Interakcje leku
Staveran 40 40 mg
Werapamil, metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18, jest silnym inhibitorem CYP3A4 oraz glikoproteiny P (P-gp), co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych o istotnym znaczeniu klinicznym. Interakcje z lekami hamującymi CYP3A4 mogą zwiększać stężenie werapamilu w osoczu, natomiast leki indukujące CYP3A4 obniżają jego stężenie. Przykładowo, ryfampicyna zmniejsza AUC werapamilu o około 97% i Cmax o 94%, a sok grejpfrutowy zwiększa AUC R-werapamilu o 49% i S-werapamilu o 37%. Werapamil zwiększa stężenia wielu leków, takich jak kolchicyna (AUC 2-krotnie), doksorubicyna (AUC 104%, Cmax 61%), statyny metabolizowane przez CYP3A4 (np. symwastatyna AUC 2,6-krotnie, Cmax 4,6-krotnie), a także leków immunosupresyjnych (np. ewerolimus AUC 3,5-krotnie). Konieczne jest monitorowanie stężeń leków i dostosowanie dawek, zwłaszcza w przypadku glikozydów nasercowych, statyn, leków immunosupresyjnych oraz dabigatranu, którego Cmax wzrasta o 180%, a AUC o 150% przy podaniu werapamilu o natychmiastowym uwalnianiu.
- Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
- Interakcje farmakokinetyczne związane z układem enzymatycznym cytochromu P-450
- Interakcje z wybranymi lekami – szczegółowy opis
- Leki przeciwwirusowe przeciw HIV
- Lit
- Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe
- Kwas acetylosalicylowy
- Statyny (inhibitory reduktazy HMG-CoA)
- Leki hipotensyjne, moczopędne i rozszerzające naczynia krwionośne
- Iwabradyna
- Dabigatran
- Metformina
- Interakcje z alkoholem
- Tabela interakcji z uwzględnieniem istotności klinicznej
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Werapamilu chlorowodorek, substancja czynna preparatu Staveran, jest metabolizowany głównie przez izoenzymy cytochromu P450: CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18, co wykazano w badaniach metabolizmu in vitro. Dodatkowo werapamil wykazuje właściwości inhibitora CYP3A4 oraz glikoproteiny P (P-gp), co ma istotne znaczenie kliniczne dla licznych interakcji lekowych. Szczególnej uwagi wymagają interakcje z lekami hamującymi CYP3A4, które mogą powodować zwiększenie stężenia werapamilu w osoczu, oraz z lekami indukującymi CYP3A4, które mogą obniżać jego stężenie w osoczu. Pacjenci przyjmujący Staveran powinni pozostawać pod stałą kontrolą lekarską ze względu na możliwość wystąpienia interakcji.1
Interakcje farmakokinetyczne związane z układem enzymatycznym cytochromu P-450
Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje farmakokinetyczne werapamilu z innymi grupami leków, które mogą mieć znaczenie kliniczne podczas terapii preparatem Staveran.2
| Grupa leków | Przykłady substancji | Efekt interakcji | Istotność kliniczna |
|---|---|---|---|
| Leki α-adrenolityczne | Prazosyna Terazosyna |
Zwiększenie Cmax prazosyny o około 40% Zwiększenie AUC terazosyny o około 24% i Cmax o około 25% |
Addycyjne działanie hipotensyjne Zwiększone ryzyko niedociśnienia |
| Leki przeciwarytmiczne | Flekainid Chinidyna |
Niewielki wpływ na klirens osoczowy flekainidu (<~10%) Zmniejszenie klirensu chinidyny po podaniu doustnym (~35%) |
Możliwe niedociśnienie U pacjentów z kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu może wystąpić obrzęk płuc |
| Leki rozszerzające oskrzela | Teofilina | Zmniejszenie klirensu po podaniu doustnym i klirensu układowego (~20%) U palaczy zmniejszenie klirensu było mniejsze i wynosiło ~11% |
Możliwe zwiększenie stężenia teofiliny i nasilenie działań niepożądanych |
| Leki przeciwdrgawkowe | Karbamazepina Fenytoina |
Zwiększenie AUC karbamazepiny (~46%) u pacjentów z oporną na leczenie padaczką częściową Fenytoina zmniejsza stężenie werapamilu w osoczu |
Możliwe działania niepożądane karbamazepiny (podwójne widzenie, ból głowy, ataksja, zawroty głowy) Osłabienie działania werapamilu |
| Leki przeciwdepresyjne | Imipramina | Zwiększenie AUC imipraminy (~15%) Brak wpływu na stężenie czynnego metabolitu – dezypraminy |
Umiarkowane znaczenie kliniczne |
| Leki przeciwcukrzycowe | Glibenklamid | Zwiększenie Cmax glibenklamidu (~28%), AUC (~26%) | Możliwe nasilenie działania hipoglikemizującego |
| Leki przeciw dnie moczanowej | Kolchicyna | Zwiększenie AUC kolchicyny (~2,0-krotne) i Cmax (~1,3-krotnie) | Konieczne zmniejszenie dawki kolchicyny |
| Leki stosowane w zakażeniach | Klarytromycyna Erytromycyna Ryfampicyna Telitromycyna |
Klarytromycyna i erytromycyna – możliwe zwiększenie stężenia werapamilu Ryfampicyna – zmniejszenie AUC werapamilu (~97%), Cmax (~94%) Telitromycyna – możliwe zwiększenie stężenia werapamilu |
Zwiększone ryzyko działań niepożądanych werapamilu przy klarytromycynie i erytromycynie Osłabienie działania hipotensyjnego werapamilu przy ryfampicynie |
| Leki przeciwnowotworowe | Doksorubicyna | Zwiększenie AUC doksorubicyny (104%) i Cmax (61%) po podaniu doustnym werapamilu u pacjentów z rakiem drobnokomórkowym płuc | Zwiększone ryzyko kardiotoksyczności |
| Barbiturany | Fenobarbital | Zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym (~ 5-krotnie) | Zmniejszenie skuteczności werapamilu |
| Benzodiazepiny i leki przeciwlękowe | Buspiron Midazolam |
Zwiększenie AUC buspironu i Cmax (~3,4-krotnie) Zwiększenie AUC midazolamu (~3-krotnie) i Cmax (~2-krotnie) |
Nasilenie działania sedatywnego i ryzyko nadmiernej sedacji |
| Leki β-adrenolityczne | Metoprolol Propranolol |
Zwiększenie AUC metoprololu (~32,5%) i Cmax (~41%) Zwiększenie AUC propranololu (~65%) i Cmax (~94%) |
Zwiększone ryzyko bradykardii i zaburzeń przewodzenia |
| Glikozydy nasercowe | Digitoksyna Digoksyna |
Zmniejszenie całkowitego klirensu digitoksyny (~27%) i klirensu nerkowego (~29%) Zwiększenie Cmax digoksyny (~44%), zwiększenie AUC (~50%) |
Konieczne zmniejszenie dawki digoksyny i monitorowanie stężenia |
| Antagoniści receptora H2 | Cymetydyna | Zwiększenie AUC R-werapamilu (~25%) i S-werapamilu (~40%) | Możliwe nasilenie działań niepożądanych werapamilu |
| Leki immunosupresyjne | Cyklosporyna Ewerolimus Syrolimus Takrolimus |
Zwiększenie AUC cyklosporyny o ~45% Ewerolimus: zwiększenie AUC (~3,5-krotnie) i Cmax (~2,3-krotnie) Syrolimus: zwiększenie AUC (~2,2-krotnie) |
Konieczne monitorowanie stężenia leków immunosupresyjnych i ewentualne dostosowanie dawki |
| Statyny | Atorwastatyna Lowastatyna Symwastatyna |
Zwiększenie AUC symwastatyny (~2,6-krotnie) i Cmax (~4,6-krotnie) Zwiększenie AUC lowastatyny Zwiększenie stężenia atorwastatyny |
Zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy; konieczne rozpoczynanie od najmniejszej dawki statyny |
| Antagoniści receptora serotoninowego | Almotryptan | Zwiększenie AUC almotryptanu (~20%), zwiększenie Cmax (~24%) | Umiarkowane znaczenie kliniczne |
| Leki zwiększające wydalanie kwasu moczowego | Sulfinpyrazon | Zwiększenie klirensu werapamilu po podaniu doustnym (~3-krotnie) | Zmniejszenie biodostępności werapamilu (~60%); osłabienie działania hipotensyjnego |
| Produkty naturalne | Sok grejpfrutowy Dziurawiec zwyczajny |
Sok grejpfrutowy: zwiększenie AUC R-werapamilu (~49%) i S-werapamilu (~37%) Dziurawiec: zmniejszenie AUC R-werapamilu (~78%) i S-werapamilu (~80%) |
Nie należy stosować soku grejpfrutowego z werapamilem Dziurawiec znacząco osłabia działanie werapamilu |
Interakcje z wybranymi lekami – szczegółowy opis
Leki przeciwwirusowe przeciw HIV
Werapamil może wchodzić w istotne interakcje z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV. Rytonawir i inne inhibitory proteazy HIV wykazują działanie hamujące wobec enzymów metabolizujących werapamil, co może prowadzić do znaczącego zwiększenia stężenia werapamilu w osoczu. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki werapamilu i ścisłe monitorowanie pacjenta.3
Lit
Podczas jednoczesnego stosowania werapamilu i litu obserwowano zwiększoną neurotoksyczność litu, nawet przy prawidłowym lub podwyższonym stężeniu litu w surowicy. Z drugiej strony, dodanie werapamilu może prowadzić do zmniejszenia stężenia litu w surowicy u pacjentów otrzymujących doustnie stałe dawki litu. Dlatego u pacjentów otrzymujących jednocześnie werapamil i lit konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego oraz stężeń litu w surowicy.4
Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe
Badania kliniczne oraz dane z eksperymentów na zwierzętach wskazują, że werapamil może nasilać działanie leków kuraropodobnych i leków depolaryzujących, które blokują przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków z werapamilem może być konieczne zmniejszenie dawek obu preparatów.5
Kwas acetylosalicylowy
Jednoczesne stosowanie werapamilu z kwasem acetylosalicylowym może prowadzić do zwiększonej skłonności do krwawień. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.6
Statyny (inhibitory reduktazy HMG-CoA)
Werapamil może znacząco zwiększać stężenie niektórych statyn, zwłaszcza tych metabolizowanych przez CYP3A4. Dotyczy to przede wszystkim symwastatyny, atorwastatyny i lowastatyny. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia miopatii i rabdomiolizy, terapię tymi statynami u pacjentów przyjmujących werapamil należy rozpoczynać od najmniejszej możliwej dawki, a następnie stopniowo ją zwiększać. U pacjentów już stosujących wymienione statyny, przy włączaniu werapamilu należy rozważyć zmniejszenie dawki statyny, a następnie ponownie ją dostosować na podstawie stężenia cholesterolu w surowicy.
W przeciwieństwie do wymienionych powyżej statyn, fluwastatyna, prawastatyna i rozuwastatyna nie są metabolizowane przez CYP3A4, więc ryzyko interakcji z werapamilem jest w ich przypadku znacznie mniejsze.7
Leki hipotensyjne, moczopędne i rozszerzające naczynia krwionośne
Werapamil może nasilać działanie innych leków obniżających ciśnienie tętnicze, w tym leków moczopędnych i wazodylatatorów. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków z werapamilem wskazana jest ścisła kontrola ciśnienia tętniczego.8
Iwabradyna
Jednoczesne stosowanie werapamilu z iwabradyną jest przeciwwskazane ze względu na dodatkowy, zmniejszający częstość akcji serca wpływ werapamilu na iwabradynę. Skojarzenie to może prowadzić do nadmiernej bradykardii.9
Dabigatran
Werapamil, będąc inhibitorem glikoproteiny P (P-gp), może znacząco wpływać na farmakokinetykę eteksylanu dabigatranu, który jest substratem P-gp. Wpływ ten zależy od czasu podania i postaci farmaceutycznej werapamilu. Podanie 120 mg werapamilu w postaci o natychmiastowym uwalnianiu godzinę przed podaniem dabigatranu powoduje zwiększenie Cmax dabigatranu o około 180% i AUC o około 150%. Interakcja jest mniej nasilona, jeśli werapamil zostanie podany 2 godziny po dabigatranie (zwiększenie Cmax o około 10% i AUC o około 20%). Podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek.10
Metformina
Jednoczesne stosowanie werapamilu z metforminą może prowadzić do zmniejszenia skuteczności hipoglikemizującej metforminy. Wskazane jest monitorowanie stężenia glukozy we krwi u pacjentów otrzymujących oba leki.11
Interakcje z alkoholem
Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego z werapamilem może prowadzić do zwiększenia stężenia etanolu w osoczu. Mechanizm tej interakcji opiera się prawdopodobnie na konkurencyjnym hamowaniu metabolizmu alkoholu przez werapamil na poziomie enzymatycznym. W efekcie może dojść do nasilenia działania depresyjnego alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy oraz potęgowania działania hipotensyjnego werapamilu.12
