Interakcje leku
Staveran 40 40 mg

Werapamil, metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18, jest silnym inhibitorem CYP3A4 oraz glikoproteiny P (P-gp), co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych o istotnym znaczeniu klinicznym. Interakcje z lekami hamującymi CYP3A4 mogą zwiększać stężenie werapamilu w osoczu, natomiast leki indukujące CYP3A4 obniżają jego stężenie. Przykładowo, ryfampicyna zmniejsza AUC werapamilu o około 97% i Cmax o 94%, a sok grejpfrutowy zwiększa AUC R-werapamilu o 49% i S-werapamilu o 37%. Werapamil zwiększa stężenia wielu leków, takich jak kolchicyna (AUC 2-krotnie), doksorubicyna (AUC 104%, Cmax 61%), statyny metabolizowane przez CYP3A4 (np. symwastatyna AUC 2,6-krotnie, Cmax 4,6-krotnie), a także leków immunosupresyjnych (np. ewerolimus AUC 3,5-krotnie). Konieczne jest monitorowanie stężeń leków i dostosowanie dawek, zwłaszcza w przypadku glikozydów nasercowych, statyn, leków immunosupresyjnych oraz dabigatranu, którego Cmax wzrasta o 180%, a AUC o 150% przy podaniu werapamilu o natychmiastowym uwalnianiu.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Werapamilu chlorowodorek, substancja czynna preparatu Staveran, jest metabolizowany głównie przez izoenzymy cytochromu P450: CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18, co wykazano w badaniach metabolizmu in vitro. Dodatkowo werapamil wykazuje właściwości inhibitora CYP3A4 oraz glikoproteiny P (P-gp), co ma istotne znaczenie kliniczne dla licznych interakcji lekowych. Szczególnej uwagi wymagają interakcje z lekami hamującymi CYP3A4, które mogą powodować zwiększenie stężenia werapamilu w osoczu, oraz z lekami indukującymi CYP3A4, które mogą obniżać jego stężenie w osoczu. Pacjenci przyjmujący Staveran powinni pozostawać pod stałą kontrolą lekarską ze względu na możliwość wystąpienia interakcji.1

Interakcje farmakokinetyczne związane z układem enzymatycznym cytochromu P-450

Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje farmakokinetyczne werapamilu z innymi grupami leków, które mogą mieć znaczenie kliniczne podczas terapii preparatem Staveran.2

