycyną i zastosowanie odpowiedniej terapii.²¹

Otyłość: U osób otyłych z BMI >40 kg/m², ale klirensem kreatyniny >70 ml/min, wartość AUC0-∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się ostrożność podczas jej stosowania. Nie wykazano jednak potrzeby zmniejszania dawki.²²

Interakcje z testami laboratoryjnymi: Przy stosowaniu daptomycyny zaobserwowano pozorne wydłużenie czasu protrombinowego (PT) oraz zwiększenie wartości znormalizowanego wskaźnika międzynarodowego (INR) w przypadku, gdy w testach wykorzystywano niektóre odczynniki zawierające rekombinowaną tromboplastynę.²³

Nadmierne namnażanie drobnoustrojów opornych: Stosowanie leków przeciwbakteryjnych może sprzyjać nadmiernemu rozwojowi drobnoustrojów opornych. W przypadku wystąpienia nadkażenia podczas terapii daptomycyną, należy wdrożyć odpowiednie leczenie.²⁴

Stosowanie u dzieci: Daptomycyny nie należy stosować u dzieci poniżej jednego roku życia ze względu na ryzyko potencjalnego wpływu na układ mięśniowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i/lub układ nerwowy (zarówno obwodowy, jak i ośrodkowy), obserwowanego u noworodków psów.²⁵

Daptomycin Accordpharma zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę, więc można uznać go za praktycznie „wolny od sodu”.²⁶