Interakcje leku
Asduter 15 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, substancja czynna leku Asduter, może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami, co wynika z jego mechanizmu działania oraz profilu metabolicznego. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa farmakoterapii.¹

Mechanizm występowania interakcji

Interakcje arypiprazolu z innymi lekami mogą zachodzić na kilku poziomach:

• Interakcje farmakodynamiczne – wynikające z antagonistycznego działania na receptor α1-adrenergiczny
• Interakcje na poziomie ośrodkowego układu nerwowego (OUN)
• Interakcje farmakokinetyczne – związane głównie z metabolizmem przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4
• Interakcje wpływające na odstęp QT lub zaburzenia elektrolitowe

Należy zachować szczególną ostrożność przy łączeniu arypiprazolu z lekami wpływającymi na OUN ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych, takich jak sedacja.²

Podobnie, ostrożność zalecana jest przy jednoczesnym stosowaniu arypiprazolu z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT lub wywołującymi zaburzenia elektrolitowe.³

Wpływ innych leków na farmakokinetykę arypiprazolu

Famotydyna (antagonista receptora H2) zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie ma znaczenia klinicznego.⁴

Znaczącą rolę w metabolizmie arypiprazolu odgrywają enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Warto zaznaczyć, że arypiprazol nie jest metabolizowany przez enzymy CYP1A, co oznacza, że nie jest konieczne stosowanie specjalnych dawek u osób palących tytoń.⁵

Interakcje z inhibitorami enzymatycznymi

Inhibitory CYP2D6:

Chinidyna i inne silne inhibitory CYP2D6 mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę arypiprazolu. Badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając przy tym wartości Cmax. Jednocześnie wartości AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) ulegają zmniejszeniu odpowiednio o 32% i 47%.⁶

W przypadku jednoczesnego podawania chinidyny i arypiprazolu, należy zmniejszyć dawkę Asdutera o około połowę w stosunku do przepisanej dawki. Podobny efekt mogą wywoływać inne silne inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna – w takich przypadkach również zaleca się redukcję dawki.⁷

Inhibitory CYP3A4:

Ketokonazol i inne silne inhibitory CYP3A4 również wpływają na parametry farmakokinetyczne arypiprazolu. Badania kliniczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a w przypadku dehydroarypiprazolu zwiększa te parametry odpowiednio o 77% i 43%.⁸

Efekt inhibitorów CYP3A4 może być szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności CYP2D6, u których stężenie arypiprazolu w osoczu może być znacząco wyższe w porównaniu do osób o podwyższonej aktywności CYP2D6.⁹

Podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z arypiprazolem, należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i w razie decyzji o kontynuacji terapii skojarzonej, zmniejszyć dawkę arypiprazolu o około połowę. Podobne działanie mogą wykazywać inne silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV.¹⁰

Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4, dawkę produktu Asduter należy zwiększyć do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.¹¹

W przypadku słabych inhibitorów CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram), spodziewane jest niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu.¹²

Interakcje z induktorami enzymatycznymi

Karbamazepina i inne induktory CYP3A4 mogą znacząco obniżać stężenie arypiprazolu w organizmie. Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniami schizoafektywnymi jednoczesne podawanie karbamazepiny (silnego induktora CYP3A4) z arypiprazolem powoduje zmniejszenie średnich geometrycznych wartości Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii arypiprazolem. Podobnie, parametry farmakokinetyczne dehydroarypiprazolu ulegają zmniejszeniu o 69% (Cmax) i 71% (AUC).¹³

W przypadku jednoczesnego stosowania karbamazepiny i arypiprazolu, dawkę Asdutera należy podwoić. Podobny efekt mogą wywoływać inne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina oraz ziele dziurawca – w takich przypadkach również należy zwiększyć dawkę arypiprazolu.¹⁴

Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4, należy zmniejszyć dawkę Asdutera do zalecanej.¹⁵

Interakcje z walproinianem i litem

Skojarzone stosowanie walproinianów lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu, co oznacza, że nie jest konieczne dostosowanie dawki podczas takiej terapii skojarzonej.¹⁶

Wpływ arypiprazolu na inne leki

Badania kliniczne wykazały, że dawki arypiprazolu 10-30 mg na dobę nie wywierają istotnego wpływu na metabolizm substratów następujących enzymów:

• CYP2D6 (współczynnik dekstrometorfan/3-metoksymorfinan)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (omeprazol)
• CYP3A4 (dekstrometorfan)

Ponadto, badania in vitro wykazały, że arypiprazol i dehydroarypiprazol nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Oznacza to, że prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji między arypiprazolem a produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy jest niewielkie.¹⁷

W przypadku jednoczesnego podawania arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie stwierdzono klinicznie istotnych zmian w stężeniach tych leków.¹⁸

Zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego. Objawy przedmiotowe i podmiotowe tego zespołu mogą wystąpić szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania innych leków serotoninergicznych, takich jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), a także innych leków, które mogą zwiększać stężenie arypiprazolu.¹⁹

Interakcje arypiprazolu z alkoholem

Jednoczesne stosowanie arypiprazolu z alkoholem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych, szczególnie tych związanych z ośrodkowym układem nerwowym. Alkohol, podobnie jak arypiprazol, działa na OUN i może potęgować takie działania niepożądane jak sedacja.²⁰

Podczas jednoczesnego spożywania alkoholu i przyjmowania arypiprazolu może dojść do:

• Nasilenia działania sedatywnego
• Pogorszenia koncentracji i koordynacji psychoruchowej
• Zwiększonego ryzyka upadków i urazów
• Zaburzeń świadomości
• Pogorszenia kontroli impulsów

Z tego względu pacjentom przyjmującym arypiprazol należy zalecić unikanie spożywania alkoholu w trakcie terapii lub znaczne ograniczenie jego spożycia, a także poinformować o zwiększonym ryzyku działań niepożądanych związanych z jednoczesnym przyjmowaniem tych substancji.

Tabela interakcji leku Asduter z innymi substancjami