Dawkowanie i sposób podawania
Ondansetron

Ondansetron – dawkowanie i sposób podawania

Ondansetron to substancja z grupy selektywnych antagonistów receptora serotoninowego 5-HT3, stosowana głównie w zapobieganiu oraz leczeniu nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią, radioterapią oraz w okresie pooperacyjnym. Dawkowanie ondansetronu zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz drogi podania. Poniżej przedstawiono szczegółowe zasady dawkowania ondansetronu w różnych sytuacjach klinicznych.¹

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Nudności i wymioty wywołane chemioterapią lub radioterapią

Dawkowanie ondansetronu u dorosłych pacjentów w przypadku nudności i wymiotów spowodowanych leczeniem przeciwnowotworowym zależy od siły działania wymiotnego zastosowanej terapii.²

Chemioterapia o umiarkowanym działaniu wymiotnym i radioterapia

W przypadku chemioterapii o umiarkowanym działaniu wymiotnym lub radioterapii ondansetron można podawać doustnie, dożylnie, domięśniowo lub doodbytniczo.³

Zalecana dawka doustna wynosi 8 mg ondansetronu, którą należy przyjąć 1-2 godziny przed rozpoczęciem chemioterapii. Następnie dawkę 8 mg należy powtórzyć po 12 godzinach.⁴

W przypadku podania dożylnego, zalecana dawka wynosi 8 mg w postaci infuzji dożylnej trwającej 15 minut, bezpośrednio przed rozpoczęciem leczenia przeciwnowotworowego.⁵

W zapobieganiu nudnościom i wymiotom opóźnionym lub przedłużonym, zaleca się zastosowanie ondansetronu po pierwszych 24 godzinach od rozpoczęcia terapii emetogennej doustnie lub doodbytniczo i kontynuowanie leczenia do 5 dni. Zalecana doustna dawka wynosi 8 mg dwa razy na dobę.⁶

Chemioterapia o silnym działaniu wymiotnym

W przypadku chemioterapii o silnym działaniu wymiotnym (np. duże dawki cisplatyny), ondansetron można podawać doustnie, dożylnie, domięśniowo lub doodbytniczo.⁷

Dla podania dożylnego stosuje się następujące schematy dawkowania:⁸

• Pojedyncza dawka 8 mg w powolnym wstrzyknięciu dożylnym (trwającym nie krócej niż 30 sekund) lub domięśniowym bezpośrednio przed chemioterapią.⁹
• Dawka 8 mg w powolnym wstrzyknięciu dożylnym (trwającym co najmniej 30 sekund) lub wstrzyknięciu domięśniowym bezpośrednio przed rozpoczęciem chemioterapii. Kolejne dwie dawki 8 mg podawane we wstrzyknięciu dożylnym (trwającym co najmniej 30 sekund) lub domięśniowym należy podawać w odstępach czterogodzinnych, lub do 24 godzin w infuzji ciągłej z szybkością 1 mg/godzinę.¹⁰
• Maksymalna początkowa dawka to 16 mg, rozcieńczona w 50 do 100 ml roztworu chlorku sodu 0,9% lub w innym odpowiednim płynie infuzyjnym i podana w postaci infuzji trwającej nie krócej niż 15 minut bezpośrednio przed chemioterapią. Po zastosowaniu początkowej dawki można podać w odstępach czterogodzinnych dwie dodatkowe dawki 8 mg dożylnie (we wstrzyknięciu trwającym nie krócej niż 30 sekund) lub domięśniowo.¹¹

Ważne: Nie wolno podawać pojedynczej dawki większej niż 16 mg ze względu na zależne od dawki zwiększenie ryzyka wydłużenia odstępu QT.¹²

Skuteczność ondansetronu w chemioterapii o silnym działaniu wymiotnym może być zwiększona przez dodanie przed chemioterapią pojedynczej dożylnej dawki 20 mg soli sodowej fosforanu deksametazonu.¹³

W zapobieganiu nudnościom i wymiotom opóźnionym lub przedłużonym zaleca się zastosowanie ondansetronu po pierwszych 24 godzinach od rozpoczęcia terapii emetogennej, doustnie lub doodbytniczo i kontynuowanie leczenia do 5 dni. Zalecana doustna dawka wynosi 8 mg dwa razy na dobę.¹⁴

Nudności i wymioty okresu pooperacyjnego

Zapobieganie nudnościom i wymiotom pooperacyjnym

W celu zapobiegania nudnościom i wymiotom okresu pooperacyjnego, zalecaną dawką doustną ondansetronu jest 16 mg podane na godzinę przed znieczuleniem.¹⁵

Alternatywnie można zastosować pojedynczą dawkę 4 mg ondansetronu w postaci powolnego wstrzyknięcia dożylnego (trwającego nie krócej niż 30 sekund) lub domięśniowego podczas wprowadzania do znieczulenia.¹⁶

Leczenie nudności i wymiotów pooperacyjnych

W leczeniu nudności i wymiotów pooperacyjnych zalecana jest pojedyncza dawka 4 mg ondansetronu w postaci powolnego wstrzyknięcia dożylnego (trwającego nie krócej niż 30 sekund) lub domięśniowego.¹⁷

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Nudności i wymioty wywołane chemioterapią u dzieci i młodzieży

Dawka ondansetronu stosowanego w przypadku nudności oraz wymiotów wywołanych chemioterapią u dzieci w wieku ≥ 6 miesięcy i u młodzieży może być ustalona albo w przeliczeniu na powierzchnię ciała (BSA), albo w przeliczeniu na masę ciała.¹⁸

Ważne: Dawki dobowe są większe w przypadku przeliczenia na masę ciała niż w przypadku przeliczenia na powierzchnię ciała.¹⁹

Dawkowanie w przeliczeniu na powierzchnię ciała (BSA)

Ondansetron należy podawać dożylnie, w pojedynczej dawce 5 mg/m² pc., bezpośrednio przed rozpoczęciem chemioterapii. Pojedyncza dawka podana dożylnie nie może być większa niż 8 mg.²⁰

Po upływie dwunastu godzin można rozpocząć stosowanie ondansetronu doustnie i kontynuować je do 5 dni.²¹

Całkowita dawka podana w ciągu 24 godzin (w dawkach podzielonych) nie może być większa niż dawka stosowana u osób dorosłych, tj. 32 mg.²²

^{6 miesięcy i młodzież”>23}

Dawkowanie w przeliczeniu na masę ciała

Ondansetron należy podawać dożylnie, w pojedynczej dawce 0,15 mg/kg mc., bezpośrednio przed rozpoczęciem chemioterapii. Pojedyncza dawka podana dożylnie nie może być większa niż 8 mg.²⁴

Można podać dożylnie dwie kolejne dawki w czterogodzinnych odstępach czasu. Po upływie dwunastu godzin można rozpocząć stosowanie ondansetronu doustnie i kontynuować je do 5 dni.²⁵

Całkowita dawka podana w ciągu 24 godzin (w postaci dawek podzielonych) nie może być większa niż dawka stosowana u osób dorosłych, tj. 32 mg.²⁶

^{6 miesięcy i młodzież”>27}

Nudności i wymioty okresu pooperacyjnego u dzieci

Zapobieganie PONV: U dzieci w wieku ≥ 1 miesiąca i młodzieży, poddanych ogólnemu znieczuleniu w trakcie operacji, można podać ondansetron w powolnym wstrzyknięciu dożylnym (trwającym przynajmniej 30 sekund) w pojedynczej dawce 0,1 mg/kg mc., do maksimum 4 mg, przed, w momencie albo po rozpoczęciu znieczulenia.²⁸

Leczenie PONV: W leczeniu nudności i wymiotów w okresie pooperacyjnym u dzieci w wieku ≥ 1 miesiąca i młodzieży, po zabiegu operacyjnym w znieczuleniu ogólnym, można podać ondansetron w powolnym wstrzyknięciu dożylnym (trwającym przynajmniej 30 sekund) w pojedynczej dawce 0,1 mg/kg mc., do maksimum 4 mg.²⁹

Brak danych dotyczących stosowania ondansetronu w leczeniu pooperacyjnych nudności i wymiotów u dzieci w wieku poniżej 2 lat.³⁰

Dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku 65-74 lat można stosować schemat dawkowania dla dorosłych. Wszystkie dawki dożylne powinny być podawane w infuzji trwającej nie krócej niż 15 minut.³¹

U pacjentów w wieku 75 lat i starszych, początkowa dawka dożylna ondansetronu nie powinna przekraczać 8 mg. Wszystkie dawki dożylne należy rozcieńczyć w 50 do 100 ml 0,9% roztworu chlorku sodu lub innego odpowiedniego płynu infuzyjnego i podać w postaci infuzji trwającej nie krócej niż 15 minut. Po początkowej dawce 8 mg można podać dwie kolejne dawki dożylne 8 mg w odstępach nie krótszych niż 4 godziny.³²

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z umiarkowanymi lub znacznymi zaburzeniami czynności wątroby klirens ondansetronu jest istotnie zmniejszony, a okres półtrwania w surowicy jest znacznie wydłużony. U takich pacjentów całkowita dawka dobowa (podawana doustnie lub pozajelitowo) nie powinna być większa niż 8 mg.^{33 34}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie ma konieczności zmiany dawki dobowej ani zmiany częstości lub drogi podawania ondansetronu.³⁵

Pacjenci słabo metabolizujący sparteinę/debryzochinę

U pacjentów słabo metabolizujących sparteinę i debryzochinę okres półtrwania ondansetronu w fazie eliminacji nie ulega zmianie. W związku z tym po podaniu kolejnych dawek produktu ekspozycja na ondansetron jest taka jak w populacji ogólnej. Nie ma więc konieczności zmiany dawki dobowej ani zmiany częstości podawania.³⁶

Sposób podawania

Podanie doustne

Tabletki ondansetronu są przeznaczone do podawania doustnego.³⁷

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej należy położyć na języku, gdzie w ciągu kilku sekund ulegną rozpuszczeniu, a następnie połknąć.^{38 39}

Podanie pozajelitowe

Ondansetron może być podawany dożylnie lub domięśniowo w zależności od postaci farmaceutycznej.⁴⁰

Do podania dożylnego ondansetron powinien być rozcieńczony w odpowiednim płynie infuzyjnym (np. 0,9% roztwór chlorku sodu lub 5% roztwór glukozy) i podawany w postaci infuzji trwającej nie krócej niż 15 minut (dla dawek większych niż 8 mg).⁴¹

W przypadku wstrzyknięcia dożylnego ondansetron powinien być podawany w powolnym wstrzyknięciu trwającym nie krócej niż 30 sekund.⁴²

Uwagi dotyczące dawkowania

Podczas stosowania ondansetronu należy pamiętać o następujących ważnych aspektach:^{43 44}

• Nie wolno podawać pojedynczej dawki większej niż 16 mg ze względu na zależne od dawki zwiększenie ryzyka wydłużenia odstępu QT.
• Całkowita dawka dobowa (w dawkach podzielonych) nie może być większa niż dawka stosowana u dorosłych, tj. 32 mg.
• U pacjentów w wieku 75 lat i starszych początkowa dawka dożylna nie powinna przekraczać 8 mg.
• U pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby całkowita dawka dobowa nie powinna być większa niż 8 mg.

Wybór konkretnej postaci farmaceutycznej ondansetronu (tabletki, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, syrop, roztwór do wstrzykiwań, czopki) powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz wskazań klinicznych.⁴⁵