Grupa leków Przykłady substancji Efekt interakcji Istotność kliniczna
Leki α-adrenolityczne Prazosyna
Terazosyna
Zwiększenie Cmax prazosyny o około 40%
Zwiększenie AUC terazosyny o około 24% i Cmax o około 25%
Addycyjne działanie hipotensyjne
Zwiększone ryzyko niedociśnienia
Leki przeciwarytmiczne Flekainid
Chinidyna
Niewielki wpływ na klirens osoczowy flekainidu (<~10%)
Zmniejszenie klirensu chinidyny po podaniu doustnym (~35%)
Możliwe niedociśnienie
U pacjentów z kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu może wystąpić obrzęk płuc
Leki rozszerzające oskrzela Teofilina Zmniejszenie klirensu po podaniu doustnym i klirensu układowego (~20%)
U palaczy zmniejszenie klirensu było mniejsze i wynosiło ~11%
Możliwe zwiększenie stężenia teofiliny i nasilenie działań niepożądanych
Leki przeciwdrgawkowe Karbamazepina
Fenytoina
Zwiększenie AUC karbamazepiny (~46%) u pacjentów z oporną na leczenie padaczką częściową
Fenytoina zmniejsza stężenie werapamilu w osoczu
Możliwe działania niepożądane karbamazepiny (podwójne widzenie, ból głowy, ataksja, zawroty głowy)
Osłabienie działania werapamilu
Leki przeciwdepresyjne Imipramina Zwiększenie AUC imipraminy (~15%)
Brak wpływu na stężenie czynnego metabolitu – dezypraminy
Umiarkowane znaczenie kliniczne
Leki przeciwcukrzycowe Glibenklamid Zwiększenie Cmax glibenklamidu (~28%), AUC (~26%) Możliwe nasilenie działania hipoglikemizującego
Leki przeciw dnie moczanowej Kolchicyna Zwiększenie AUC kolchicyny (~2,0-krotne) i Cmax (~1,3-krotnie) Konieczne zmniejszenie dawki kolchicyny
Leki stosowane w zakażeniach Klarytromycyna
Erytromycyna
Ryfampicyna
Telitromycyna
Klarytromycyna i erytromycyna – możliwe zwiększenie stężenia werapamilu
Ryfampicyna – zmniejszenie AUC werapamilu (~97%), Cmax (~94%)
Telitromycyna – możliwe zwiększenie stężenia werapamilu
Zwiększone ryzyko działań niepożądanych werapamilu przy klarytromycynie i erytromycynie
Osłabienie działania hipotensyjnego werapamilu przy ryfampicynie
Leki przeciwnowotworowe Doksorubicyna Zwiększenie AUC doksorubicyny (104%) i Cmax (61%) po podaniu doustnym werapamilu u pacjentów z rakiem drobnokomórkowym płuc Zwiększone ryzyko kardiotoksyczności
Barbiturany Fenobarbital Zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym (~ 5-krotnie) Zmniejszenie skuteczności werapamilu
Benzodiazepiny i leki przeciwlękowe Buspiron
Midazolam
Zwiększenie AUC buspironu i Cmax (~3,4-krotnie)
Zwiększenie AUC midazolamu (~3-krotnie) i Cmax (~2-krotnie)
Nasilenie działania sedatywnego i ryzyko nadmiernej sedacji
Leki β-adrenolityczne Metoprolol
Propranolol
Zwiększenie AUC metoprololu (~32,5%) i Cmax (~41%)
Zwiększenie AUC propranololu (~65%) i Cmax (~94%)
Zwiększone ryzyko bradykardii i zaburzeń przewodzenia
Glikozydy nasercowe Digitoksyna
Digoksyna
Zmniejszenie całkowitego klirensu digitoksyny (~27%) i klirensu nerkowego (~29%)
Zwiększenie Cmax digoksyny (~44%), zwiększenie AUC (~50%)
Konieczne zmniejszenie dawki digoksyny i monitorowanie stężenia
Antagoniści receptora H2 Cymetydyna Zwiększenie AUC R-werapamilu (~25%) i S-werapamilu (~40%) Możliwe nasilenie działań niepożądanych werapamilu
Leki immunosupresyjne Cyklosporyna
Ewerolimus
Syrolimus
Takrolimus
Zwiększenie AUC cyklosporyny o ~45%
Ewerolimus: zwiększenie AUC (~3,5-krotnie) i Cmax (~2,3-krotnie)
Syrolimus: zwiększenie AUC (~2,2-krotnie)
Konieczne monitorowanie stężenia leków immunosupresyjnych i ewentualne dostosowanie dawki
Statyny Atorwastatyna
Lowastatyna
Symwastatyna
Zwiększenie AUC symwastatyny (~2,6-krotnie) i Cmax (~4,6-krotnie)
Zwiększenie AUC lowastatyny
Zwiększenie stężenia atorwastatyny
Zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy; konieczne rozpoczynanie od najmniejszej dawki statyny
Antagoniści receptora serotoninowego Almotryptan Zwiększenie AUC almotryptanu (~20%), zwiększenie Cmax (~24%) Umiarkowane znaczenie kliniczne
Leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego Sulfinpyrazon Zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym (~3-krotnie) Zmniejszenie biodostępności werapamilu (~60%); osłabienie działania hipotensyjnego
Produkty naturalne Sok grejpfrutowy
Dziurawiec zwyczajny
Sok grejpfrutowy: zwiększenie AUC R-werapamilu (~49%) i S-werapamilu (~37%)
Dziurawiec: zmniejszenie AUC R-werapamilu (~78%) i S-werapamilu (~80%)
Nie należy stosować soku grejpfrutowego z werapamilem
Dziurawiec znacząco osłabia działanie werapamilu

