Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania daptomycyny

Daptomycyna wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na specyficzny profil bezpieczeństwa oraz potencjalne zagrożenia związane z jej podawaniem. Konieczne jest wdrożenie odpowiednich środków ostrożności i monitorowania w trakcie terapii tym antybiotykiem, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.¹

Ograniczenia w zastosowaniu daptomycyny

W przypadku zidentyfikowania ogniska zakażenia innego niż powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) po rozpoczęciu leczenia daptomycyną, należy rozważyć wprowadzenie alternatywnego leczenia przeciwbakteryjnego o potwierdzonej skuteczności wobec występującego zakażenia.²

Daptomycyna nie wykazuje skuteczności w leczeniu zapalenia płuc, co potwierdzono w badaniach klinicznych. Z tego względu stosowanie daptomycyny nie jest wskazane w leczeniu zapalenia płuc.³

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania daptomycyny raportowano przypadki anafilaksji i innych reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na daptomycynę, należy natychmiast przerwać jego stosowanie i zastosować odpowiednie leczenie.⁴

Leczenie prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Dane kliniczne dotyczące stosowania daptomycyny w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus są ograniczone – pochodzą od 19 dorosłych pacjentów. Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności daptomycyny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z prawostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁵

Nie wykazano skuteczności daptomycyny u pacjentów z zakażeniami sztucznej zastawki ani u pacjentów z lewostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁶

Zakażenia głębokie

U pacjentów z zakażeniami głębokimi konieczna jest bezzwłoczna interwencja chirurgiczna, np. oczyszczenie rany, usunięcie elementów protetycznych lub operacja wymiany zastawki.⁷

Zakażenia enterokokowe

Brak wystarczających dowodów na temat możliwej skuteczności klinicznej daptomycyny w zakażeniach wywołanych przez enterokoki, w tym Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium. Ponadto nie ustalono optymalnej dawki daptomycyny w leczeniu zakażeń enterokokowych z bakteriemią lub bez niej.⁸

Zgłaszano przypadki niepowodzenia w leczeniu daptomycyną enterokokowych zakażeń z bakteriemią. W niektórych przypadkach niepowodzenia były związane z wyizolowaniem szczepów o zmniejszonej wrażliwości lub prawdziwej oporności na daptomycynę.⁹

Drobnoustroje oporne i nadkażenia

Stosowanie leków przeciwbakteryjnych może sprzyjać nadmiernemu rozwojowi drobnoustrojów opornych. W przypadku wystąpienia nadkażenia podczas przyjmowania produktu leczniczego, należy zastosować odpowiednie leczenie.¹⁰

Biegunka związana z Clostridioides difficile

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano przypadki biegunki związanej z Clostridioides difficile (CDAD). Jeśli podejrzewa się lub potwierdzono występowanie CDAD, może być konieczne przerwanie stosowania daptomycyny i zastosowanie odpowiedniego leczenia zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.¹¹

Interakcje z odczynnikami laboratoryjnymi

Zaobserwowano pozorne wydłużenie czasu protrombinowego (PT) oraz zwiększoną wartość współczynnika znormalizowanego międzynarodowego (INR) w przypadku, gdy w testach stosowano pewne odczynniki zawierające rekombinowaną tromboplastynę.¹²

Fosfokinaza kreatynowa i ryzyko miopatii

W przebiegu leczenia daptomycyną odnotowano przypadki zwiększenia aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK; izoenzym mięśniowy MM) w osoczu, w powiązaniu z bólami i/lub osłabieniem mięśni oraz przypadki zapalenia mięśni, mioglobinemii i rabdomiolizy.¹³

W badaniach klinicznych znaczne zwiększenie aktywności CPK w osoczu (ponad 5 razy przekraczające górną granicę normy) bez objawów mięśniowych, występowało częściej u pacjentów leczonych daptomycyną (1,9%) niż u pacjentów, którym podawano leki porównawcze (0,5%).¹⁴

Monitorowanie aktywności CPK

Aktywność CPK w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem leczenia i w regularnych odstępach (przynajmniej raz w tygodniu) u wszystkich pacjentów w trakcie leczenia daptomycyną.¹⁵

Aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii, do których należą:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek jakiegokolwiek stopnia (klirens kreatyniny < 80 mL/minutę)¹⁶
• Pacjenci, u których stosuje się hemodializę lub ciągłą ambulatoryjną dializę otrzewnową¹⁷
• Pacjenci leczeni innymi produktami leczniczymi, które mogą powodować wystąpienie miopatii (np. inhibitorami reduktazy HMG-CoA, fibratami i cyklosporyną)¹⁸

U pacjentów, u których aktywność CPK przed rozpoczęciem leczenia ponad 5 razy przekracza wartość górnej granicy normy, nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka dalszego wzrostu aktywności CPK w trakcie leczenia daptomycyną. Należy to wziąć pod uwagę przed rozpoczęciem leczenia i monitorować tych pacjentów częściej niż raz na tydzień.¹⁹

Nie należy podawać daptomycyny pacjentom leczonym innymi produktami leczniczymi mogącymi spowodować wystąpienie miopatii, chyba że spodziewana korzyść z leczenia przewyższa potencjalne ryzyko.²⁰

Postępowanie przy podejrzeniu miopatii

Podczas leczenia pacjenci powinni być regularnie badani pod kątem objawów przedmiotowych lub podmiotowych, które mogą świadczyć o wystąpieniu miopatii.²¹

