Przeciwwskazania stosowania
Liść melisy

Przeciwwskazania stosowania liścia melisy: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Liść melisy (Melissa officinalis L., folium) stanowi cenioną substancję roślinną stosowaną w różnych preparatach leczniczych. Mimo licznych właściwości terapeutycznych, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd przeciwwskazań i sytuacji klinicznych, w których należy odradzić pacjentom stosowanie preparatów zawierających liść melisy.¹

Nadwrażliwość na melisę i jej składniki

Podstawowym i bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających liść melisy jest nadwrażliwość na substancję czynną. Oznacza to, że pacjentom, u których stwierdzono alergię na liść melisy, należy jednoznacznie odradzić przyjmowanie jakichkolwiek preparatów zawierających tę substancję, niezależnie od jej stężenia w produkcie leczniczym.²

W przypadku preparatów złożonych, takich jak DexaCaps, które zawiera wyciąg suchy z liścia melisy (DER 6-8:1) w ilości 50 mg, przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie produktu.³

Nadwrażliwość krzyżowa na rośliny spokrewnione

W przypadku preparatów złożonych zawierających liść melisy, należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej. W przypadku produktu Iberogast Balance, który zawiera wyciąg płynny z liścia melisy (Melissa officinalis L., folium) w stężeniu 0,15 mL na 1 mL produktu, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na inne rośliny z rodziny Apiaceae lub Asteraceae.⁴

Przeciwwskazania dla produktów złożonych zawierających melisę

Dla produktów złożonych, w których liść melisy jest jednym z komponentów, istnieją dodatkowe przeciwwskazania związane z innymi substancjami czynnymi lub właściwościami preparatu:

Preparat DexaCaps

W przypadku produktu DexaCaps, który oprócz wyciągu suchego z liścia melisy (50 mg) zawiera dekstrometorfanu bromowodorek (20 mg) i wyciąg suchy z kwiatostanu lipy (167 mg), przeciwwskazania obejmują:⁵

• Kaszel z dużą ilością wydzieliny
• Astma oskrzelowa
• Ciężka niewydolność wątroby
• Niewydolność oddechowa lub ryzyko jej wystąpienia
• Jednoczesne przyjmowanie inhibitorów MAO i okres do 14 dni po ich odstawieniu
• Jednoczesne stosowanie u pacjentów przyjmujących selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Jednoczesne stosowanie z lekami mukolitycznymi

⁶

Preparat Melisana Klosterfrau Original

W przypadku produktu Melisana Klosterfrau Original, który zawiera olejki lotne z liści melisy (536 mg) oraz innych surowców roślinnych w etanolu, przeciwwskazania różnią się w zależności od drogi podania:⁷

Stosowanie doustne:

• Nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
• Owrzodzenie żołądka i dwunastnicy

⁸

Stosowanie miejscowe na skórę:

• Nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, np. cynamon (aldehyd cynamonowy), balsam peruwiański (tzw. uczulenie krzyżowe)
• Uszkodzona skóra (np. po oparzeniach)
• Rany otwarte
• Choroby skóry, takie jak wyprysk (egzema)

⁹

Preparat Nervomix Forte

W przypadku produktu Nervomix Forte, zawierającego liść melisy (52,5 mg) w połączeniu z korzeniem kozłka lekarskiego, szyszkami chmielu i zielem dziurawca, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie produktu.¹⁰

Szczególne ostrzeżenia dla preparatów z melisą

Warto zauważyć, że w przypadku preparatów złożonych zawierających liść melisy, szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności mogą wynikać z obecności innych składników aktywnych. Na przykład:

• W przypadku preparatów zawierających dekstrometorfan (jak DexaCaps), należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu oddechowego, astmą oskrzelową czy przewlekłymi chorobami płuc.¹¹
• W przypadku preparatów zawierających ziele dziurawca (jak Nervomix Forte), należy uwzględnić możliwe interakcje z innymi lekami oraz zwiększoną wrażliwość na światło słoneczne.¹²
• W przypadku preparatów zawierających wysokie stężenie etanolu (jak Melisana Klosterfrau Original z zawartością 66,8% (V/V) etanolu), należy uwzględnić przeciwwskazania dotyczące stosowania alkoholu.¹³

Podsumowanie kliniczne

Analiza przeciwwskazań dla liścia melisy i preparatów go zawierających pozwala na sformułowanie następujących klinicznych rekomendacji:

1. Bezwzględne przeciwwskazanie stanowi nadwrażliwość na liść melisy.¹⁴
2. W przypadku produktów złożonych, należy uwzględnić przeciwwskazania wynikające z obecności innych substancji czynnych, np. dekstrometorfanu, dziurawca, alkoholu etylowego.¹⁵
3. Należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej na inne rośliny z rodzin Apiaceae lub Asteraceae, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem alergicznym.¹⁶
4. Przy stosowaniu miejscowym (np. Melisana Klosterfrau Original), należy unikać aplikacji na uszkodzoną skórę, otwarte rany oraz w przypadku chorób skóry, takich jak wyprysk.¹⁷
5. W przypadku preparatów zawierających melisę i dekstrometorfan (np. DexaCaps), nie należy ich stosować przy kaszlu z dużą ilością wydzieliny, astmie oskrzelowej, ciężkiej niewydolności wątroby oraz niewydolności oddechowej lub ryzyku jej wystąpienia.¹⁸

Znajomość przeciwwskazań do stosowania liścia melisy jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować historię choroby pacjenta, uwzględniając wszelkie stany alergiczne, choroby współistniejące oraz stosowane jednocześnie leki, zanim zaleci preparaty zawierające tę substancję roślinną.