Wirusowe zapalenie wątroby typu b
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) to choroba wątroby wywołana przez wirusa HBV, objawiająca się m.in. żółtaczką, zmęczeniem oraz bólami brzucha. Leczenie ostrego zakażenia opiera się na wsparciu i odpoczynku, natomiast przewlekła postać wymaga stosowania leków przeciwwirusowych, regularnego monitorowania funkcji wątroby oraz kontroli poziomu wirusa. Kluczową rolę odgrywa edukacja pacjenta dotycząca prewencji przenoszenia, unikania alkoholu i zdrowego stylu życia. Szczepienia przeciwko WZW B pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniu i powikłaniom, takim jak marskość czy rak wątrobowokomórkowy.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest chorobą wywołaną przez wirus HBV, która może przebiegać w formie ostrej lub przewlekłej, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak marskość wątroby czy rak wątrobowokomórkowy. Opieka pielęgniarska obejmuje kompleksową ocenę stanu pacjenta, monitorowanie funkcji wątroby (ALT, AST, bilirubina), podawanie leków przeciwwirusowych (np. tenofowir, entekawir, PEG-IFN) oraz edukację dotyczącą modyfikacji stylu życia i zapobiegania transmisji wirusa. Szczególną uwagę zwraca się na profilaktykę u noworodków (podanie szczepionki i immunoglobuliny HBIG w ciągu 12 godzin od urodzenia) oraz na opiekę nad kobietami w ciąży z poziomem HBV DNA powyżej 200 000 IU/ml, u których zaleca się leczenie przeciwwirusowe w celu zmniejszenia ryzyka transmisji wertykalnej.
W przypadku przewlekłego WZW B kluczowe jest regularne monitorowanie poziomu HBV DNA oraz funkcji wątroby co 3-6 miesięcy, a także ocena zaawansowania choroby za pomocą elastografii lub biopsji. Pacjenci z marskością wątroby wymagają okresowych badań przesiewowych w kierunku raka wątrobowokomórkowego (HCC) – USG jamy brzusznej co 6 miesięcy oraz oznaczania alfa-fetoproteiny (AFP). Opieka pielęgniarska powinna uwzględniać wsparcie psychospołeczne, edukację na temat unikania hepatotoksycznych leków i alkoholu, a także koordynację interdyscyplinarnej opieki. Szczególne znaczenie ma profilaktyka reaktywacji HBV u pacjentów poddawanych immunosupresji oraz u osób z koinfekcją HIV lub HCV, gdzie konieczne jest ścisłe monitorowanie i odpowiednie leczenie przeciwwirusowe.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
aflatoksyna, alfa-fetoproteina, biopsja wątroby, dieta niskotłuszczowa, dysfagia, elastografia wątroby, encefalopatia wątrobowa, entekawir, funkcja wątroby, hepatomegalia, koinfekcja HIV, leczenie immunosupresyjne, lek hepatotoksyczny, lek przeciwwirusowy, marskość wątroby, pegylowany interferon, profilaktyka poekspozycyjna, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja HBV, tenofowir, transmisja wertykalna, wirus HBV, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, zespół wątrobowo-nerkowy, żółtaczka, zwłóknienie wątroby -
Diagnostyka i diagnoza
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, z około 254-260 milionami przewlekle zakażonych osób na świecie. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie serologicznej (HBsAg, anty-HBs, anty-HBc), molekularnej (ilościowe oznaczanie HBV DNA metodą PCR) oraz biochemicznej i obrazowej ocenie funkcji i uszkodzenia wątroby. Kluczowe jest rozróżnienie faz zakażenia (ostre vs przewlekłe) oraz monitorowanie markerów takich jak HBeAg, anty-HBe, anty-HBc IgM/IgG, a także nowych narzędzi diagnostycznych, np. ilościowego oznaczania HBsAg (qHBsAg). Regularne badania przesiewowe, zgodne z zaleceniami CDC, obejmują wszystkich dorosłych oraz osoby z grup ryzyka, co pozwala na wczesne wykrycie zakażenia i zapobieganie powikłaniom, takim jak marskość i rak wątrobowokomórkowy (HCC). Monitorowanie wiremii (HBV DNA) i enzymów wątrobowych (ALT, AST) jest niezbędne do oceny aktywności choroby i skuteczności terapii antywirusowej.
Diagnostyka WZW B wymaga integracji wyników serologicznych, molekularnych i obrazowych, a także oceny stopnia włóknienia wątroby za pomocą nieinwazyjnych metod (elastografia, wskaźniki APRI, FIB-4) lub biopsji. Ukryte zakażenie HBV (OBI) diagnozuje się na podstawie wykrycia DNA HBV przy ujemnym HBsAg, co ma znaczenie kliniczne w kontekście immunosupresji. Postęp technologiczny, w tym zastosowanie algorytmów uczenia maszynowego, poprawia precyzję diagnostyki i prognozowania przebiegu choroby. Pomimo postępu, wyzwaniem pozostaje duża liczba niediagnozowanych przypadków (ok. 90%) oraz ograniczenia w dostępności i standaryzacji testów, zwłaszcza w regionach o niskich zasobach. Kompleksowe i regularne monitorowanie pacjentów, zarówno leczonych, jak i nieleczonych, jest kluczowe dla optymalnego zarządzania chorobą i realizacji globalnych celów eliminacji WZW B do 2030 roku.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Diagnostyka i diagnoza
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antygen powierzchniowy HBV, DNA HBV, elastografia przejściowa, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, indeks FIB-4, kowalencyjnie zamknięte koliste DNA, lek antywirusowy, marskość wątroby, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, ostre zakażenie HBV, przeciwciała anty-HBc, przeciwciała anty-HBc IgM, przeciwciała anty-HBe, przeciwciała anty-HBs, przeszczep narządów, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, reakcja łańcuchowa polimerazy, ukryte zakażenie HBV, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włóknienie wątroby, wskaźnik APRI -
Epidemiologia
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) pozostaje globalnym problemem zdrowia publicznego, z szacowaną liczbą 254-257 milionów osób przewlekle zakażonych HBV na świecie (3,2-3,3% populacji) w 2022 roku. Rocznie notuje się około 1,2-1,5 miliona nowych zakażeń i około 1,1 miliona zgonów, głównie z powodu marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Epidemiologia WZW B wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne: najwyższe rozpowszechnienie obserwuje się w regionie Zachodniego Pacyfiku (97-116 mln zakażeń) oraz Afryki (65-81 mln), podczas gdy w USA wskaźnik przewlekłego zakażenia wynosi około 0,26-0,7% populacji (640 000-2,2 mln osób). Transmisja HBV odbywa się głównie drogą wertykalną (perinatalną) w regionach o wysokiej endemiczności oraz horyzontalną (kontakt seksualny, dożylne przyjmowanie narkotyków, kontakty domowe, procedury medyczne) w krajach o niskim rozpowszechnieniu. Nadzór epidemiologiczny, obejmujący systematyczne gromadzenie i analizę danych, jest kluczowy dla monitorowania trendów, identyfikacji grup ryzyka oraz oceny skuteczności programów profilaktycznych i leczniczych.
Wprowadzenie powszechnych szczepień, zwłaszcza podanie dawki porodowej w ciągu 24 godzin po urodzeniu, znacząco zmniejszyło zapadalność na WZW B i powikłania, takie jak HCC. Przykładowo, na Tajwanie rozpowszechnienie HBV spadło z 10% do <1% w ciągu dekady, a częstość HCC zmniejszyła się o ponad 70%. Pomimo postępów, wyzwania pozostają, w tym niska świadomość zakażenia (tylko 13% osób na świecie i 32% w USA jest świadomych statusu), ograniczony dostęp do leczenia (tylko 3% leczonych globalnie), nierówności w dostępie do szczepień oraz zakłócenia nadzoru spowodowane pandemią COVID-19. Nadzór nad powikłaniami, zwłaszcza HCC, wymaga regularnych badań ultrasonograficznych i oznaczania alfa-fetoproteiny co 6 miesięcy, gdyż leczenie nie eliminuje ryzyka rozwoju nowotworu. Globalna strategia WHO zakłada redukcję nowych zakażeń o 90% i zgonów o 65% do 2030 roku, co wymaga standaryzacji definicji przypadków, poprawy diagnostyki, rozszerzenia badań przesiewowych oraz zwiększenia dostępu do terapii przeciwwirusowej (tenofowir, entekawir).
