Interakcje leku
Atazanavir Accord 200 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atazanawir jest metabolizowany w wątrobie głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) i działa jako inhibitor tego enzymu, co stanowi podstawowy mechanizm wielu interakcji lekowych. Podczas terapii skojarzonej atazanawiru z rytonawirem, należy zwrócić szczególną uwagę na profil interakcji metabolicznych, ponieważ rytonawir jest silniejszym inhibitorem CYP3A4 niż atazanawir, co może prowadzić do dominacji jego wpływu na metabolizm innych leków.¹

Przeciwwskazania w zakresie interakcji lekowych

Ze względu na hamowanie CYP3A4, stosowanie produktu Atazanavir Accord jest przeciwwskazane z lekami będącymi substratami tego enzymu o wąskim indeksie terapeutycznym. Do tej grupy należą:²

• Leki przeciwpsychotyczne: kwetiapina, lurazydon
• Leki urologiczne: alfuzosyna
• Leki przeciwhistaminowe: astemizol, terfenadyna
• Leki prokinetyczne: cyzapryd
• Leki przeciwarytmiczne: pimozyd, chinidyna, beprydyl
• Benzodiazepiny: triazolam, doustny midazolam
• Leki obniżające stężenie lipidów: lomitapid
• Alkaloidy sporyszu: ergotamina, dihydroergotamina i inne pochodne ergotaminy

Szczególne przeciwwskazania dotyczą także niektórych leków przeciwwirusowych stosowanych w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV). Jednoczesne stosowanie atazanawiru z produktami zawierającymi grazoprewir lub z kombinacją elbaswiru i grazoprewiru jest przeciwwskazane ze względu na istotne zwiększenie stężeń tych leków w osoczu i związane z tym zwiększone ryzyko hepatotoksyczności wyrażającej się wzrostem aktywności AlAT.³

Podobnie, połączenie atazanawiru z produktami zawierającymi glekaprewir i pibrentaswir w ustalonej dawce jest przeciwwskazane z powodu możliwego wzrostu ryzyka zwiększenia aktywności AlAT wynikającego ze zwiększonych stężeń tych leków.⁴

Interakcje z lekami uspokajającymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje atazanawiru z benzodiazepinami, zwłaszcza z midazolamem i triazolamem, które są w znacznym stopniu metabolizowane przez CYP3A4. Jednoczesne podawanie atazanawiru z tymi lekami może prowadzić do istotnego zwiększenia ich stężenia w osoczu.⁵

Jednoczesne stosowanie atazanawiru z triazolamem lub doustnym midazolamem jest przeciwwskazane. W przypadku midazolamu podawanego pozajelitowo wymagana jest szczególna ostrożność – można go stosować jedynie w warunkach oddziału intensywnej opieki medycznej lub w podobnych warunkach umożliwiających ścisłą kontrolę kliniczną i odpowiednie interwencje w przypadku depresji oddechowej lub przedłużonej sedacji. Należy rozważyć modyfikację dawki midazolamu, zwłaszcza gdy planowane jest podanie więcej niż jednej dawki.⁶

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu HCV

Grazoprewir i elbaswir wykazują znaczące interakcje z atazanawirem i rytonawirem. Badania wykazały, że jednoczesne stosowanie grazoprewiru z atazanawirem i rytonawirem powoduje:⁷

• Zwiększenie AUC grazoprewiru o 958% (zakres 678-1339%)
• Zwiększenie Cmax grazoprewiru o 524% (zakres 342-781%)
• Zwiększenie Cmin grazoprewiru o 1064% (zakres 696-1602%)

Podobnie, elbaswir w skojarzeniu z atazanawirem i rytonawirem wykazuje następujące zmiany parametrów farmakokinetycznych:⁸

• Zwiększenie AUC elbaswiru o 376% (zakres 307-456%)
• Zwiększenie Cmax elbaswiru o 315% (zakres 246-397%)
• Zwiększenie Cmin elbaswiru o 545% (zakres 451-654%)

Interakcje po odstawieniu rytonawiru

W przypadku konieczności odstawienia rytonawiru ze schematu leczenia wzmocnionym atazanawirem (co może być uzasadnione jedynie w ściśle określonych warunkach klinicznych), należy zwrócić szczególną uwagę na następujące zalecenia dotyczące interakcji:⁹

• Leki niezalecane do jednoczesnego podawania z atazanawirem bez rytonawiru:
  • Tenofowir
  • Karbamazepina
  • Fenytoina
  • Fenobarbital
  • Inhibitory pompy protonowej
  • Buprenorfina
• Stosowanie famotydyny – jeśli konieczne, atazanawir bez rytonawiru należy podawać albo 2 godziny po podaniu famotydyny, albo 12 godzin przed jej podaniem. Pojedyncza dawka famotydyny nie powinna przekraczać 20 mg, a jej całkowita dawka dobowa 40 mg.
• Doustne środki antykoncepcyjne – w przypadku stosowania z atazanawirem bez rytonawiru, doustny środek antykoncepcyjny powinien zawierać nie więcej niż 30 μg etynyloestradiolu.
• Leki przeciwzakrzepowe – jednoczesne stosowanie apiksabanu, dabigatranu lub rywaroksabanu z atazanawirem bez rytonawiru może wpływać na stężenia tych leków.
• Worykonazol – jednoczesne podawanie z atazanawirem bez rytonawiru może wpływać na stężenie atazanawiru.
• Flutykazon – jednoczesne podawanie z atazanawirem bez rytonawiru może powodować zwiększenie stężenia flutykazonu w porównaniu z jego monoterapią.
• Lamotrygina – modyfikacja dawki lamotryginy nie jest konieczna.

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii atazanawirem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne interakcje. Alkohol, podobnie jak atazanawir, jest metabolizowany w wątrobie, co może prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące i wpływać na skuteczność leczenia oraz nasilać działania niepożądane.

Alkohol może wpływać na wchłanianie atazanawiru i zmieniać jego biodostępność. Ponadto, jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać hepatotoksyczność, która jest jednym z potencjalnych działań niepożądanych atazanawiru.

U pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii atazanawirem może prowadzić do pogorszenia funkcji wątroby i nasilenia objawów hepatotoksyczności.

Z tego względu zaleca się ograniczenie lub unikanie spożywania alkoholu podczas terapii atazanawirem, a pacjenci powinni być informowani o potencjalnych zagrożeniach wynikających z tej interakcji.

Tabela interakcji lekowych z atazanawirem

Interakcje u dzieci i młodzieży

Należy podkreślić, że badania interakcji atazanawiru z innymi lekami przeprowadzono jedynie u osób dorosłych. W związku z tym, dane dotyczące interakcji u dzieci i młodzieży są ograniczone, a zalecenia opierają się głównie na ekstrapolacji wyników badań uzyskanych u pacjentów dorosłych.¹⁰

Przy stosowaniu atazanawiru u pacjentów pediatrycznych należy zachować szczególną ostrożność i uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami często stosowanymi w tej grupie wiekowej, takimi jak leki przeciwpadaczkowe, antybiotyki czy leki stosowane w leczeniu zakażeń współistniejących.