Interakcje z wybranymi lekami – szczegółowy opis

Leki przeciwwirusowe przeciw HIV

Werapamil może wchodzić w istotne interakcje z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV. Rytonawir i inne inhibitory proteazy HIV wykazują działanie hamujące wobec enzymów metabolizujących werapamil, co może prowadzić do znaczącego zwiększenia stężenia werapamilu w osoczu. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki werapamilu i ścisłe monitorowanie pacjenta.3

Lit

Podczas jednoczesnego stosowania werapamilu i litu obserwowano zwiększoną neurotoksyczność litu, nawet przy prawidłowym lub podwyższonym stężeniu litu w surowicy. Z drugiej strony, dodanie werapamilu może prowadzić do zmniejszenia stężenia litu w surowicy u pacjentów otrzymujących doustnie stałe dawki litu. Dlatego u pacjentów otrzymujących jednocześnie werapamil i lit konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego oraz stężeń litu w surowicy.4

Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe

Badania kliniczne oraz dane z eksperymentów na zwierzętach wskazują, że werapamil może nasilać działanie leków kuraropodobnych i leków depolaryzujących, które blokują przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków z werapamilem może być konieczne zmniejszenie dawek obu preparatów.5

Kwas acetylosalicylowy

Jednoczesne stosowanie werapamilu z kwasem acetylosalicylowym może prowadzić do zwiększonej skłonności do krwawień. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.6

Statyny (inhibitory reduktazy HMG-CoA)

Werapamil może znacząco zwiększać stężenie niektórych statyn, zwłaszcza tych metabolizowanych przez CYP3A4. Dotyczy to przede wszystkim symwastatyny, atorwastatyny i lowastatyny. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia miopatii i rabdomiolizy, terapię tymi statynami u pacjentów przyjmujących werapamil należy rozpoczynać od najmniejszej możliwej dawki, a następnie stopniowo ją zwiększać. U pacjentów już stosujących wymienione statyny, przy włączaniu werapamilu należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny, a następnie ponownie ją dostosować na podstawie stężenia cholesterolu w surowicy.

W przeciwieństwie do wymienionych powyżej statyn, fluwastatyna, prawastatyna i rozuwastatyna nie są metabolizowane przez CYP3A4, więc ryzyko interakcji z werapamilem jest w ich przypadku znacznie mniejsze.7

Leki hipotensyjne, moczopędne i rozszerzające naczynia krwionośne

Werapamil może nasilać działanie innych leków obniżających ciśnienie tętnicze, w tym leków moczopędnych i wazodylatatorów. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków z werapamilem wskazana jest ścisła kontrola ciśnienia tętniczego.8

Iwabradyna

Jednoczesne stosowanie werapamilu z iwabradyną jest przeciwwskazane ze względu na dodatkowy, zmniejszający częstość akcji serca wpływ werapamilu na iwabradynę. Skojarzenie to może prowadzić do nadmiernej bradykardii.9

Dabigatran

Werapamil, będąc inhibitorem glikoproteiny P (P-gp), może znacząco wpływać na farmakokinetykę eteksylanu dabigatranu, który jest substratem P-gp. Wpływ ten zależy od czasu podania i postaci farmaceutycznej werapamilu. Podanie 120 mg werapamilu w postaci o natychmiastowym uwalnianiu godzinę przed podaniem dabigatranu powoduje zwiększenie Cmax dabigatranu o około 180% i AUC o około 150%. Interakcja jest mniej nasilona, jeśli werapamil zostanie podany 2 godziny po dabigatranie (zwiększenie Cmax o około 10% i AUC o około 20%). Podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek.10

Metformina

Jednoczesne stosowanie werapamilu z metforminą może prowadzić do zmniejszenia skuteczności hipoglikemizującej metforminy. Wskazane jest monitorowanie stężenia glukozy we krwi u pacjentów otrzymujących oba leki.11