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Epidemiologia
alfa-fetoproteina, badanie ultrasonograficzne, Centers for Disease Control and Prevention, hemodializa, kontakt seksualny, marskość wątroby, nadzór epidemiologiczny, ostre WZW B, ostre zakażenie HBV, przewlekłe WZW B, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny wątroby, Światowa Organizacja Zdrowia, tomografia komputerowa, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zabieg endoskopowy -
Etiologia i przyczyny
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to zakażenie wątroby wywołane przez wirusa z rodziny Hepadnaviridae, o wielkości 4042 nm, charakteryzujące się wysoką zakaźnością – 50-100 razy większą niż HIV. HBV replikuje się głównie w hepatocytach i może przetrwać poza organizmem do 7 dni. Okres inkubacji wynosi 30-180 dni. Zakażenie przenosi się przez kontakt z krwią, nasieniem lub innymi płynami ustrojowymi, głównie drogą wertykalną, seksualną, przez kontakt z zakażonym sprzętem medycznym lub dożylnym używaniem narkotyków. Szczepionka przeciw HBV jest pierwszą szczepionką przeciwnowotworową, zapobiegającą rakowi wątroby. Czynniki genetyczne, takie jak polimorfizmy w genach HLA, TNFSF9, IFNGR1 i IL10R2, wpływają na podatność na przewlekłe zakażenie. Ryzyko przewlekłości zakażenia jest zależne od wieku: 90% niemowląt zakażonych przy porodzie rozwija przewlekłe zakażenie, w porównaniu do <5% osób zakażonych po 5. roku życia.
Przewlekłe zakażenie HBV prowadzi do poważnych powikłań, takich jak marskość wątroby (12-20% w ciągu 5 lat), niewydolność wątroby (20% rocznie u osób z marskością) oraz rak wątrobowokomórkowy (2-5% rocznie). Uszkodzenie wątroby jest głównie immunologicznie mediowane, a wirus może hamować odpowiedź immunologiczną. Koinfekcje z wirusem zapalenia wątroby typu D (HDV) i HIV pogarszają rokowanie, przy czym współzakażenie HBV i HDV zwiększa ryzyko marskości do 70%. Leczenie przeciwwirusowe może skutecznie kontrolować replikację HBV i ograniczać progresję choroby. Szczepienie pozostaje kluczową strategią prewencyjną. Zrozumienie mechanizmów genetycznych i immunologicznych zakażenia jest niezbędne dla rozwoju nowych terapii i poprawy wyników klinicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Etiologia i przyczyny
antygen powierzchniowy HBV, haplotypy HLA, kłębuszkowe zapalenie nerek, koinfekcja, leki hepatotoksyczne, marskość wątroby, niewydolność wątroby, okres inkubacji wirusa, ostre zapalenie wątroby, przeszczep narządów, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, stan zapalny wątroby, superinfekcja, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, wiremia, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu D, wirusowe zapalenie wątroby typu B -
Leczenie
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) wymaga zróżnicowanego podejścia terapeutycznego w zależności od fazy zakażenia. Ostre zakażenie HBV zwykle nie wymaga leczenia przeciwwirusowego, a terapia opiera się na postępowaniu wspomagającym, z hospitalizacją i leczeniem przeciwwirusowym w przypadkach ciężkich lub piorunujących. Przewlekłe WZW B wymaga długoterminowej terapii, której celem jest kontrola replikacji wirusa i zapobieganie progresji do marskości, niewydolności wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego. Leczenie jest wskazane u pacjentów HBeAg-dodatnich z HBV DNA ≥20 000 IU/ml i podwyższonym ALT przez 3-6 miesięcy, HBeAg-ujemnych z HBV DNA ≥2 000 IU/ml i podwyższonym ALT, a także u chorych z marskością wątroby i wykrywalnym HBV DNA niezależnie od ALT. Preferowanymi lekami pierwszego rzutu są entekawir, tenofowir dizoproksyl (Viread) i tenofowir alafenamid (Vemlidy), charakteryzujące się wysoką barierą genetyczną i niskim ryzykiem oporności. Alternatywnie stosuje się pegylowany interferon alfa-2a przez 6-12 miesięcy, choć jego użycie ogranicza profil działań niepożądanych.
Monitorowanie pacjentów obejmuje regularne oznaczanie poziomu HBV DNA, enzymów wątrobowych (ALT, AST), ocenę funkcji nerek oraz badania obrazowe co 6-12 miesięcy. U pacjentów z marskością wątroby leczenie przeciwwirusowe jest obligatoryjne, a w przypadku niewydolności wątroby rozważa się przeszczep. Szczególną uwagę zwraca się na pacjentów z ko-infekcją HIV, u których schemat leczenia powinien zawierać leki aktywne wobec obu wirusów, oraz na kobiety ciężarne z wiremią >200 000 IU/ml, u których zaleca się terapię tenofowirem w III trymestrze. Profilaktyka reaktywacji HBV u pacjentów poddawanych immunosupresji wymaga stosowania entekawiru lub tenofowiru przez 6-24 miesiące po zakończeniu terapii. Pomimo skuteczności obecnych terapii, rzadko dochodzi do eliminacji HBsAg, dlatego trwają badania nad nowymi lekami, w tym antysensownymi oligonukleotydami (np. bepirovirsen), terapiami RNA interferencyjnymi oraz immunomodulatorami, które mogą umożliwić funkcjonalne wyleczenie WZW B.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Leczenie
antysensowny oligonukleotyd, cccDNA, elastografia, entekawir, enzym wątrobowy, funkcjonalne wyleczenie, HBV, interferon, interferon alfa, koinfekcja HIV, lamiwudyna, lek immunomodulujący, marskość wątroby, niewydolność wątroby, niewyrównana marskość wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, replikacja wirusa, RNA interferencyjny, tenofowir alafenamid, tenofowir dizoproksyl, terapia immunosupresyjna, wiremia HBV DNA, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włóknienie wątroby -
Patofizjologia i mechanizm
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest chorobą wywoływaną przez HBV, który infekuje hepatocyty poprzez receptor NTCP i wykorzystuje mechanizmy takie jak endocytoza i integracja DNA wirusa z genomem gospodarza. Patogeneza obejmuje zarówno bezpośrednie działanie wirusa, jak i odpowiedź immunologiczną gospodarza, w szczególności cytotoksyczne limfocyty T (CTL), które eliminują zakażone komórki, ale także przyczyniają się do uszkodzenia wątroby. Przewlekłe zakażenie charakteryzuje się utrzymującą się obecnością HBsAg przez ≥6 miesięcy, wysokim poziomem HBV DNA i zmienioną odpowiedzią immunologiczną, w tym wyczerpaniem limfocytów T CD8+ z ekspresją receptorów hamujących (PD-1, CTLA-4, TIM-3). Uszkodzenie wątroby manifestuje się zapaleniem, martwicą i włóknieniem, prowadząc do marskości i zwiększonego ryzyka rozwoju raka wątrobowokomórkowego (HCC). Mechanizmy kancerogenezy obejmują integrację DNA HBV, aktywność białka HBx oraz mutacje indukowane przez gen APOBEC3B, które przyspieszają progresję nowotworu.
Eliminacja HBV zależy od złożonych interakcji między wirusem a układem odpornościowym, gdzie kluczową rolę odgrywają limfocyty T CD8+ i interferony alfa/beta. Nowe badania wskazują na mechanotransdukcję i aktywację YAP jako naturalne mechanizmy przeciwwirusowe, które hamują replikację HBV i ekspresję antygenów (HBsAg, HBeAg). Obecne leczenie przewlekłego WZW B opiera się na lekach przeciwwirusowych, takich jak tenofowir i entekawir, które spowalniają progresję choroby, ale wymagają długotrwałej terapii. Perspektywy terapeutyczne obejmują blokadę szlaków immunoregulacyjnych (np. PD-1/PD-L1, CTLA-4), eliminację cccDNA i zintegrowanego DNA HBV oraz modulację sygnalizacji YAP. Szczepienia przeciw HBV pozostają kluczowe w prewencji HCC, a dalsze badania nad mechanizmami immunologicznymi i molekularnymi mogą umożliwić opracowanie skuteczniejszych strategii leczenia i immunoterapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Patofizjologia i mechanizm
antygen powierzchniowy wirusa, cytotoksyczne limfocyty T, czynnik martwicy nowotworów alfa, interferon gamma, komórki prezentujące antygen, kowalencyjnie zamknięte koliste DNA, limfocyty T CD4+, limfocyty T CD8+, marskość wątroby, plazmacytoidalne komórki dendrytyczne, poziom ALT, przeciwciała anty-HBs, przewlekłe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, receptor komórek T, receptor PD-1, syntaza tlenku azotu, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włóknienie wątroby -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) charakteryzuje się złożonym przebiegiem klinicznym, obejmującym fazy immunotolerancji, oczyszczania immunologicznego oraz możliwe przejście do marskości i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są m.in. stężenie HBV DNA (powyżej 10⁴ kopii/ml wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością), obecność antygenu e (HBeAg), wiek pacjenta, oraz stopień zaawansowania choroby wątroby. Modele prognostyczne, takie jak HITAS, HBV-ACLFD, COSSH-ACLFs oraz klasyczne skale MELD i CTP, wykazują różną skuteczność w przewidywaniu krótkoterminowej śmiertelności u pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby na tle HBV (ACLF), z AUROC sięgającym nawet 0,89 dla COSSH-ACLFs. W terapii celem jest maksymalne obniżenie wiremii do poziomu poniżej 10³-10⁴ kopii/ml, co koreluje z lepszym rokowaniem i zmniejszeniem ryzyka progresji do marskości i HCC.
Nowoczesne biomarkery serologiczne, takie jak HBcrAg oraz HBV RNA, umożliwiają lepszą ocenę aktywności wirusa i przewidywanie odpowiedzi na leczenie analogami nukleozydów. Poziom HBV pgRNA po roku terapii jest istotnym wskaźnikiem eliminacji HBeAg i kontroli wiremii. Zaawansowane modele uczenia maszynowego, w tym model Random Forest, osiągają wysoką precyzję w przewidywaniu ryzyka HCC (AUC do 0,996), co pozwala na indywidualizację nadzoru i terapii. Wczesne rozpoznanie i leczenie ostrych zaostrzeń przewlekłego WZW B, monitorowanie enzymów ALT (2-5-krotne przekroczenie ULN), bilirubiny i czasu protrombinowego, oraz szybka interwencja przeciwwirusowa są kluczowe dla zapobiegania dekompensacji i poprawy rokowania, a w przypadku ACLF ostatecznym leczeniem pozostaje przeszczep wątroby z 5-letnim przeżyciem około 90%.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Rokowania, prognozy i postęp choroby
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, antygen HBe, antygen HBs, antygen rdzeniowy HBV, bliznowacenie wątroby, czas protrombinowy, dekompensacja wątroby, encefalopatia wątrobowa, HBV DNA, interleukina-6, marskość wątroby, model Random Forest, przeciwciała anty-HBe, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, resekcja chirurgiczna, skala Child-Turcotte-Pugh, skala MELD, skala MELD-Na, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej -
Zapobieganie i profilaktyka
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) stanowi istotne zagrożenie zdrowotne, prowadząc do przewlekłego zapalenia, marskości, raka wątrobowokomórkowego oraz zgonu. Zakażenie HBV przenosi się przez kontakt z zakażoną krwią i płynami ustrojowymi. Najskuteczniejszą metodą profilaktyki jest szczepienie, które zapewnia 90-95% skuteczności w zapobieganiu przewlekłemu zakażeniu. Szczepionka podawana jest w 3-4 dawkach, z pierwszą dawką w ciągu 24 godzin po urodzeniu. Szczepienia zaleca się noworodkom, dzieciom, młodzieży, dorosłym z grup ryzyka oraz pracownikom ochrony zdrowia. Dostępne są różne preparaty, w tym Heplisav-B (2 dawki w odstępie miesiąca) oraz szczepionka skojarzona Twinrix. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) powinna być wdrożona do 72 godzin po ekspozycji i obejmuje podanie immunoglobuliny HBIG oraz rozpoczęcie lub kontynuację szczepień, w zależności od statusu szczepienia i źródła zakażenia.
Zapobieganie zakażeniu okołoporodowemu jest kluczowe, gdyż do 90% niemowląt zakażonych perinatalnie rozwija przewlekłe zakażenie HBV. Zaleca się badania przesiewowe kobiet w ciąży na obecność HBsAg oraz podanie HBIG i szczepionki noworodkom w ciągu 12 godzin od urodzenia, z kontynuacją szczepień i badaniami serologicznymi w wieku 9-12 miesięcy. U pacjentów poddawanych terapii immunosupresyjnej konieczne jest monitorowanie markerów HBV i profilaktyka przeciwwirusowa analogami nukleozydów/nukleotydów (entekawir, tenofowir) w celu zapobiegania reaktywacji zakażenia. Dodatkowo, stosowanie bezpiecznych praktyk seksualnych, unikanie dzielenia się igłami oraz właściwa sterylizacja sprzętu medycznego są niezbędne w ograniczaniu transmisji HBV. Pomimo postępów, wyzwania pozostają w zakresie zwiększenia wyszczepialności, szczególnie w populacjach dorosłych i grupach wysokiego ryzyka, co wymaga dalszych działań edukacyjnych i monitorowania epidemiologicznego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Zapobieganie i profilaktyka
analogi nukleozydów, antygen HBs, badanie serologiczne, dawka przypominająca szczepionki, entekawir, immunoglobulina przeciwko WZW B, lamiwudyna, marskość wątroby, płyny ustrojowe, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała anty-HBs, przeszczepienie komórek krwiotwórczych, przewlekłe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja HBV, status szczepienia, szczepienie ochronne, szczepionka przeciwko WZW B, tenofowir, terapia immunosupresyjna, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakłucie igłą