Właściwości farmakokinetyczne
Servenon 15 mg

Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Escytalopram, substancja czynna produktu leczniczego Servenon, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega escytalopram w organizmie człowieka.¹

Proces wchłaniania

Escytalopram charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, proces ten nie jest zależny od obecności pokarmu w przewodzie pokarmowym. Średni czas osiągnięcia stężenia maksymalnego (Tmax) w surowicy wynosi około 4 godziny po wielokrotnym podaniu dawek leku.²

Na podstawie danych porównawczych z mieszaniną racemiczną cytalopramu szacuje się, że bezwzględna biodostępność escytalopramu po podaniu doustnym wynosi około 80%.³

Dystrybucja leku w organizmie

Po podaniu doustnym escytalopram charakteryzuje się pozorną objętością dystrybucji (Vd,β/F) wynoszącą od 12 do 26 litrów na kilogram masy ciała. Ten parametr farmakokinetyczny wskazuje na znaczącą dystrybucję leku do tkanek pozanaczyniowych.⁴

Wiązanie escytalopramu oraz jego głównych metabolitów z białkami osocza jest stosunkowo wysokie, choć nie całkowite i wynosi poniżej 80%.⁵

Metabolizm escytalopramu

Escytalopram podlega intensywnym procesom biotransformacji wątrobowej, w wyniku których powstają farmakologicznie aktywne metabolity. Główne szlaki metaboliczne obejmują:⁶

• Demetylację, prowadzącą do powstania metabolitu demetylowanego
• Didemetylację, z wytworzeniem metabolitu didemetylowanego
• Alternatywnie utlenienie azotu, prowadzące do powstania metabolitu w postaci N-tlenku

Zarówno substancja macierzysta (escytalopram), jak i powstałe metabolity podlegają częściowej koniugacji, w wyniku której powstają glukuronidy.⁷

Po wielokrotnym podaniu dawek leku, średnie stężenie metabolitu demetylowanego stanowi 28-31% stężenia escytalopramu, natomiast stężenie metabolitu didemetylowanego nie przekracza 5% stężenia związku macierzystego.⁸

W metabolizmie escytalopramu główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19 cytochromu P450, który katalizuje proces demetylacji. W mniejszym stopniu w biotransformacji escytalopramu uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6.⁹

Eliminacja leku

Escytalopram charakteryzuje się stosunkowo długim okresem półtrwania w fazie eliminacji (T½β), który po wielokrotnym podaniu dawek wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) wynosi około 0,6 l/min.¹⁰

Główne metabolity escytalopramu charakteryzują się istotnie dłuższym okresem półtrwania w porównaniu do związku macierzystego.¹¹

Eliminacja escytalopramu i jego głównych metabolitów z organizmu odbywa się dwoma drogami:¹²

• Drogą wątrobową (metaboliczną)
• Drogą nerkową

Większość podanej dawki leku jest wydalana z moczem w postaci metabolitów.¹³

Liniowa farmakokinetyka

Escytalopram wykazuje farmakokinetykę liniową, co oznacza, że stężenie leku w osoczu wzrasta proporcjonalnie do podanej dawki. Po około tygodniu regularnego stosowania leku osiągane jest stężenie w stanie stacjonarnym.¹⁴

Przy standardowej dawce dobowej 10 mg, średnie stężenie escytalopramu w stanie stacjonarnym wynosi 50 nmol/l, z zakresem od 20 do 125 nmol/l.¹⁵

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 65 lat obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Ekspozycja na lek (wyrażona jako AUC – pole pod krzywą stężenia leku w funkcji czasu) jest u osób starszych o około 50% większa niż u młodych, zdrowych ochotników.¹⁶

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasyfikowanych jako A i B w skali Childa-Pugha) farmakokinetyka escytalopramu ulega istotnym zmianom:¹⁷

• Okres półtrwania leku jest około dwukrotnie dłuższy
• Ekspozycja na lek jest o około 60% większa w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (z klirensem kreatyniny w zakresie 10-53 ml/min) obserwuje się:¹⁸

• Wydłużenie okresu półtrwania leku
• Nieznaczne zwiększenie ekspozycji na mieszaninę racemiczną cytalopramu

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań dotyczących stężeń metabolitów escytalopramu w osoczu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, jednak można przypuszczać, że również one mogą ulegać zwiększeniu.¹⁹

Polimorfizm genetyczny

Polimorfizm genetyczny w zakresie izoenzymów cytochromu P450 ma istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu:²⁰

• U osób wolno metabolizujących przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu jest dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobami o szybkim metabolizmie
• Nie zaobserwowano natomiast znaczących zmian w ekspozycji na escytalopram u osób wolno metabolizujących przy udziale izoenzymu CYP2D6