U każdego pacjenta, u którego wystąpiły niewyjaśnione bóle mięśni, tkliwość, osłabienie lub skurcze, należy oznaczać aktywność CPK w osoczu co drugi dzień. Należy przerwać podawanie daptomycyny w razie wystąpienia niewyjaśnionych objawów mięśniowych, jeżeli aktywność CPK ponad 5 razy przekroczy wartość górnej granicy normy.²²

Powikłania neurologiczne

Neuropatia obwodowa

Podczas leczenia daptomycyną u pacjentów mogą pojawić się objawy neuropatii obwodowej. Należy dokładnie badać pacjentów, u których występują objawy przedmiotowe lub podmiotowe mogące wskazywać na obwodową neuropatię, i rozważyć możliwość przerwania leczenia daptomycyną.²³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci w wieku poniżej jednego roku nie należy stosować daptomycyny ze względu na ryzyko możliwego wpływu na układ mięśniowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i/lub układ nerwowy (zarówno obwodowy jak i ośrodkowy), który był obserwowany u noworodków psów w badaniach przedklinicznych.²⁴

Powikłania płucne

Eozynofilowe zapalenie płuc

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki eozynofilowego zapalenia płuc. W większości udokumentowanych przypadków związanych ze stosowaniem daptomycyny u pacjentów występowały następujące objawy:

• Gorączka²⁵
• Duszności z hipoksyjną niewydolnością oddechową²⁶
• Rozproszone nacieki w płucach lub rozwijające się zapalenie płuc²⁷

W większości przypadków eozynofilowe zapalenie płuc wystąpiło po ponad 2 tygodniach stosowania daptomycyny i ustąpiło po zaprzestaniu leczenia oraz wdrożeniu steroidoterapii. Zanotowano nawrót eozynofilowego zapalenia płuc po ponownym zastosowaniu produktu.²⁸

Pacjentów, u których podczas stosowania daptomycyny wystąpiły przedmiotowe i podmiotowe objawy eozynofilowego zapalenia płuc, należy poddać szybkiej ocenie medycznej, a jeśli jest to wskazane, wykonać badanie opłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych w celu wyeliminowania innych przyczyn tej choroby (np. zakażenia bakteryjnego, zakażenia grzybiczego, pasożytów, innych produktów leczniczych). Należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i, jeśli to właściwe, wprowadzić leczenie steroidami o działaniu ogólnym.²⁹

Ciężkie skórne reakcje niepożądane

Po zastosowaniu daptomycyny zgłaszano ciężkie skórne reakcje niepożądane (SCAR), w tym:

• Reakcje na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)³⁰
• Wysypka pęcherzykowo-pęcherzowa z zajęciem błony śluzowej lub bez (zespół Stevensa-Johnsona – SJS)³¹
• Toksyczna martwica naskórka (TEN)³²

Reakcje te mogą zagrażać życiu lub być śmiertelne. Pacjentów należy poinformować o przedmiotowych i podmiotowych objawach ciężkich reakcji skórnych i uważnie ich monitorować. Jeśli pojawią się oznaki i objawy wskazujące na takie reakcje, należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i rozważyć alternatywne leczenie.³³

Jeśli u pacjenta wystąpiły ciężkie skórne reakcje niepożądane po zastosowaniu daptomycyny, nie wolno wznawiać leczenia tym antybiotykiem.³⁴

Powikłania nerkowe

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Po wprowadzeniu daptomycyny do obrotu zgłaszano przypadki cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek (TIN). Pacjenci, u których podczas przyjmowania daptomycyny wystąpiła gorączka, wysypka, eozynofilia i/lub nowa lub nasilająca się niewydolność nerek, powinni zostać poddani ocenie lekarskiej. W przypadku podejrzenia TIN należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i zastosować odpowiednie leczenie i/lub środki zaradcze.³⁵

Zaburzenia czynności nerek

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia zaburzenia czynności nerek. Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą predysponować do zwiększenia stężenia daptomycyny, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia miopatii.³⁶

Dostosowanie przerw między dawkami daptomycyny jest konieczne u dorosłych pacjentów, u których klirens kreatyniny wynosi < 30 mL/minutę. Bezpieczeństwo i skuteczność zalecanych zmodyfikowanych odstępów czasu pomiędzy podaniem dawek leku nie były oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, a zalecenia oparte są głównie na danych z modeli farmakokinetycznych.³⁷

U pacjentów z niewydolnością nerek daptomycynę należy stosować tylko wówczas, gdy oczekiwane korzyści kliniczne przewyższają potencjalne ryzyko.³⁸

Zaleca się ostrożność w podawaniu daptomycyny pacjentom, u których przed rozpoczęciem leczenia występują już pewnego stopnia zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 mL/minutę). Zaleca się regularne kontrolowanie czynności nerek.³⁹

Regularne kontrolowanie czynności nerek jest również zalecane w przypadku jednoczesnego stosowania potencjalnie nefrotoksycznych produktów leczniczych, niezależnie od wyjściowego stanu czynności nerek pacjenta.⁴⁰

Należy zauważyć, że nie określono schematu dawkowania daptomycyny u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek.⁴¹

Otyłość

U osób otyłych ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 40 kg/m², ale z klirensem kreatyniny > 70 mL/minutę, wartość AUC0-∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się zatem ostrożność podczas jej stosowania.⁴³

Zawartość sodu

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁴