Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Liść melisy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania liścia melisy

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania liścia melisy (Melissa officinalis L., folium) obejmują wyniki badań eksperymentalnych przeprowadzonych na modelach zwierzęcych oraz w warunkach in vitro. Informacje te stanowią istotny element oceny bezpieczeństwa tej substancji roślinnej, która wchodzi w skład wielu produktów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym.¹

Wpływ na układ hormonalny

Jednym z najważniejszych aspektów przedklinicznych badań nad bezpieczeństwem liścia melisy jest potencjalny wpływ tej substancji na układ hormonalny. Badania przeprowadzone zarówno w warunkach in vitro, jak i na modelach zwierzęcych wskazują, że wodne wyciągi z melisy lekarskiej mogą wykazywać zdolność do hamowania aktywności hormonu tyreotropowego (TSH).² Podobne obserwacje odnotowano w odniesieniu do wodnego wyciągu z liścia melisy zawartego w produkcie DexaCaps, gdzie również stwierdzono hamujący wpływ na aktywność TSH w badaniach in vitro oraz zwierzęcych.³

Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało w pełni poznane i wymaga dalszych badań.⁴⁵ Obserwacja ta jest istotna z punktu widzenia potencjalnego stosowania produktów zawierających liść melisy u pacjentów z zaburzeniami czynności tarczycy.

Badania genotoksyczności

W odniesieniu do potencjalnej genotoksyczności liścia melisy, dostępne dane są ograniczone. Dla samego liścia melisy jako pojedynczej substancji czynnej nie przeprowadzono odpowiednich badań w kierunku genotoksyczności.⁶ Jednak w przypadku złożonych produktów leczniczych zawierających liść melisy, takich jak Iberogast Balance, wykazano ujemne wyniki w zakresie genotoksyczności i mutagenności w teście AMESA oraz teście mikrojądrowym u myszy.⁷ Należy jednak zaznaczyć, że wyniki te odnoszą się do złożonego produktu, a nie wyłącznie do liścia melisy.

Toksyczność reprodukcyjna i potencjał rakotwórczy

Istotnym aspektem oceny bezpieczeństwa stosowania substancji jest jej wpływ na reprodukcję oraz potencjał rakotwórczy. W przypadku liścia melisy nie przeprowadzono badań w kierunku toksyczności reprodukcyjnej ani oceny potencjału rakotwórczego.⁸ Brak tych danych stanowi pewne ograniczenie w kompleksowej ocenie bezpieczeństwa stosowania liścia melisy, szczególnie w kontekście długotrwałej terapii.

Dane bezpieczeństwa produktów złożonych zawierających liść melisy

W przypadku złożonych produktów leczniczych zawierających liść melisy, takich jak Iberogast Balance, dane niekliniczne oparte na konwencjonalnych badaniach farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, toksycznego wpływu na rozrodczość i rozwój nie wskazują na szczególne zagrożenia dla ludzi.⁹ Należy jednak mieć na uwadze, że dla niektórych produktów zawierających liść melisy, takich jak Melisana Klosterfrau Original czy Nervomix Forte, brakuje danych dotyczących przedklinicznego bezpieczeństwa.¹⁰¹¹

Dane dotyczące dekstrometorfanu w skojarzeniu z liściem melisy

W kontekście bezpieczeństwa stosowania produktów zawierających liść melisy w skojarzeniu z innymi substancjami czynnymi, warto odnotować dane dotyczące dekstrometorfanu bromowodorku, który występuje w produkcie DexaCaps wraz z liściem melisy. Badania toksykologiczne wykazały, że:

• Bardzo duże dawki dekstrometorfanu bromowodorku (1,5 g na dobę) powodowały pobudzenie, łagodną ataksję oraz trudności w mówieniu i upośledzenie oddychania¹²
• Przyjęcie 100-krotnej zwykle stosowanej dawki dekstrometorfanu bromowodorku nie powodowało zgonu¹³

¹⁴

Określono również wartości LD50 dla dekstrometorfanu bromowodorku:

¹⁵

Badania toksyczności przewlekłej dekstrometorfanu bromowodorku, przeprowadzone na szczurach (w dawkach 0,1; 1; 10; 100 mg/kg mc. przez okres 13, 27 tygodni) oraz na psach (przez 14 tygodni), wykazały jedynie spadek masy ciała zwierząt o 10-20% u osobników przyjmujących najwyższą dawkę przez okres 13 tygodni.¹⁶

Stan wiedzy o bezpieczeństwie przedklinicznym liścia melisy

Analiza dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania liścia melisy wskazuje na pewne ograniczenia w posiadanych informacjach. Większość preparatów zawierających liść melisy cechuje się brakiem kompleksowych badań przedklinicznych, co jest zgodne z wymaganiami regulacyjnymi dla tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych.¹⁷

Najistotniejsze zidentyfikowane ryzyko dotyczy potencjalnego wpływu wodnych wyciągów z liścia melisy na aktywność hormonu tyreotropowego (TSH), co może mieć znaczenie dla pacjentów z zaburzeniami czynności tarczycy. Kliniczne znaczenie tego zjawiska wymaga jednak dalszych badań i oceny.¹⁸¹⁹

Brak jest również danych dotyczących genotoksyczności, toksyczności reprodukcyjnej i potencjału rakotwórczego samego liścia melisy.²⁰ Dane dotyczące preparatów złożonych zawierających liść melisy (np. Iberogast Balance) wskazują na brak szczególnych zagrożeń dla ludzi w zakresie toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz toksycznego wpływu na rozrodczość i rozwój.²¹