Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sitagliptin Teva 25 mg

Badania przedkliniczne sitagliptyny wykazały istotny margines bezpieczeństwa w stosunku do dawek klinicznych stosowanych u ludzi. Toksyczność narządowa, obejmująca uszkodzenia nerek i wątroby, pojawiała się jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom narażenia klinicznego, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano negatywnego wpływu (NOAEL). U szczurów stwierdzono nieprawidłowości siekaczy przy narażeniu >67x, jednak przy 58x nie odnotowano zmian. Neurotoksyczne objawy u psów pojawiały się powyżej 23-krotnego narażenia, a przy 6-krotnym narażeniu nie obserwowano objawów. W badaniach histopatologicznych wykazano również zwyrodnienie mięśni szkieletowych przy dawkach >23x, bez efektów przy 6x narażeniu. Brak genotoksyczności oraz zróżnicowane wyniki dotyczące kancerogenności (brak u myszy, wzrost częstości guzów wątroby u szczurów przy >58x narażeniu) wskazują na niskie ryzyko dla ludzi, zwłaszcza że zmiany nowotworowe u szczurów są prawdopodobnie wtórne do hepatotoksyczności.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku

Bezpieczeństwo stosowania sitagliptyny zostało przebadane w licznych badaniach przedklinicznych na różnych modelach zwierzęcych. Badania te dostarczyły istotnych informacji dotyczących potencjalnej toksyczności sitagliptyny oraz jej wpływu na poszczególne układy i narządy przy różnych poziomach narażenia w porównaniu do dawek stosowanych u ludzi.1

Działanie na nerki i wątrobę

W badaniach toksykologicznych przeprowadzonych na gryzoniach zaobserwowano toksyczne działanie sitagliptyny na nerki i wątrobę, jednak wyłącznie przy ekspozycji ustrojowej przekraczającej 58-krotnie poziom narażenia u człowieka. Co istotne, przy narażeniu 19-krotnie przekraczającym narażenie człowieka nie stwierdzono żadnego wpływu na te narządy, co wskazuje na znaczny margines bezpieczeństwa.2

Wpływ na struktury kostne

U szczurów zaobserwowano nieprawidłowości siekaczy przy narażeniu przekraczającym 67-krotnie narażenie człowieka w warunkach klinicznych. W badaniu trwającym 14 tygodni nie stwierdzono natomiast żadnego wpływu na zęby przy narażeniu 58-krotnym w stosunku do dawek klinicznych. Znaczenie tych obserwacji dla ludzi nie zostało ustalone.3

Neurotoksyczność i wpływ na układ mięśniowy

W trakcie badań na psach przy ekspozycji około 23-krotnie przekraczającej narażenie człowieka w warunkach klinicznych obserwowano przemijające objawy fizykalne związane z leczeniem sitagliptyną. Zaobserwowane objawy wskazywały na potencjalne toksyczne uszkodzenie nerwów i obejmowały:

  • Oddychanie z otwartym pyskiem
  • Ślinienie się
  • Pieniste wymioty
  • Ataksję
  • Drżenie
  • Ograniczenie aktywności
  • Zgarbioną postawę

Dodatkowo, w badaniach histopatologicznych wykazano nieznaczne lub niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych przy dawkach powodujących narażenie ustrojowe przekraczające około 23-krotnie narażenie człowieka. Co istotne, przy narażeniu 6-krotnie przewyższającym ekspozycję kliniczną u ludzi nie obserwowano żadnych ww. objawów.4

Genotoksyczność i potencjał kancerogenny

W przeprowadzonych badaniach przedklinicznych nie wykazano genotoksyczności sitagliptyny, co stanowi istotny aspekt bezpieczeństwa farmakologicznego. Badania na modelach zwierzęcych wykazały zróżnicowane wyniki dotyczące potencjału kancerogennego w zależności od gatunku:5

Istotnym ustaleniem jest korelacja między działaniem hepatotoksycznym a indukcją nowotworów wątroby u szczurów. Zwiększona częstość guzów wątroby była prawdopodobnie zjawiskiem wtórnym do przewlekłego działania hepatotoksycznego obserwowanego przy stosowaniu dużych dawek. Ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa (poziom bez obserwowanego wpływu stanowi 19-krotność narażenia w warunkach klinicznych), obserwowane zmiany nowotworowe nie są uznawane za istotne dla ludzi.6

Wpływ na rozrodczość i rozwój

Przeprowadzone badania dostarczyły kompleksowych danych dotyczących wpływu sitagliptyny na płodność oraz rozwój pre- i pourodzeniowy. Wyniki tych badań wykazały:7

  • Brak niepożądanego wpływu na płodność u samic i samców szczurów przy podawaniu sitagliptyny przed kryciem i w trakcie krycia
  • Brak niepożądanych działań w badaniu rozwoju przed-/pourodzeniowego szczurów

W badaniach toksycznego wpływu na reprodukcję u szczurów zaobserwowano niewielkie, związane z leczeniem zwiększenie częstości występowania zniekształceń żeber u płodów (brak, niedorozwój i falistość żeber) przy narażeniu ustrojowym przekraczającym 29-krotnie narażenie człowieka.8

U królików obserwowano toksyczny wpływ na matkę przy ekspozycji na sitagliptynę większej niż 29-krotność dawki dla człowieka. Ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa, obserwacje te nie wskazują na istotne zagrożenie dla rozrodczości u ludzi.9

Przenikanie do mleka

Istotną informacją z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią jest fakt, że sitagliptyna przenika w znacznej ilości do mleka karmiących samic szczurów. Wskaźnik stężenia w mleku w stosunku do osocza wynosi 4:1, co wskazuje na aktywne przenikanie substancji do pokarmu.10

Podsumowanie danych toksykologicznych

Układ/narząd Efekt toksyczny Poziom narażenia w stosunku do ekspozycji klinicznej Poziom NOAEL (No Observable Adverse Effect Level)
Nerki i wątroba Toksyczność narządowa >58x 19x
Zęby (szczury) Nieprawidłowości siekaczy >67x 58x
Układ nerwowy (psy) Objawy neurotoksyczności >23x 6x
Mięśnie szkieletowe Zwyrodnienie mięśni >23x 6x
Wątroba (szczury) Nowotwory wątroby >58x 19x
Rozwój płodu (szczury) Zniekształcenia żeber >29x <29x

Wyniki badań przedklinicznych wskazują na wysoki margines bezpieczeństwa sitagliptyny w stosunku do dawek stosowanych klinicznie. Większość efektów toksycznych obserwowano wyłącznie przy wielokrotnie wyższych dawkach niż stosowane u ludzi, co sugeruje niskie ryzyko wystąpienia podobnych działań u pacjentów przyjmujących lek w dawkach terapeutycznych.11

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl