Właściwości farmakodynamiczne
Staveran 40 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Staveran

Lek Staveran, zawierający jako substancję czynną chlorowodorek werapamilu, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych antagonistów wapnia o bezpośrednim działaniu nasercowym. Został sklasyfikowany według kodu ATC jako C08DA01, co wskazuje na jego specyficzne miejsce w systemie klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej leków.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania werapamilu jest hamowanie przepływu jonów wapnia (i prawdopodobnie jonów sodu) przez wolne kanały do wnętrza komórek mięśnia sercowego zdolnych do rozprowadzania impulsów elektrycznych oraz komórek kurczliwych. Ponadto, lek oddziałuje na komórki mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych. Działanie przeciwarytmiczne werapamilu wynika przede wszystkim z jego wpływu na wolne kanały wapniowe w komórkach układu przewodzącego serca.²

Wpływ na układ przewodzący serca

Generowanie sygnałów elektrycznych przez węzły zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy jest w istotnym stopniu zależne od napływu jonów wapnia przez wolne kanały. Werapamil, poprzez blokowanie tego napływu, wywołuje następujące efekty w układzie przewodzącym:³

• Zwalnia przewodzenie przedsionkowo-komorowe
• Wydłuża czas trwania efektywnego okresu refrakcji w węźle przedsionkowo-komorowym w sposób powiązany z częstością pracy serca
• Zmniejsza częstość pracy (skurczów) komór u pacjentów z trzepotaniem przedsionków i/lub migotaniem przedsionków
• Przerywa pobudzenie nawrotne w węźle przedsionkowo-komorowym, co może przywrócić prawidłowy rytm zatokowy u pacjentów z napadowymi częstoskurczami nadkomorowymi (PSVT, paroxysmal supraventricular tachycardias)

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, werapamil nie wywiera działania na przewodzenie dodatkowymi drogami.⁴

Wpływ na potencjały czynnościowe

Werapamil charakteryzuje się selektywnym działaniem na różne struktury układu przewodzącego serca. Lek:⁵

• Nie zmienia prawidłowego czasu trwania potencjału czynnościowego przedsionków
• Nie wpływa na przewodzenie wewnątrzkomorowe
• Zmniejsza amplitudę depolaryzacji w włóknach przedsionków
• Obniża prędkość przenoszenia się depolaryzacji i przewodzenia we włóknach przedsionków, na które oddziałuje

Selektywność działania na poszczególne struktury serca

Badania na izolowanym sercu królika wykazały zróżnicowany wpływ werapamilu na poszczególne struktury układu przewodzącego. Stężenia leku, które znacząco oddziaływały na włókna węzła zatokowo-przedsionkowego oraz włókna w górnym i środkowym regionie węzła przedsionkowo-komorowego, wykazywały bardzo niewielki wpływ na włókna w niższym regionie węzła przedsionkowo-komorowego (region NH). Co więcej, werapamil nie wywierał żadnego działania na czas trwania potencjału czynnościowego przedsionków ani na włókna pęczka Hisa.⁶

Wpływ na naczynia i homeostazę wapnia

Istotnym aspektem działania farmakodynamicznego werapamilu jest jego wpływ na układ naczyniowy. Lek nie powoduje skurczu tętnic obwodowych. Ponadto, nie zaburza homeostazy wapnia w organizmie, co potwierdza brak zmian w całkowitym stężeniu wapnia w surowicy krwi pod wpływem stosowania leku.⁷

Wpływ na hemodynamikę

Działanie hemodynamiczne werapamilu obejmuje:⁸

• Zmniejszenie obciążenia następczego serca – efekt ten wynika głównie z rozszerzenia naczyń obwodowych
• Zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego (działanie inotropowe ujemne)

U większości pacjentów, również tych z organiczną chorobą serca, ujemne działanie inotropowe werapamilu jest kompensowane przez zmniejszenie obciążenia następczego. W rezultacie wskaźnik sercowy zazwyczaj nie ulega zmniejszeniu. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z umiarkowanie ciężkim do ciężkiego zaburzeniem czynności serca, u których parametry hemodynamiczne wskazują na znaczny stopień niewydolności (ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej powyżej 20 mmHg, frakcja wyrzutowa poniżej 30%). W tej grupie chorych istnieje ryzyko wystąpienia ostrego pogorszenia niewydolności serca po zastosowaniu werapamilu.⁹