Wpływ atazanawiru na płodność, ciążę i laktację

Ocena wpływu leku antyretrowirusowego atazanawir na płodność oraz bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży i laktacji ma kluczowe znaczenie w kontekście opieki nad pacjentkami zakażonymi HIV. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać kobietom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią, u których rozważane jest zastosowanie preparatu Atazanavir Accord.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dane kliniczne dotyczące stosowania atazanawiru w czasie ciąży pochodzą z ograniczonej liczby zastosowań (300-1000 kobiet w ciąży). Na ich podstawie nie stwierdzono działania teratogennego leku ani zwiększonego ryzyka wad rozwojowych u płodu. Również badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję.²

Podejmując decyzję o włączeniu produktu Atazanavir Accord z rytonawirem w terapii kobiety ciężarnej, należy kierować się indywidualną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Lek można zastosować jedynie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko dla matki i płodu.³

Wyniki badań klinicznych u kobiet w ciąży

Szczególnie istotne są wyniki badania klinicznego AI424-182, w którym oceniano stosowanie atazanawiru z rytonawirem u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży. W badaniu tym uczestniczyła grupa 41 ciężarnych, którym podawano atazanawir z rytonawirem w dwóch różnych schematach dawkowania (300/100 mg lub 400/100 mg) w skojarzeniu z zydowudyną i lamiwudyną.⁴

Obserwacje z tego badania wskazują na następujące działania niepożądane:

• Hiperbilirubinemia stopnia 3. lub 4. wystąpiła u 30% (6 z 20) kobiet otrzymujących atazanawir z rytonawirem w dawce 300/100 mg oraz u 62% (13 z 21) kobiet leczonych dawką 400/100 mg.⁵
• Nie odnotowano przypadków kwasicy mleczanowej u uczestniczek badania.⁶

Wpływ na noworodki

W badaniu AI424-182 obserwowano 40 niemowląt urodzonych przez kobiety uczestniczące w badaniu. Wszystkie niemowlęta otrzymywały profilaktyczne leczenie przeciwretrowirusowe (niezawierające atazanawiru) i miały ujemny wynik badania w kierunku HIV-1 DNA zarówno po porodzie, jak i w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia.⁷

Hiperbilirubinemia stopnia 3. lub 4. wystąpiła u:

• 15% (3 z 20) niemowląt urodzonych przez matki leczone atazanawirem z rytonawirem w dawce 300/100 mg⁸
• 20% (4 z 20) niemowląt urodzonych przez matki leczone atazanawirem z rytonawirem w dawce 400/100 mg⁹

Warto podkreślić, że mimo wystąpienia hiperbilirubinemii:

• Nie stwierdzono objawów patologicznej żółtaczki u noworodków¹⁰
• 15% (6 z 40) niemowląt wymagało fototerapii, która trwała maksymalnie 4 dni¹¹
• Nie odnotowano żadnego przypadku żółtaczki jąder podkorowych mózgu (kernicterus) u obserwowanych noworodków¹²

Zalecenia dotyczące monitorowania

Należy pamiętać, że nie ma wystarczających danych pozwalających określić, czy atazanawir z rytonawirem podawany matce w okresie ciąży może nasilać fizjologiczną hiperbilirubinemię i prowadzić do rozwoju żółtaczki jąder podstawy mózgu (kernicterus) u noworodków i niemowląt. Z tego powodu w okresie przed porodem zaleca się wdrożenie dodatkowej obserwacji.¹³

Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania atazanawiru w okresie ciąży znajdują się w punkcie 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego, natomiast dane farmakokinetyczne opisane są w punkcie 5.2.¹⁴

Karmienie piersią

Badania wykazały, że atazanawir przenika do mleka kobiecego. W celu uniknięcia ryzyka przeniesienia wirusa HIV z matki na dziecko, zaleca się, aby kobiety zakażone HIV nie karmiły piersią, niezależnie od stosowanej terapii antyretrowirusowej. Dotyczy to również pacjentek leczonych produktem Atazanavir Accord.¹⁵

Wpływ na płodność

Na podstawie badań nieklinicznych na szczurach oceniających wpływ atazanawiru na płodność i wczesny rozwój zarodkowy stwierdzono, że lek może wpływać na cykl rujowy u samic, jednak nie zaobserwowano negatywnego wpływu na zdolność do kojarzenia ani na płodność zwierząt.¹⁶