Właściwości farmakodynamiczne leku Bioprazol 40 mg

Bioprazol, zawierający jako substancję czynną omeprazol w dawce 40 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC01). Jest to lek stosowany w postaci kapsułek dojelitowych, twardych, które zawierają peletki z substancją czynną. Właściwości farmakodynamiczne omeprazolu determinują jego zastosowanie kliniczne i skuteczność terapeutyczną.¹

Mechanizm działania

Omeprazol jest racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów, która działa poprzez wysoce specyficzny mechanizm hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Jest on selektywnym inhibitorem pompy protonowej w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Charakteryzuje się szybkim działaniem i zapewnia skuteczną kontrolę objawów choroby poprzez odwracalne hamowanie sekrecji kwasu solnego, nawet przy podawaniu tylko raz na dobę.²

Mechanizm działania omeprazolu opiera się na jego właściwościach chemicznych. Jest to słaba zasada, która kumuluje się w wysoce kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych. W tych warunkach omeprazol ulega przekształceniu do postaci aktywnej, która hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy, zwanego pompą protonową. Działanie to jest zależne od dawki i efektywnie blokuje ostatni etap produkcji kwasu solnego, zarówno wydzielania podstawowego, jak i stymulowanego różnymi czynnikami pobudzającymi.³

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Podawanie omeprazolu doustnie raz dziennie zapewnia szybkie i efektywne hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku przez całą dobę. Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4 dniach regularnego stosowania leku. U pacjentów z wrzodem dwunastnicy stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg dziennie prowadzi do znaczącego zmniejszenia dobowej kwaśności soku żołądkowego – średnio o około 80%. Dodatkowo, maksymalne wydzielanie kwasu po stymulacji pentagastryną ulega redukcji o około 70% po 24 godzinach od podania leku.⁴

Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg prowadzi do utrzymania wartości pH w żołądku na poziomie ≥ 3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. To działanie przekłada się na zmniejszenie i normalizację ekspozycji przełyku na kwaśną treść żołądkową u pacjentów z chorobą refluksową przełyku, przy czym efekt ten jest zależny od zastosowanej dawki leku.⁵

Istotne jest, że stopień hamowania wydzielania kwasu solnego jest związany z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas terapii omeprazolem nie obserwuje się zjawiska tachyfilaksji, co oznacza, że skuteczność leku nie zmniejsza się w trakcie długotrwałego stosowania.⁶

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest ściśle związane z patogenezą choroby wrzodowej, zarówno dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta jest kluczowym czynnikiem w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori wraz z kwasem solnym wydzielanym w żołądku stanowią główne czynniki etiologiczne prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori odgrywa istotną rolę w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które zwiększa ryzyko wystąpienia raka żołądka.⁷

Stosowanie terapii eradykacyjnej zakażenia H. pylori, składającej się z omeprazolu i odpowiednich antybiotyków, prowadzi do wysokiego odsetka wygojenia zmian chorobowych błony śluzowej żołądka i długotrwałej remisji wrzodów trawiennych. W badaniach klinicznych oceniano zarówno dwulekowe, jak i trójlekowe schematy eradykacyjne. Wykazano, że schematy dwulekowe charakteryzują się niższą skutecznością niż trójlekowe, jednak mogą być rozważane w przypadkach nadwrażliwości na składniki schematów trójlekowych.⁸

Inne efekty związane z hamowaniem wydzielania kwasu solnego

Długotrwałe leczenie omeprazolem może prowadzić do zwiększonej częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zjawisko to jest fizjologicznym następstwem znacznego zmniejszenia wydzielania kwasu solnego w żołądku. Torbiele te mają charakter łagodny i zazwyczaj ustępują samoistnie po zakończeniu terapii.⁹

Zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny tego zjawiska, w tym również w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii naturalnie występujących w przewodzie pokarmowym. W konsekwencji terapia lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella oraz Campylobacter.¹⁰

Stosowanie leków przeciwwydzielniczych prowadzi do zwiększenia stężenia gastryny w surowicy w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Dodatkowo, obserwuje się wzrost stężenia chromograniny A (CgA) w wyniku zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Zwiększone stężenie CgA może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych, dlatego przed wykonaniem badań wykrywających tego typu nowotwory należy przerwać leczenie inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni. Pozwala to na powrót stężenia CgA do zakresu referencyjnego.¹¹

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Skuteczność omeprazolu potwierdzono również w populacji pediatrycznej. W badaniu bez grupy kontrolnej, przeprowadzonym u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, wykazano, że omeprazol w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała powodował poprawę stanu zapalnego przełyku w 90% przypadków i znacząco zmniejszał nasilenie objawów refluksu.¹²

W innym badaniu, z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku otrzymywały omeprazol w dawkach 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Wyniki wykazały, że częstość występowania epizodów wymiotów i zarzucania treści żołądkowej zmniejszyła się o 50% po 8 tygodniach leczenia, niezależnie od zastosowanej dawki omeprazolu.¹³

Eradykacja zakażenia H. pylori u dzieci

Skuteczność i bezpieczeństwo omeprazolu w eradykacji zakażenia H. pylori u dzieci oceniano w randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym (badanie Héliot). Wykazano, że omeprazol stosowany w skojarzeniu z amoksycyliną i klarytromycyną jest bezpieczny i skuteczny w leczeniu zakażenia H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka. Odsetek eradykacji H. pylori wynosił 74,2% (23/31 pacjentów) w grupie otrzymującej omeprazol w połączeniu z dwoma antybiotykami, w porównaniu do zaledwie 9,4% (3/32 pacjentów) w grupie leczonej samą amoksycyliną i klarytromycyną.¹⁴

Należy jednak podkreślić, że w badaniu nie odnotowano jednoznacznych korzyści klinicznych dotyczących objawów dyspeptycznych. Ponadto, badanie to nie dostarczyło informacji odnoszących się do stosowania omeprazolu u dzieci w wieku poniżej 4 lat.¹⁵