Właściwości farmakokinetyczne
Kwas alfa-linolenowy

Kwas alfa-linolenowy (ALA), niezbędny kwas tłuszczowy omega-3, występuje w emulsjach tłuszczowych do infuzji w stężeniach od 2,5 do 11,0 g/l, w zależności od preparatu (Lipofundin MCT/LCT 10%: 2,5–5,5 g/l, Lipofundin MCT/LCT 20%: 5,0–11,0 g/l, Lipidem 20%: 4,0–8,8 g/l). Biodostępność ALA po podaniu dożylnym wynosi 100%, co oznacza całkowite wchłanianie do krwiobiegu. Maksymalne stężenie triglicerydów w surowicy nie powinno przekraczać 4,6 mmol/l, a ich poziom zależy od dawki, szybkości infuzji oraz stanu metabolicznego i odżywienia pacjenta. ALA jest transportowany przez łożysko za pośrednictwem specyficznych białek błonowych i cytozolowych, co umożliwia jego selektywne przekazywanie do krwiobiegu płodu, choć mechanizmy tego procesu nie są jeszcze w pełni poznane.

  1. Właściwości farmakokinetyczne kwasu alfa-linolenowego
    1. Biodostępność i dystrybucja
    2. Transport przez łożysko
    3. Biotransformacja
    4. Eliminacja
    5. Porównanie zawartości kwasu alfa-linolenowego w różnych emulsjach tłuszczowych
    6. Kolejne rozdziały

Właściwości farmakokinetyczne kwasu alfa-linolenowego

Kwas alfa-linolenowy (ALA) jest niezbędnym kwasem tłuszczowym z rodziny omega-3, występującym w różnych stężeniach w emulsjach tłuszczowych do infuzji. Jego zawartość waha się od 2,5-5,5 g/l w Lipofundin MCT/LCT 10%, do 5,0-11,0 g/l w Lipofundin MCT/LCT 20% oraz 4,0-8,8 g/l w Lipidem.123

Biodostępność i dystrybucja

Ze względu na dożylną drogę podania emulsji tłuszczowych zawierających kwas alfa-linolenowy, jego biodostępność wynosi 100%. Oznacza to, że cała podana dawka tego kwasu tłuszczowego natychmiast dostaje się do krwiobiegu.45

Maksymalne stężenie triglicerydów w surowicy, w tym tych zawierających kwas alfa-linolenowy, zależy od kilku kluczowych czynników: wielkości dawki, szybkości infuzji, stanu metabolicznego pacjenta oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak stężenie lipidów na czczo i ogólny stan odżywienia. Przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami stężenie triglicerydów w osoczu nie powinno przekraczać 4,6 mmol/l.678

Transport przez łożysko

Kwas alfa-linolenowy, jako wielonienasycony kwas tłuszczowy o długim łańcuchu, podlega szczególnym mechanizmom transportu przez łożysko. Tkanki łożyska preferencyjnie wychwytują wielonienasycone kwasy tłuszczowe o długiej długości łańcucha (w tym ALA) z krwiobiegu matki i regulują ich przekazywanie do krwiobiegu płodu.91011

Transport kwasów tłuszczowych przez łożysko jest procesem złożonym, angażującym liczne białka związane z błoną komórkową oraz białka cytozolowe wiążące kwasy tłuszczowe. Do dzisiaj dokładny mechanizm tego procesu nie został w pełni wyjaśniony. Łożysko pobiera z krwiobiegu matki zarówno niezestryfikowane kwasy tłuszczowe, jak i kwasy tłuszczowe uwalniane na drodze działania lipazy lipoproteinowej i śródbłonkowej.1213

Niezestryfikowane kwasy tłuszczowe, w tym kwas alfa-linolenowy, przenikają do komórek łożyska na drodze dyfuzji biernej lub za pośrednictwem specyficznych białek błonowych. Po wniknięciu do komórki, kwasy te łączą się z cytozolowymi białkami wiążącymi kwasy tłuszczowe, co umożliwia ich interakcję z organellami subkomórkowymi, takimi jak siateczka śródplazmatyczna, mitochondria, krople lipidowe i peroksysomy.1415

Biotransformacja

Po podaniu dożylnym emulsji tłuszczowej zawierającej kwas alfa-linolenowy, triglicerydy są hydrolizowane do glicerolu i kwasów tłuszczowych. Uwolniony kwas alfa-linolenowy, podobnie jak inne kwasy tłuszczowe, włączany jest w szereg procesów metabolicznych, w tym:161718

  • Wytwarzanie energii – kwas alfa-linolenowy może być utleniany w komórkach w celu produkcji ATP
  • Syntezę biologicznie czynnych molekuł – może być prekursorem dla dłuższych i bardziej nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, takich jak kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA)
  • Glukoneogenezę – włączanie fragmentów węglowych kwasu alfa-linolenowego w proces syntezy glukozy
  • Resyntezę tłuszczów – ponowne wbudowywanie do triglicerydów i fosfolipidów

192021

W przypadku produktu Lipidem, kwas alfa-linolenowy, podobnie jak inne triglicerydy kwasów omega-3, może być zarówno całkowicie utleniany do CO2 i wody, jak i wbudowywany do błon komórkowych, a następnie metabolizowany do eikozanoidów i cytokin.22

Eliminacja

Triglicerydy zawierające kwas alfa-linolenowy podlegają pełnemu metabolizmowi w organizmie. Większość produktów emulsji tłuszczowych, w tym tych zawierających kwas alfa-linolenowy, charakteryzuje się krótkim okresem półtrwania w osoczu, wynoszącym około 9 minut w przypadku preparatów Lipofundin MCT/LCT.2324

Kwas alfa-linolenowy, jako składnik triglicerydów oleju sojowego i triglicerydów omega-3, jest całkowicie metabolizowany do dwutlenku węgla (CO2) i wody (H2O).252627

Szybkość utleniania kwasu alfa-linolenowego i innych tłuszczów podawanych w infuzji jest zmienna – od 30% do 70% podanych tłuszczów jest utlenianych w ciągu 24 godzin. Prędkość eliminacji zależy w dużej mierze od kilku czynników, w tym stanu odżywienia pacjenta, równowagi hormonalnej oraz jednoczesnej infuzji roztworu glukozy.28

Niewielkie ilości tłuszczów, w tym kwasu alfa-linolenowego, mogą być tracone podczas fizjologicznego procesu obumierania komórek skóry i nabłonka.2930

Istotne jest, że praktycznie nie dochodzi do wydalania kwasu alfa-linolenowego przez nerki, co potwierdza jego całkowity metabolizm w organizmie.313233

Porównanie zawartości kwasu alfa-linolenowego w różnych emulsjach tłuszczowych

Produkt leczniczy Stężenie emulsji Zawartość kwasu alfa-linolenowego (g/l) Stosunek do kwasu linolowego (omega-6)
Lipofundin MCT/LCT 10% 10% 2,5 – 5,5 1:5,3 – 1:9,6
Lipofundin MCT/LCT 20% 20% 5,0 – 11,0 1:5,3 – 1:9,6
Lipidem 20% 4,0 – 8,8 1:5,3 – 1:9,6

343536

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl