Wskazania do stosowania
Cisplatyna

Wskazania do stosowania cisplatyny

Cisplatyna to skuteczny lek przeciwnowotworowy, stosowany w leczeniu wielu typów nowotworów złośliwych. Dostępny jest w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 1 mg/ml. Produkty lecznicze zawierające cisplatynę (Cisplatin-Ebewe, Cisplatinum Accord) są wskazane w leczeniu szerokiego spektrum nowotworów złośliwych.^{1 2}

Nowotwory układu moczowo-płciowego

Cisplatynę można rekomendować pacjentom z nowotworami układu moczowo-płciowego, szczególnie w przypadkach:³

• Raka jąder – szczególnie w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami
• Raka jajników – w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami
• Raka pęcherza moczowego – w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami
• Raka szyjki macicy – stosowanego w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi lub radioterapią

⁴

Nowotwory głowy i szyi

Cisplatyną można leczyć pacjentów z płaskonabłonkowym rakiem głowy i szyi, zwłaszcza w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami. Substancja ta wykazuje skuteczność w przypadkach trudno poddających się leczeniu, wymagających intensywnego podejścia terapeutycznego.^{5 6}

Nowotwory układu oddechowego

W przypadku nowotworów płuca, cisplatyna jest wskazana w leczeniu:⁷

• Niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) – w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami
• Drobnokomórkowego raka płuca (DRP) – w stadiach zaawansowanych lub z przerzutami

⁸

Strategie leczenia cisplatyną

Cisplatyna może być stosowana w różnych schematach terapeutycznych, w zależności od typu nowotworu, jego zaawansowania oraz stanu klinicznego pacjenta:⁹

• Monoterapia – w wybranych przypadkach klinicznych cisplatyna może być stosowana jako jedyny lek chemioterapeutyczny
• Terapia skojarzona – najczęściej stosowana strategia, gdzie cisplatynę łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi w celu zwiększenia skuteczności leczenia i przełamania oporności nowotworów
• Chemioterapia skojarzona z radioterapią – szczególnie istotna w leczeniu raka szyjki macicy, gdzie cisplatyna może być stosowana równocześnie z napromienianiem

^{10 11}

Szczegółowe zalecenia stosowania cisplatyny

Decyzja o zastosowaniu cisplatyny powinna opierać się na dokładnej ocenie stanu klinicznego pacjenta, zaawansowania choroby nowotworowej, a także przewidywanych korzyści w stosunku do potencjalnych działań niepożądanych. Substancja jest dostępna w różnych opakowaniach (fiolki 10 ml, 20 ml, 50 ml, 100 ml dla Cisplatin-Ebewe oraz 10 ml, 25 ml, 50 ml, 100 ml dla Cisplatinum Accord), co pozwala na precyzyjne dobranie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta.^{12 13}

Zalecenia dla poszczególnych typów nowotworów

Przy podejmowaniu decyzji o wdrożeniu leczenia cisplatyną u pacjenta, należy uwzględnić szczegółowe zalecenia dla poszczególnych typów nowotworów:¹⁴

Rak jąder

W przypadku raka jąder, cisplatyna stanowi podstawę schematu chemioterapii BEP (bleomycyna, etopozyd, cisplatyna) lub EP (etopozyd, cisplatyna). Jest szczególnie zalecana w przypadkach:^{15 16}

• Zaawansowanego raka jąder (stadium II i III)
• Choroby przerzutowej
• Nawrotowej choroby po wcześniejszym leczeniu

¹⁷

Rak jajników

W raku jajników cisplatyna jest stosowana w skojarzeniu z paklitakselem, karboplatyną lub innymi lekami. Rekomendowana jest w:^{18 19}

• Zaawansowanych stadiach choroby (FIGO III i IV)
• Chorobie przerzutowej
• Leczeniu uzupełniającym po zabiegu chirurgicznym
• Chemioterapii neoadjuwantowej przed zabiegiem cytoredukcji

²⁰

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy jest szczególnym wskazaniem, gdzie cisplatyna może być stosowana zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, a także jako radiouczulacz w połączeniu z radioterapią. Zalecana jest w:^{21 22}

• Zaawansowanym miejscowo raku szyjki macicy (IB2-IVA) – radiochemioterapia równoczesna
• Przerzutowej chorobie (IVB) – chemioterapia paliatywna
• Leczeniu nawrotów po pierwotnej terapii

²³

Rak pęcherza moczowego

W przypadku raka pęcherza moczowego, cisplatyna jest składnikiem schematów MVAC (metotreksat, winblastyna, doksorubicyna, cisplatyna) lub GC (gemcytabina, cisplatyna). Stosowana jest w:^{24 25}

• Miejscowo zaawansowanym raku (T3b-T4)
• Chorobie z przerzutami do węzłów chłonnych lub narządów odległych
• Chemioterapii neoadjuwantowej przed cystektomią radykalną
• Chemioterapii adjuwantowej po cystektomii radykalnej w grupach wysokiego ryzyka nawrotu

²⁶

Nowotwory głowy i szyi – zalecenia

Cisplatyna w nowotworach głowy i szyi jest stosowana najczęściej w skojarzeniu z fluorouracylem i taksanami. Wskazania obejmują:^{27 28}

• Miejscowo zaawansowane guzy (stadium III i IV)
• Chorobę przerzutową
• Radiochemioterapię równoczesną w celu zachowania narządów
• Chemioterapię indukcyjną przed definitywnym leczeniem
• Leczenie nawrotów miejscowych i regionalnych

²⁹

Rak płuca

W przypadku raka płuca, cisplatyna jest kluczowym składnikiem wielu schematów chemioterapii, zarówno w niedrobnokomórkowym, jak i drobnokomórkowym raku płuca. Wskazania obejmują:^{30 31}

1. Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP):
   • Stadium IIIA i IIIB – chemioradioterapia równoczesna lub sekwencyjna
   • Stadium IV – chemioterapia paliatywna (najczęściej w skojarzeniu z gemcytabiną, pemetreksedem, winorelbiną lub taksanami)
   • Leczenie uzupełniające po resekcji we wczesnych stadiach choroby
2. Drobnokomórkowy rak płuca (DRP):
   • Choroba ograniczona – chemioterapia w skojarzeniu z radioterapią
   • Choroba rozległa – chemioterapia paliatywna (najczęściej w skojarzeniu z etopozydem)

³²

Cisplatyna jest dostępna w postaci przejrzystego, bezbarwnego roztworu (Cisplatin-Ebewe) lub klarownego, bezbarwnego do bladożółtego roztworu (Cisplatinum Accord), co umożliwia dokładne przygotowanie i podanie odpowiedniej dawki.^{33 34}