Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie abirateronu wiąże się z określonymi interakcjami farmakokinetycznymi i farmakodynamicznymi, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie.¹

Wpływ żywności na farmakokinetykę abirateronu

Szczególnie istotny jest wpływ pożywienia na wchłanianie octanu abirateronu. Badania wykazały, że podawanie leku z jedzeniem prowadzi do znaczącego zwiększenia wchłaniania substancji czynnej. Ze względu na brak ustalonej skuteczności i bezpieczeństwa stosowania abirateronu podawanego razem z jedzeniem, produkt leczniczy Abiraterone STADA nie powinien być przyjmowany z posiłkami.²

Wpływ innych produktów leczniczych na ekspozycję na abirateron

Farmakokinetyka abirateronu może być istotnie modyfikowana przez leki wpływające na aktywność enzymu CYP3A4. W badaniach klinicznych wykazano, że silne induktory CYP3A4 mogą znacząco obniżać stężenie abirateronu w osoczu. U zdrowych osób otrzymujących ryfampicynę (silny induktor CYP3A4) w dawce 600 mg na dobę przez 6 dni, podanie pojedynczej dawki 1000 mg octanu abirateronu skutkowało zmniejszeniem średniego AUC∞ abirateronu w osoczu aż o 55%.³

Z tego względu w trakcie terapii abirateronem należy bezwzględnie unikać stosowania silnych induktorów CYP3A4, takich jak:

• Fenytoina – lek przeciwpadaczkowy⁴
• Karbamazepina – lek przeciwpadaczkowy i stabilizator nastroju⁵
• Ryfampicyna – antybiotyk przeciwgruźliczy⁶
• Ryfabutyna – antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy⁷
• Ryfapentyna – antybiotyk przeciwgruźliczy⁸
• Fenobarbital – lek przeciwpadaczkowy i uspokajający⁹
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) – suplement ziołowy¹⁰

Łączne stosowanie powyższych produktów z abirateronem jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, gdy nie istnieje alternatywna metoda leczenia. Z kolei badania z udziałem ketokonazolu, silnego inhibitora CYP3A4, wykazały, że jednoczesne podawanie tego leku nie ma istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę abirateronu.¹¹

Wpływ abirateronu na ekspozycję na inne produkty lecznicze

Abirateron wykazuje działanie hamujące w stosunku do enzymów wątrobowych CYP2D6 i CYP2C8, co może prowadzić do zwiększonego stężenia leków metabolizowanych przez te enzymy.¹²

W badaniu oceniającym wpływ octanu abirateronu w skojarzeniu z prednizonem na pojedynczą dawkę dekstrometorfanu (substrat CYP2D6) wykazano, że:

• Całkowite narażenie na dekstrometorfan (AUC) zwiększyło się około 2,9 razy¹³
• AUC24 dekstrorfanu, aktywnego metabolitu dekstrometorfanu, zwiększyło się o około 33%¹⁴

W związku z powyższym, zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania abirateronu z produktami leczniczymi aktywowanymi lub metabolizowanymi przez CYP2D6, zwłaszcza z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym. Należy rozważyć zmniejszenie dawki tych produktów leczniczych.¹⁵

Do leków metabolizowanych przez CYP2D6 należą:

• Beta-blokery: metoprolol, propranolol¹⁶
• Leki przeciwdepresyjne: dezypramina, wenlafaksyna¹⁷
• Leki przeciwpsychotyczne: haloperydol, rysperydon¹⁸
• Leki antyarytmiczne: propafenon, flekainid¹⁹
• Leki przeciwbólowe: kodeina, oksykodon, tramadol – w przypadku tych leków CYP2D6 jest niezbędny do wytworzenia aktywnych metabolitów odpowiedzialnych za działanie przeciwbólowe²⁰

W odniesieniu do interakcji z substratami CYP2C8, badania wykazały, że podanie pioglitazonu z octanem abirateronu (dawka 1000 mg) skutkowało zwiększeniem AUC pioglitazonu o 46%, przy jednoczesnym zmniejszeniu AUC jego aktywnych metabolitów M-III i M-IV o 10%.²¹

Podczas jednoczesnego stosowania abirateronu z substratami CYP2C8, szczególnie tymi o wąskim indeksie terapeutycznym, należy uważnie obserwować pacjentów pod kątem objawów toksyczności. Przykładami leków metabolizowanych przez CYP2C8 są:

• Pioglitazon – lek przeciwcukrzycowy²²
• Repaglinid – lek przeciwcukrzycowy²³

Interakcje z transporterami błonowymi

Badania in vitro wykazały, że główne metabolity abirateronu – siarczan abirateronu i siarczan N-tlenku abirateronu – hamują wychwyt wątrobowy transportera OATP1B1. Może to skutkować zwiększonym stężeniem produktów leczniczych eliminowanych przez ten nośnik. Należy jednak zauważyć, że brak jest dostępnych danych klinicznych potwierdzających istotność tych interakcji w praktyce klinicznej.²⁴

Interakcje z lekami wpływającymi na odstęp QT

Z uwagi na fakt, że terapia supresji androgenowej może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania abirateronu z produktami leczniczymi, które mogą wydłużać odstęp QT lub wywoływać groźne zaburzenia rytmu serca w postaci częstoskurczu komorowego typu torsades de pointes.²⁵

Do leków o potencjale wydłużania odstępu QT należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA: np. chinidyna, dyzopiramid²⁶
• Leki przeciwarytmiczne klasy III: np. amiodaron, sotalol, dofetylid, ibutylid²⁷
• Metadon – lek przeciwbólowy, stosowany w leczeniu substytucyjnym uzależnienia od opioidów²⁸
• Moksyfloksacyna – antybiotyk z grupy fluorochinolonów²⁹
• Leki przeciwpsychotyczne – różne preparaty z tej grupy mogą wydłużać odstęp QT³⁰

Interakcje ze spironolaktonem

Spironolakton wykazuje powinowactwo do receptora androgenowego i może zwiększać stężenie swoistego antygenu gruczołu krokowego (PSA). Z tego względu nie zaleca się jednoczesnego stosowania spironolaktonu z abirateronem.³¹

Interakcje abirateronu z alkoholem

Nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających interakcje pomiędzy octanem abirateronu a alkoholem etylowym. Jednakże, biorąc pod uwagę mechanizm działania i metabolizm abirateronu, należy rozważyć następujące potencjalne problemy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu:

• Alkohol, podobnie jak abirateron, może być metabolizowany przez enzym CYP3A4, co teoretycznie może prowadzić do konkurowania o ten szlak metaboliczny
• Zarówno alkohol, jak i terapia przeciwandrogenowa mogą wywierać niekorzystny wpływ na wątrobę, co zwiększa ryzyko potencjalnej hepatotoksyczności
• Spożywanie alkoholu może zaburzać metabolizm leków towarzyszących stosowanych w terapii skojarzonej z abirateronem
• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane abirateronu, jak np. zawroty głowy czy senność

Z uwagi na brak jednoznacznych danych klinicznych oraz potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych, zaleca się unikanie lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii abirateronem.

Tabela interakcji lekowych z octanem abirateronu