Interakcje
Cisplatyna

Interakcje cisplatyny z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cisplatyna, jako silny lek cytostatyczny, może wchodzić w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Podczas stosowania cisplatyny w skojarzeniu z innymi lekami o odpowiednich mechanizmach działania może występować toksyczność addytywna, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej i monitorowania stanu pacjenta¹.

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Jednoczesne podawanie produktów leczniczych o działaniu nefrotoksycznym nasila toksyczne działanie cisplatyny na nerki. Do leków tych należą: cefalosporyny, antybiotyki aminoglikozydowe, amfoterycyna B oraz środki kontrastujące²³. Nefrotoksyczność może ulegać nasileniu przez antybiotyki aminoglikozydowe podawane jednocześnie lub 1-2 tygodnie po leczeniu cisplatyną⁴.

Produkty lecznicze obniżające ciśnienie, takie jak furosemid, hydralazyna, diazoksyd i propranolol, mogą nasilać nefrotoksyczność spowodowaną cisplatyną⁵. Z wyjątkiem pacjentów otrzymujących dawki cisplatyny większe niż 60 mg/m² pc., u których wydalanie moczu jest mniejsze niż 1000 ml w ciągu 24 godzin, nie należy stosować diurezy wymuszonej za pomocą pętlowych leków moczopędnych ze względu na możliwość uszkodzenia nerek i wystąpienia ototoksyczności⁶⁷.

Interakcje z lekami wydalanymi przez nerki

Podczas leczenia cisplatyną oraz po jego zakończeniu zaleca się zachowanie ostrożności wobec substancji wydalanych głównie przez nerki, takich jak bleomycyna i metotreksat, ze względu na możliwość zmniejszonego wydalania przez nerki⁸⁹.

Interakcje z ifosfamidem

Toksyczne działanie ifosfamidu może być większe podczas stosowania z cisplatyną lub u pacjentów uprzednio leczonych cisplatyną¹⁰¹¹. Jednoczesne stosowanie ifosfamidu powoduje zwiększone wydalanie białka¹². Ifosfamid (który podawany w monoterapii nie ma działania ototoksycznego) może nasilać ubytki słuchu wywołane przez cisplatynę¹³. Ifosfamid zwiększa ryzyko utraty słuchu wskutek jednoczesnego stosowania z cisplatyną¹⁴.

Interakcje z lekami ototoksycznymi

Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych o działaniu ototoksycznym, takich jak antybiotyki aminoglikozydowe i diuretyki pętlowe, nasila toksyczny wpływ cisplatyny na słuch¹⁵¹⁶.

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Podczas leczenia cisplatyną stężenie leków przeciwdrgawkowych w surowicy może utrzymywać się poniżej zakresu terapeutycznego¹⁷¹⁸. Cisplatyna może hamować wchłanianie jednocześnie stosowanej fenytoiny, prowadząc do osłabienia kontroli napadów drgawkowych¹⁹. Jest to prawdopodobnie spowodowane zmniejszonym wchłanianiem i/lub zwiększonym metabolizmem²⁰. Należy monitorować stężenie fenytoiny w osoczu i odpowiednio dostosowywać dawkę²¹. Rozpoczęcie nowej terapii przeciwpadaczkowej podczas leczenia cisplatyną jest bezwzględnie przeciwwskazane²².

Interakcje z lekami maskującymi ototoksyczność

Jednoczesne zastosowanie cisplatyny i leków przeciwhistaminowych, buklizyny, cyklizyny, loksapiny, meklozyny, fenotiazyn, tioksantenów lub trimetobenzamidów może maskować objawy ototoksyczności (takie jak zawroty głowy i szum w uszach)²³²⁴.

Interakcje z lekami mielosupresyjnymi

Jednoczesne stosowanie leków hamujących czynność szpiku kostnego lub napromieniania nasila mielosupresyjne działanie cisplatyny²⁵. Hamowanie czynności szpiku wywołane przez cisplatynę będzie sumować się z podobną toksycznością innych, podawanych jednocześnie leków²⁶.

Interakcje z paklitakselem

Podawanie cisplatyny przed infuzją paklitakselu może spowodować zmniejszenie klirensu paklitakselu o 33%, co może nasilić działanie neurotoksyczne²⁷²⁸.

Interakcje z docetakselem

W klinicznym badaniu u pacjentów z przerzutami nowotworu lub zaawansowaną postacią nowotworu docetaksel stosowany jednocześnie z cisplatyną powodował cięższe, zależne od dawki działania neurotoksyczne (zaburzenia czuciowe) niż wtedy, gdy stosowany był w porównywalnych dawkach w monoterapii²⁹.

Interakcje ze szczepionkami

Podawanie szczepionki przeciwko żółtej febrze jest ściśle przeciwwskazane z powodu ryzyka zakończonego zgonem układowego odczynu poszczepiennego³⁰. Ze względu na ryzyko uogólnionej choroby zaleca się stosowanie inaktywowanej szczepionki, jeśli jest dostępna³¹.

W ciągu trzech miesięcy od zakończenia leczenia cisplatyną nie należy podawać żywych szczepionek wirusowych³².

Interakcje z pyrydoksyną i altretaminą

W randomizowanym badaniu u pacjentek z zaawansowanym rakiem jajnika jednoczesne podawanie pirydoksyny i altretaminy (heksametylomelaminy) oraz cisplatyny ujemnie wpływało na czas uzyskania odpowiedzi na leczenie³³³⁴.

Interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

W związku ze znacznymi różnicami międzyosobniczymi w krzepliwości krwi podczas choroby nowotworowej i możliwością interakcji między doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi i lekami stosowanymi w chemioterapii, należy regularnie monitorować czas protrombinowy (współczynnik INR)³⁵³⁶.

Interakcje z innymi lekami

W kilku przypadkach obserwowano zmniejszenie stężenia litu we krwi po leczeniu cisplatyną podawaną w skojarzeniu z bleomycyną i etopozydem. Z tego względu zaleca się monitorowanie stężenia litu³⁷³⁸.

Cisplatyna podawana jednocześnie z bleomycyną i winblastyną może spowodować wystąpienie objawu Raynauda³⁹.

Czynniki chelatujące, jak penicylamina, mogą osłabiać skuteczność cisplatyny⁴⁰.

Ponieważ cisplatyna zwiększa stężenie kwasu moczowego w surowicy, podczas jednoczesnego stosowania z cisplatyną konieczne może być dostosowanie dawki allopurynolu, kolchicyny, probenecydu lub sulfinpirazonu⁴¹⁴².

Podczas jednoczesnego stosowania cisplatyny i cyklosporyny należy wziąć pod uwagę możliwość nadmiernej immunosupresji z ryzykiem limfoproliferacji⁴³.

Cisplatyna może wchodzić w interakcje z glinem⁴⁴.

Interakcje cisplatyny z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii cisplatyną nie jest zalecane ze względu na kilka istotnych czynników ryzyka:

• Alkohol może nasilać działanie emetogenne (wywołujące nudności i wymioty) cisplatyny, co może znacząco obniżyć komfort pacjenta podczas terapii⁴⁵
• Spożywanie alkoholu może zwiększać hepatotoksyczność, co w połączeniu z potencjalną hepatotoksycznością cisplatyny może prowadzić do nasilenia uszkodzenia wątroby⁴⁶
• Alkohol może nasilać efekt odwodnienia organizmu, co przy jednoczesnym stosowaniu cisplatyny, która wymaga odpowiedniego nawodnienia pacjenta, może zwiększać ryzyko nefrotoksyczności⁴⁷
• Alkohol może potencjalnie wchodzić w interakcje z lekami przeciwwymiotnymi stosowanymi podczas terapii cisplatyną, co może zmniejszać ich skuteczność lub zwiększać działania niepożądane⁴⁸

Z powyższych powodów zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii cisplatyną oraz przez co najmniej 72 godziny po zakończeniu wlewu leku.

Tabela interakcji cisplatyny