Wskazania do stosowania produktu leczniczego Concerta

Produkt leczniczy Concerta zawierający jako substancję czynną metylofenidatu chlorowodorek w dawce 18 mg lub 36 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest wskazany do stosowania w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci w wieku od 6 lat oraz u osób dorosłych. Stanowi on element kompleksowego programu terapeutycznego i jest zalecany w przypadkach, gdy inne metody postępowania terapeutycznego nie przynoszą zadowalających rezultatów.¹

Należy zaznaczyć, że terapia tym lekiem musi być inicjowana oraz nadzorowana przez specjalistę posiadającego doświadczenie w leczeniu ADHD. Może to być pediatra, psychiatra dzieci i młodzieży lub psychiatra zajmujący się osobami dorosłymi.²

Diagnostyka ADHD u dzieci

Rozpoznanie ADHD u dzieci wymaga zgodności z aktualnymi kryteriami klasyfikacji DSM lub wytycznymi ICD. Diagnoza powinna opierać się na szczegółowym wywiadzie i dokładnym badaniu klinicznym. Istotne jest, aby została potwierdzona przez dodatkową osobę, a nie tylko na podstawie jednego czy kilku objawów.³

W etiologii ADHD nie zidentyfikowano jednego, swoistego czynnika odpowiedzialnego za rozwój schorzenia. Nie istnieje także pojedynczy test diagnostyczny potwierdzający jego występowanie. Prawidłowa diagnoza wymaga zastosowania zarówno medycznych, jak i innych specjalistycznych kryteriów diagnostycznych, w tym psychologicznych, edukacyjnych oraz społecznych.⁴

Kompleksowy program leczenia ADHD obejmuje działania o charakterze psychologicznym, edukacyjnym i społecznym, uzupełnione farmakoterapią. Celem takiego postępowania jest stabilizacja stanu dzieci z zespołem zaburzeń zachowania, charakteryzującym się następującymi objawami:⁵

• przewlekła niemożność skupienia uwagi przez dłuższy czas
• rozproszenie uwagi
• niestabilność emocjonalna
• impulsywność
• nadaktywność o nasileniu od umiarkowanej do ciężkiej
• niewielkie objawy neurologiczne
• nieprawidłowy zapis EEG

Warto podkreślić, że zdolność uczenia się u dzieci z ADHD może być zaburzona, choć nie jest to regułą.⁶

Metylofenidat nie jest wskazany u wszystkich dzieci z rozpoznaniem ADHD. Decyzja o jego zastosowaniu musi opierać się na dokładnej ocenie stopnia ciężkości i przewlekłości objawów, z uwzględnieniem wieku dziecka.⁷

W pierwszej kolejności należy zapewnić odpowiednie działania edukacyjne. Zwykle niezbędna jest również interwencja psychospołeczna. Dopiero gdy te metody okażą się niewystarczająco skuteczne, można rozważyć włączenie leku stymulującego, po przeprowadzeniu szczegółowej oceny nasilenia objawów u dziecka.⁸

Stosowanie metylofenidatu powinno odbywać się zawsze zgodnie z zarejestrowanymi wskazaniami oraz wytycznymi dotyczącymi diagnostyki i przepisywania produktu.⁹

Diagnostyka ADHD u osób dorosłych

Podobnie jak u dzieci, rozpoznanie ADHD u osób dorosłych powinno być stawiane zgodnie z aktualnymi kryteriami DSM lub wytycznymi ICD. Diagnoza powinna opierać się na kompleksowym wywiadzie i dokładnej ocenie pacjenta.¹⁰

Etiologia ADHD nie jest w pełni poznana, nie istnieje też jeden specyficzny test diagnostyczny. U osób dorosłych z ADHD obserwuje się charakterystyczne wzorce objawów, takie jak:¹¹

• niepokój – objawiający się jako wewnętrzne poczucie dyskomfortu i trudność w pozostawaniu w jednym miejscu
• niecierpliwość – problemy z oczekiwaniem, przerywaniem innym
• brak koncentracji – trudności ze skupieniem się na zadaniach i łatwe rozpraszanie się

Warto zauważyć, że objawy takie jak nadpobudliwość zazwyczaj ulegają zmniejszeniu wraz z wiekiem. Prawdopodobnie wynika to z mechanizmów adaptacyjnych, rozwoju neurologicznego oraz samoleczenia.¹²

U dorosłych pacjentów zaburzenia koncentracji są bardziej wyraźne i mają większy wpływ na codzienne funkcjonowanie niż u dzieci. Diagnostyka ADHD u dorosłych powinna uwzględniać ustrukturyzowany wywiad z pacjentem w celu określenia aktualnych objawów.¹³

Kluczowym warunkiem rozpoznania ADHD u dorosłych jest potwierdzenie występowania tego schorzenia w dzieciństwie. Ustalenie tego faktu powinno odbywać się retrospektywnie, na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej, a w przypadku jej braku – przy użyciu odpowiednich ustrukturyzowanych narzędzi diagnostycznych lub wywiadów.¹⁴

Zaleca się potwierdzenie rozpoznania przez osoby trzecie, np. członków rodziny. Nie należy rozpoczynać leczenia, gdy weryfikacja objawów ADHD w dzieciństwie budzi wątpliwości. Podobnie jak u dzieci, diagnoza nie może opierać się wyłącznie na obecności jednego lub kilku objawów.¹⁵

Decyzja o zastosowaniu leku stymulującego u osób dorosłych musi opierać się na szczególnie dokładnej ocenie. Rozpoznanie powinno uwzględniać umiarkowane lub ciężkie upośledzenie funkcjonowania w co najmniej dwóch różnych sytuacjach, takich jak funkcjonowanie społeczne, akademickie i/lub zawodowe, przy czym zaburzenia te powinny wpływać na kilka aspektów życia danej osoby.¹⁶

Charakterystyka produktu Concerta

Produkt leczniczy Concerta dostępny jest w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 18 mg i 36 mg. Substancją czynną produktu jest metylofenidatu chlorowodorek.¹⁷

Wśród substancji pomocniczych o znanym działaniu produkt zawiera laktozę: tabletka 18 mg zawiera 6,5 mg laktozy, natomiast tabletka 36 mg zawiera 16,7 mg laktozy.¹⁸

Tabletki mają charakterystyczny wygląd umożliwiający ich identyfikację:¹⁹

• Concerta 18 mg – żółta tabletka o kształcie kapsułki z nadrukowanym po jednej stronie napisem w kolorze czarnym „alza 18″
• Concerta 36 mg – biała tabletka o kształcie kapsułki z nadrukowanym po jednej stronie napisem w kolorze czarnym „alza 36″