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego z werapamilem może prowadzić do zwiększenia stężenia etanolu w osoczu. Mechanizm tej interakcji opiera się prawdopodobnie na konkurencyjnym hamowaniu metabolizmu alkoholu przez werapamil na poziomie enzymatycznym. W efekcie może dojść do nasilenia działania depresyjnego alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy oraz potęgowania działania hipotensyjnego werapamilu.12

Spożywanie alkoholu podczas leczenia werapamilem (Staveran) może zwiększać ryzyko wystąpienia niepożądanych działań ze strony układu krążenia, takich jak:

  • Znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, szczególnie podczas pionizacji (hipotensja ortostatyczna)
  • Zawroty głowy i omdlenia
  • Nasilenie działania depresyjnego na mięsień sercowy
  • Zaburzenia rytmu serca

Zalecenia dotyczące spożywania alkoholu podczas terapii werapamilem

Ze względu na możliwość wystąpienia poważnych interakcji, podczas leczenia werapamilem (Staveran) zaleca się:

  1. Całkowite powstrzymanie się od spożywania alkoholu, szczególnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
  2. W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu – ograniczenie jego ilości do minimum
  3. Zachowanie szczególnej ostrożności przy zmianie pozycji ciała (np. przy wstawaniu) w przypadku nawet niewielkiego spożycia alkoholu
  4. Świadomość, że interakcja może wystąpić nawet przy małych ilościach alkoholu

Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych konsekwencjach jednoczesnego przyjmowania werapamilu i alkoholu oraz o zwiększonym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych.

Tabela interakcji z uwzględnieniem istotności klinicznej

Poziom istotności interakcji Substancja/grupa leków Efekt interakcji Zalecenia
Przeciwwskazane Iwabradyna Nadmierne obniżenie częstości akcji serca Jednoczesne stosowanie bezwzględnie przeciwwskazane
Bardzo istotne klinicznie Symwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna Istotne zwiększenie stężenia statyn i ryzyka rabdomiolizy Rozpoczynać od minimalnych dawek statyn, dostosowywać dawki, rozważyć zmianę na statyny niemetabolizowane przez CYP3A4
Digoksyna, digitoksyna Zwiększenie stężenia glikozydów nasercowych Zmniejszenie dawki glikozydów, monitorowanie stężenia w surowicy
Cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus Zwiększenie stężenia leków immunosupresyjnych Monitorowanie stężenia, dostosowanie dawki
Dabigatran Zwiększenie stężenia dabigatranu Ścisły nadzór kliniczny, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
Leki β-adrenolityczne Wzmocnienie działania inotropowego ujemnego i chronotropowego ujemnego Ostrożne dostosowanie dawek, monitorowanie pacjenta
Istotne klinicznie Midazolam, buspiron Znaczne zwiększenie stężenia i działania sedatywnego Zmniejszenie dawki leku
Kolchicyna Zwiększenie stężenia kolchicyny Zmniejszenie dawki kolchicyny
Ryfampicyna, fenobarbital, dziurawiec Znaczne zmniejszenie stężenia werapamilu Unikanie jednoczesnego stosowania
Sok grejpfrutowy Zwiększenie stężenia werapamilu Nie stosować jednocześnie
Lit Zwiększenie neurotoksyczności litu/zmniejszenie stężenia litu Monitorowanie stężenia litu i stanu klinicznego pacjenta
Umiarkowanie istotne Karbamazepina Zwiększenie stężenia karbamazepiny Monitorowanie stężenia karbamazepiny
Teofilina Zmniejszenie klirensu teofiliny Monitorowanie stężenia teofiliny
Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe Nasilenie blokady nerwowo-mięśniowej Dostosowanie dawek leków
Metformina Zmniejszenie skuteczności metforminy Monitorowanie glikemii
Mniej istotne Glibenklamid Umiarkowane zwiększenie stężenia glibenklamidu Monitorowanie glikemii
Almotryptan Umiarkowane zwiększenie stężenia almotryptanu Brak szczególnych zaleceń
Fluwastatyna, prawastatyna, rozuwastatyna Minimalne ryzyko interakcji Preferowane statyny przy konieczności jednoczesnego stosowania z werapamilem
  1. 27.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl