Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas alfa-linolenowy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kwasu alfa-linolenowego

Kwas alfa-linolenowy (ALA) to niezbędny kwas tłuszczowy omega-3 występujący w różnych preparatach do żywienia pozajelitowego. Ocena jego bezpieczeństwa opiera się na badaniach przedklinicznych przeprowadzonych dla produktów leczniczych zawierających tę substancję, takich jak Lipidem oraz Lipofundin MCT/LCT w stężeniach 10% i 20%.¹²³

Badania toksyczności po wielokrotnym podaniu

W przypadku produktów zawierających kwas alfa-linolenowy, przeprowadzono sześciotygodniowe badania toksyczności z wykorzystaniem modeli zwierzęcych (psy i króliki). Najwyższa testowana dawka dożylna wynosiła 4,6 g tłuszczów/kg masy ciała dla królików oraz 6 g tłuszczów/kg masy ciała dla psów. W trakcie badań zaobserwowano jedynie niewielkie zmiany w ogólnym zachowaniu zwierząt, natomiast nie stwierdzono istotnych objawów zatrucia. Co ważne, nie wykryto żadnych biochemicznych ani histologicznych oznak uszkodzenia wątroby lub innych narządów.⁴⁵

Należy zaznaczyć, że dane przedkliniczne dla produktów Lipofundin MCT/LCT są dostępne jedynie dla dawek wynoszących 2- lub 3-krotność maksymalnych dawek dobowych przewidzianych u ludzi. W trakcie tych badań prędkość infuzji znacząco przekraczała zalecane wartości terapeutyczne – 29-krotnie w badaniach na psach oraz 353-krotnie w badaniach na myszach. Pomimo tak wysokich ekspozycji nie zaobserwowano istotnych efektów toksycznych, co świadczy o wysokim profilu bezpieczeństwa kwasu alfa-linolenowego.⁶⁷

Badania toksycznego wpływu na rozród i rozwój

W przypadku produktu Lipidem przeprowadzono szczegółowe badania toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa z wykorzystaniem emulsji tłuszczowej zawierającej dwukrotnie więcej triglicerydów kwasów omega-3 niż w produkcie końcowym i odpowiednio mniej triglicerydów długołańcuchowych omega-6. Badania te nie ujawniły żadnych innych działań poza oczekiwanymi efektami związanymi z podaniem dużych dawek lipidów.⁸

W specjalistycznym badaniu toksycznego wpływu na rozród przeprowadzonym u królików przy dawce 2 g lipidów/kg masy ciała na dobę przez 12 dni nie zaobserwowano żadnych dowodów na działanie embriotoksyczne ani teratogenne związane z kwasem alfa-linolenowym i innymi składnikami emulsji.⁹

Doświadczenia na zwierzętach przeprowadzone przy dawkach przewidywanych dla człowieka dla preparatów Lipofundin MCT/LCT nie wykazały wpływu na płodność lub rozmnażanie. Wpływ teratogenny nie był szczegółowo badany, ponieważ składniki tych preparatów, w tym kwas alfa-linolenowy, są substancjami naturalnymi i pośrednimi produktami fizjologicznego metabolizmu, dlatego nie zakładano ich teratogennego działania.¹⁰¹¹

Potencjalne działanie mutagenne i rakotwórcze

Potencjalne działanie mutagenne i rakotwórcze kwasu alfa-linolenowego w preparatach Lipofundin MCT/LCT nie było badane, ponieważ składniki tych produktów są naturalnymi składnikami odżywczymi i/lub pośrednimi produktami fizjologicznego metabolizmu. Z tego względu nie przeprowadzono standardowych badań genotoksyczności i kancerogenności, gdyż nie istnieją przesłanki sugerujące potencjał mutagenny czy kancerogenny kwasu alfa-linolenowego.¹²¹³

Właściwości uczulające

Przeprowadzone badania toksykologiczne nie wykazały właściwości uczulających preparatów zawierających kwas alfa-linolenowy (Lipofundin MCT/LCT), co wskazuje na niskie ryzyko reakcji alergicznych związanych z tą substancją.¹⁴¹⁵

Potencjalny wpływ fitoestrogenu β-sitosterolu

W kontekście oceny bezpieczeństwa kwasu alfa-linolenowego warto zwrócić uwagę na obecność fitoestrogenu β-sitosterolu, który występuje w wielu olejach roślinnych, szczególnie w oleju sojowym stanowiącym źródło kwasu alfa-linolenowego w analizowanych preparatach. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano, że po podskórnym i dopochwowym podawaniu czystego β-sitosterolu występowało upośledzenie płodności szczurów i królików.¹⁶

U samców szczurów zaobserwowano zmniejszenie masy jąder i zawartości plemników w nasieniu, natomiast u samic królików odnotowano mniejszy wskaźnik ciąż po podaniu czystego β-sitosterolu. Jednakże, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, zaobserwowane działania u zwierząt nie mają istotnego odniesienia do praktyki klinicznej, co sugeruje bezpieczeństwo stosowania kwasu alfa-linolenowego u ludzi, pomimo obecności β-sitosterolu w produktach zawierających olej sojowy.¹⁷

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa kwasu alfa-linolenowego

Dane z badań przedklinicznych jednoznacznie wskazują, że kwas alfa-linolenowy charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa. Badania toksyczności po wielokrotnym podaniu, ocena wpływu na rozród i rozwój potomstwa oraz analiza potencjalnych właściwości uczulających nie wykazały istotnych działań niepożądanych. Brak badań mutagenności i kancerogenności jest uzasadniony naturą kwasu alfa-linolenowego jako składnika odżywczego występującego naturalnie w organizmie.

Potencjalne obawy związane z obecnością fitoestrogenu β-sitosterolu w produktach zawierających olej sojowy jako źródło kwasu alfa-linolenowego nie mają, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, istotnego odniesienia do praktyki klinicznej. Bezpieczeństwo stosowania kwasu alfa-linolenowego w postaci emulsji do infuzji jest potwierdzone szerokimi badaniami przedklinicznymi, nawet przy znacznym przekroczeniu dawek i prędkości infuzji stosowanych w warunkach klinicznych.¹⁸¹⁹²⁰