Spożywanie alkoholu podczas leczenia werapamilem (Staveran) może zwiększać ryzyko wystąpienia niepożądanych działań ze strony układu krążenia, takich jak:
- Znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, szczególnie podczas pionizacji (hipotensja ortostatyczna)
- Zawroty głowy i omdlenia
- Nasilenie działania depresyjnego na mięsień sercowy
- Zaburzenia rytmu serca
Zalecenia dotyczące spożywania alkoholu podczas terapii werapamilem
Ze względu na możliwość wystąpienia poważnych interakcji, podczas leczenia werapamilem (Staveran) zaleca się:
- Całkowite powstrzymanie się od spożywania alkoholu, szczególnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
- W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu – ograniczenie jego ilości do minimum
- Zachowanie szczególnej ostrożności przy zmianie pozycji ciała (np. przy wstawaniu) w przypadku nawet niewielkiego spożycia alkoholu
- Świadomość, że interakcja może wystąpić nawet przy małych ilościach alkoholu
Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych konsekwencjach jednoczesnego przyjmowania werapamilu i alkoholu oraz o zwiększonym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych.
Tabela interakcji z uwzględnieniem istotności klinicznej
| Poziom istotności interakcji | Substancja/grupa leków | Efekt interakcji | Zalecenia |
|---|---|---|---|
| Przeciwwskazane | Iwabradyna | Nadmierne obniżenie częstości akcji serca | Jednoczesne stosowanie bezwzględnie przeciwwskazane |
| Bardzo istotne klinicznie | Symwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna | Istotne zwiększenie stężenia statyn i ryzyka rabdomiolizy | Rozpoczynać od minimalnych dawek statyn, dostosowywać dawki, rozważyć zmianę na statyny niemetabolizowane przez CYP3A4 |
| Digoksyna, digitoksyna | Zwiększenie stężenia glikozydów nasercowych | Zmniejszenie dawki glikozydów, monitorowanie stężenia w surowicy | |
| Cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus | Zwiększenie stężenia leków immunosupresyjnych | Monitorowanie stężenia, dostosowanie dawki | |
| Dabigatran | Zwiększenie stężenia dabigatranu | Ścisły nadzór kliniczny, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek | |
| Leki β-adrenolityczne | Wzmocnienie działania inotropowego ujemnego i chronotropowego ujemnego | Ostrożne dostosowanie dawek, monitorowanie pacjenta | |
| Istotne klinicznie | Midazolam, buspiron | Znaczne zwiększenie stężenia i działania sedatywnego | Zmniejszenie dawki leku |
| Kolchicyna | Zwiększenie stężenia kolchicyny | Zmniejszenie dawki kolchicyny | |
| Ryfampicyna, fenobarbital, dziurawiec | Znaczne zmniejszenie stężenia werapamilu | Unikanie jednoczesnego stosowania | |
| Sok grejpfrutowy | Zwiększenie stężenia werapamilu | Nie stosować jednocześnie | |
| Lit | Zwiększenie neurotoksyczności litu/zmniejszenie stężenia litu | Monitorowanie stężenia litu i stanu klinicznego pacjenta | |
| Umiarkowanie istotne | Karbamazepina | Zwiększenie stężenia karbamazepiny | Monitorowanie stężenia karbamazepiny |
| Teofilina | Zmniejszenie klirensu teofiliny | Monitorowanie stężenia teofiliny | |
| Leki blokujące przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe | Nasilenie blokady nerwowo-mięśniowej | Dostosowanie dawek leków | |
| Metformina | Zmniejszenie skuteczności metforminy | Monitorowanie glikemii | |
| Mniej istotne | Glibenklamid | Umiarkowane zwiększenie stężenia glibenklamidu | Monitorowanie glikemii |
| Almotryptan | Umiarkowane zwiększenie stężenia almotryptanu | Brak szczególnych zaleceń | |
| Fluwastatyna, prawastatyna, rozuwastatyna | Minimalne ryzyko interakcji | Preferowane statyny przy konieczności jednoczesnego stosowania z werapamilem |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania