Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Xanax SR

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa stosowania alprazolamu, substancji czynnej produktu leczniczego Xanax SR, dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnego ryzyka związanego z długotrwałym stosowaniem tego leku. Dane te obejmują wyniki badań dotyczących mutagenności, rakotwórczości oraz wpływu na płodność i narządy zmysłów, przeprowadzonych na różnych modelach zwierzęcych.¹

Badania mutagenności

Przeprowadzone badania mutagenności alprazolamu nie wykazały potencjału genotoksycznego. W teście Amesa in vitro nie zaobserwowano mutagennego działania alprazolamu. Ponadto, substancja ta nie indukowała aberracji chromosomowych w teście mikrojąder przeprowadzonym in vitro na szczurach, nawet przy zastosowaniu dawki 100 mg/kg masy ciała, która 500-krotnie przewyższa maksymalną dawkę zalecaną do stosowania u ludzi (10 mg na dobę).²

Badania rakotwórczości

Długoterminowe, dwuletnie badania biologiczne przeprowadzone na gryzoniach nie dostarczyły dowodów na potencjalne działanie rakotwórcze alprazolamu. W badaniach przeprowadzonych na szczurach stosowano dawki sięgające 30 mg/kg masy ciała na dobę (150-krotnie przewyższające maksymalną dawkę zalecaną u ludzi wynoszącą 10 mg na dobę). W przypadku myszy, maksymalna podawana dawka wynosiła 10 mg/kg masy ciała na dobę (50-krotnie przewyższająca maksymalną dawkę zalecaną u ludzi). W żadnym z tych badań nie zaobserwowano zwiększonej częstości występowania nowotworów.³

Wpływ na płodność

Badania wpływu alprazolamu na płodność u szczurów nie wykazały negatywnego oddziaływania na zdolności rozrodcze, nawet przy zastosowaniu dawki 5 mg/kg masy ciała na dobę. Dawka ta jest 25-krotnie wyższa od maksymalnej zalecanej dawki dobowej u ludzi (10 mg). Wyniki te sugerują, że alprazolam nie powinien upośledzać płodności przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych.⁴

Wpływ na narząd wzroku i inne działania niepożądane

W badaniach na szczurach stwierdzono, że długotrwałe podawanie alprazolamu doustnie przez okres dwóch lat w dawkach 3, 10 i 30 mg/kg masy ciała na dobę (15 do 150 razy przewyższających maksymalne dawki zalecane u ludzi) powodowało zależny od dawki wzrost częstości występowania określonych zmian ocznych, takich jak:

• Zaćma – obserwowana głównie u samic szczurów
• Wrastanie naczyń w rogówkę – stwierdzane przede wszystkim u samców szczurów

Istotne jest, że wymienione zmiany oczne pojawiały się dopiero po 11 miesiącach terapii, co wskazuje na związek tych zaburzeń z długotrwałą ekspozycją na alprazolam.⁵

Dodatkowo, w badaniach toksyczności przewlekłej prowadzonych przez 12 miesięcy na psach, zaobserwowano występowanie napadów drgawkowych, które niekiedy kończyły się zgonem zwierząt. Napady te występowały po podaniu dawki 3 mg/kg masy ciała na dobę, czyli dawki 15-krotnie przewyższającej maksymalną dawkę zalecaną u ludzi. Zarówno czas trwania, jak i częstość występowania napadów drgawek wykazywały zależność od wielkości zastosowanej dawki.⁶

Należy podkreślić, że obecnie nie wiadomo, czy wyniki uzyskane w badaniach na zwierzętach można bezpośrednio ekstrapolować na populację ludzką. Ocena ryzyka występowania podobnych działań niepożądanych u pacjentów wymaga dalszych badań klinicznych.⁷